Sinds de aanslag op de Slowaakse premier Robert Fico, wijzen diens bondgenoten de media aan als medeschuldige. Een voorval bij een populaire politieke talkshow toont de toegenomen druk op de pers. ‘Als we het nu niet stoppen, zal het desastreuze gevolgen hebben.’
Aan het einde van zijn politieke talkshow Na Telo moest presentator Michal Kovacic zondag nog iets van het hart. Hij negeerde de autocue en richtte zich rechtstreeks tot de kijker. Hij waarschuwde dat er een ‘orbanisering’ van de media plaatsvindt in Slowakije: een verwijzing naar de Hongaarse premier Viktor Orbán, die de afgelopen jaren het medialandschap in zijn land overnam. ‘Het gebeurt, het sluipt er stilletjes in (…) als we het nu niet stoppen, zal het desastreuze gevolgen hebben voor de Slowaakse democratie.’
Volgens Kovacic, een gelauwerde journalist, is er sprake van toenemende politieke druk op de private televisiezender Markíza. Het bestuur ontkent dit in een reactie. Maar ondertussen is er een kleine revolte gaande: Kovacic kreeg bijval van bijna honderd collega’s, die hem steunen met een open brief en de gang van zaken ‘onaanvaardbaar’ noemen.
Over de auteur
Arnout le Clercq is correspondent Centraal- en Oost-Europa voor de Volkskrant. Hij woont in Warschau.
Het is een nieuwe wending in het Slowaakse medialandschap. De laatste weken waren de ogen vooral gericht op publieke omroep RTVS. De regering wil een wet doorvoeren die haar meer controle over de zender geeft. Journalisten en burgers gingen wekenlang boos de straat op.
In deze gespannen maatschappelijke sfeer – sinds december vinden met grote regelmaat protesten tegen de regering plaats, demonstranten zeggen dat Fico de rechtsstaat ondermijnt – werd Slowakije twee weken geleden diep geschokt door een moordaanslag op de premier. Na een regeringsbijeenkomst in het stadje Handlová werd Fico meerdere malen van dichtbij beschoten.
De premier overleefde de aanslag, hoewel hij in kritieke toestand verkeerde. Hij ligt nog steeds in het ziekenhuis en is zwaargewond maar herstellende. De 71-jarige schutter, Juraj C., werd meteen opgepakt en zit vast. Hij pleegde de aanslag uit onvrede over het beleid van Fico, blijkt uit documentatie die is vrijgegeven door de rechtbank.
Partijgenoten van Fico wezen met de vinger naar de oppositie en de Slowaakse media. ‘Hij (de schutter, red.) volgde het nieuws dat jullie schreven’, zei vicepremier Robert Kalinak de dag na de aanslag. De Slowaakse regering verwijt onafhankelijke media al sinds haar aantreden ‘vijandige’, dat wil zeggen kritische, berichtgeving. Ook boycotten regeringspolitici meerdere media, waaronder Markíza.
De media verwerpen de beschuldigingen van de regering. Zij vrezen dat de opzwepende taal leidt tot aanvallen op journalisten en dat de regering de aanslag zal aangrijpen om de druk op de pers verder op te voeren.
De situatie bij Markíza is een teken aan de wand, hoewel het al langer sluimert bij de televisiezender. In maart klaagden enkele medewerkers over inhoudelijke bemoeienis van het management bij politieke programma’s. Regeringspolitici dreigen soms met het stopzetten van staatsreclame voor de zender, wat tot interne spanningen leidt, schrijft dagblad SME. In zijn statement op zondag sprak Kovacic van ‘pogingen om debatten te censureren’.
Voor Kovacic was de laatste druppel het opschorten van zijn talkshow – een van de best bekeken politieke programma’s in Slowakije. In plaats van door te gaan tot de zomerstop, maakte de zender bekend nog maar twee afleveringen te maken en zich te gaan bezinnen over het format.
Dit komt door de boycot van regeringspolitici, zegt het management met meel in de mond: ze konden een ‘pluraliteit van meningen’ niet meer garanderen. Afgelopen tijd verdwenen ook andere politieke talkshows om die reden van de buis. Na de actie van Kovacic zette de zender zijn talkshow per direct stop; de presentator zit thuis.
De Slowaakse regering zet haar plannen onverwijld door. Uiterst rechtse coalitiepartner SNS wil nu zelfs de mediawet wijzigen, waardoor de persvrijheid nog verder onder druk komt te staan. De wet voor het hervormen van de publieke omroep wordt, volgens plan, in juni behandeld. Anders zou de aanslagpleger van Fico ‘geslaagd zijn in zijn intimidatie’, zei vicepremier Kalinak.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant