Raphaël Glucksmann moet links in Frankrijk weer hoop geven. De socialistische lijsttrekker voor de Europese verkiezingen nadert Macrons kandidaat Valérie Hayer gevaarlijk dicht in de peilingen. Met zijn uitgesproken pro-Europese koers weet hij ook voormalig kiezers van Macron voor zich te winnen.
In het kamp van president Emmanuel Macron was de strategie ten opzichte van Raphaël Glucksmann lange tijd eenvoudigweg: negeren. Met die boodschap had Macron zijn troepen de campagne voor de Europese verkiezingen ingestuurd, zo wist dagblad Le Monde te melden.
Die strategie lijkt niet langer te werken. Glucksmann, lijsttrekker voor de linkse Parti Socialiste, klimt peiling na peiling (en daar zijn er veel van in peilingverslaafd Frankrijk) en is Valérie Hayer, lijsttrekker voor Macrons partij Renaissance, gevaarlijk dicht genaderd. In de meest recente peilingen kan Hayer rekenen op 16 procent van de stemmen, tegenover 15 procent voor de socialist.
Franse media buigen zich en masse over het 44-jarige fenomeen Glucksmann, die naast de Parti Socialiste (PS) ook Place Publique vertegenwoordigt, een mede door hem opgerichte kleine partij met een uitgesproken groene en pro-Europese boodschap.
Met de eindeloos herhaalde voorspelling van een monsterzege voor het extreemrechtse Rassemblement National (RN) was het even zoeken naar spanning in de aanloop naar de Europese verkiezingen. Lijsttrekker Jordan Bardella gaat al maanden ruimschoots aan kop, met in de laatste peilingen 32,5 procent van de stemmen – meer dan Hayer en Glucksmann samen.
Met Glucksmann is die spanning er toch: de voormalig journalist brengt een nieuwe dynamiek in de campagne. Hij weet niet alleen kiezers te verleiden onder het verstrooid geraakte linkse publiek; ook onder Macron-stemmers doet hij het goed. Wie is deze man, die in de Franse media tot hoop van de Parti Socialiste wordt gedoopt?
Het favoriete verwijt van zijn tegenstanders: Glucksmann is ‘hors-sol’, letterlijk: zonder aarde. Een term die in Frankrijk graag gebruikt wordt als scheldwoord voor technocraten en kosmopolieten, om te suggereren dat iemand niet lokaal geworteld is en daarmee losstaat van de realiteit en het dagelijks leven. Een gevoelig verwijt, zeker in Frankrijk, waar regionale identiteit en ‘ergens vandaan komen’ belangrijk zijn voor een politicus.
‘Ik ben geboren in het tiende arrondissement van Parijs’, werpt Glucksmann dan simpelweg tegen. ‘Daar is niets dan beton.’ Geworteld is hij naar eigen zeggen in Franse aarde. Hij groeide op in een intellectueel gezin. Zijn vader André, afkomstig uit een Joodse familie, was filosoof en las de kleine Raphaël voor uit Voltaire en Homerus. In zijn ouderlijk huis kwamen politieke dissidenten uit de hele wereld over de vloer.
Na zijn studie aan het Parijse Institut d’études politiques trekt Glucksmann de wereld over: hij werkt enige tijd voor een krant in Algerije, schrijft politieke essays en maakt documentaires, zoals over de Franse verantwoordelijkheid in de Rwandese genocide en de Oranjerevolutie in Oekraïne. Hij woont enkele jaren in Georgië, waar hij als speciaal adviseur werkt voor de toenmalige president Micheil Saakasjvili en trouwt met een Georgische politica, met wie hij een zoon krijgt. Een paar jaar later kwam er een einde aan het huwelijk.
Als het Front National (de voorloper van Rassemblement National) in 2014 een verkiezingszege boekt bij de Europese verkiezingen, is Glucksmann in Kyiv, waar op dat moment wordt geprotesteerd voor Europese integratie en tegen de pro-Russische koers van de regering. Daar besluit hij dat het tijd is om naar huis te komen, en de strijd voor Europa in Frankrijk zelf te voeren. In 2018 verlaat hij de journalistiek om zijn eigen partij op te richten, Place Publique, met een felle pro-Europese boodschap en sterke nadruk op de noodzaak van een ecologische transitie.
De Parti Socialiste benadert Glucksmann om zich bij hen aan te sluiten voor de Europese verkiezingen, en in 2019 treedt hij zo toe tot het Europees Parlement. Europa is de enige schaal waarop we burgers weer macht kunnen geven, is zijn overtuiging: dáár worden beslissingen genomen die werkelijk impact hebben. Denk aan het blokkeren van import van producten die onder dwangarbeid zijn gemaakt, zoals door Oeigoeren in het Chinese Xinjiang, waar Glucksmann zich hard voor heeft gemaakt binnen de EU.
Waar Glucksmanns drijfveer naar eigen zeggen in de eerste plaats het verdedigen van de democratie is, heeft hij gaandeweg leren inzien dat dat niet gaat zonder oog voor economische en sociale kwesties. Hij pleit voor herlokalisering van productie en verdedigt protectionisme om ecologische redenen. Waar de generatie van zijn ouders in hun strijd voor democratie de nadruk legde op individuele vrijheid, ziet hij dat de huidige tijd juist vraagt om verbinding en gemeenschap om de democratie te verdedigen.
Het verhaal van Glucksmann heeft een vleugje Macron in zijn eerste jaren. Intussen is de president meer naar rechts opgeschoven. De onvrede over zijn pensioenhervorming, de harde immigratie-standpunten en een tekortschietend klimaatbeleid bieden ruimte voor een pro-Europese kandidaat op de linkerflank. Het ontbreken van een sterke linkse concurrent rekt de ruimte voor Glucksmann verder op.
Kan hij de koers omhoog vasthouden en een geduchte tegenstander blijken voor Macrons kandidaat Hayer? Een greintje zuurheid kon de kandidate voor Renaissance niet onderdrukken, in gesprek met dagblad Le Figaro over haar tegenstander: ‘Hij zou bij ons moeten horen, en dat weet hij.’
De linkse lijsttrekker doet het goed op sociale media. Op Instagram heeft Glucksmann 800 duizend volgers; tweeënhalf keer zo veel als de jonge premier Gabriel Attal, een relatief populaire politicus.
Glucksmann koestert warme gevoelens voor Frankrijk, zo verklaarde hij in gesprek met het Franse Les Echos: ‘Het klinkt ouderwets als je het zo zegt, maar ik heb een liefdesverhouding met Frankrijk. Ik heb het oneindige geluk erfgenaam te zijn van de geschiedenis van Frankrijk.’
Glucksmann is sinds 2017 samen met Lea Salamé, een Frans-Libanese journalist, met wie hij samen een zoon heeft. In 2014 scheidde hij van de Georgische politica Eka Zguladze.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant