Tussen 6 en 9 juni kiezen de 27 lidstaten een nieuw Europees Parlement. In dit liveblog houden we het laatste verkiezingsnieuws bij.
Waar gaan de Europese verkiezingen eigenlijk over? Lees hier onze antwoorden op de zes belangrijkste vragen.
Wat vinden de Nederlandse partijen over de belangrijkste onderwerpen? Bekijk hier onze stemhulp.
Volg al het nieuws en onze belangrijkste verhalen in ons dossier Europese Verkiezingen.
De Belgische autoriteiten hebben een kantoor in het Europees Parlement doorzocht als onderdeel van de zaak over Russische beïnvloeding, zo melden verschillende Belgische media. Het Europees Parlement bevestigt dat een kantoor is doorzocht. Volgens de krant De Tijd betreft het een medewerker van Marcel de Graaff, lid van het Europarlement namens Forum voor Democratie.
Eind maart bracht de Tsjechische veiligheidsdienst naar buiten dat het een netwerk had opgerold dat Russische propaganda verspreidt in Europa. Met Russisch geld zou de website Voice of Europe politici in heel Europa hebben betaald om te pleiten voor het stopzetten van steun aan Oekraïne. Het zou gaan om politici uit zes landen, waaronder Nederland.
Daarbij viel de naam van Forum voor Democratie, omdat Europarlementariër De Graaff veelvuldig contacten heeft met de site. Bovendien gaf partijleider Thierry Baudet afgelopen zomer een interview aan Voice of Europe. Baudet weigerde deel te nemen aan een debat in de Tweede Kamer over de kwestie en sprak over ‘feitenvrij gepraat over roddels en insinuaties’.
Verschillende Europese landen hebben de afgelopen maanden alarm geslagen over een Russische desinformatie-campagne in aanloop naar de verkiezingen voor het Europees Parlement van begin volgende maand. ‘We moeten zeer waakzaam zijn, helemaal in de aanloop naar de Europese verkiezingen’, zei de Belgische premier Alexander De Croo vorige maand. Hij opperde Europarlementariërs te vervolgen die zich hebben laten betalen door Moskou voor het verspreiden van pro-Russische propaganda.
De medewerker wiens huis nu is doorzocht zou een belangrijke rol spelen bij het verspreiden van Russische propaganda, zo schrijft De Tijd. Ook zou zijn woning in Brussel worden doorzocht, evenals zijn kantoor in het parlementsgebouw in Straatsburg. Hij zou eerder hebben gewerkt voor de onlangs in opspraak geraakte Duitse Europarlementariër Maximilian Krah, van de extreem-rechtse Alternative für Deutschland. Krah moest onlangs terugtreden uit de leiding van zijn partij, nadat hij vergoelijkende opmerkingen maakte over SS’ers.
Thom Canters
VVD-lijsttrekker Malik Azmani gaat de campagne voor de Europese verkiezingen in met een duidelijk pro-Europees verhaal. Botst dat niet met de koers die de partij landelijk heeft ingezet door in zee te gaan met de PVV?
Lees hier het hele interview van EU-correspondent Marc Peeperkorn.
Fidesz, de partij van de Hongaarse premier Viktor Orbán, geeft van alle Europese partijen het meeste geld uit aan sociale media-campagnes voor de Europese verkiezingen. Dat blijkt uit een analyse van Euronews.
De nieuwszender baseert zich op data die het opvroeg bij de grootste sociale mediaplatformen. In de afgelopen maand gaf Fidesz 557 duizend euro uit aan onlineadvertenties op de kanalen van Fidesz en Orbán zelf. Aan één specifieke video van vijftien seconden gaf de partij alleen al 60 duizend euro uit.
De video, die ruim 11 miljoen keer is bekeken, draagt de titel ‘Brussel en links staan aan de kant van de oorlog’. ‘Oorlog is verschrikkelijk, oorlog maakt doden, het veroorzaakt inflatie en het verwoest onze economie’. In de video worden foto’s getoond van de Hongaarse oppositiepoliticus Péter Magyar en de Hongaarse filantroop George Soros.
Ook de partij die na Fidesz het meeste uitgeeft, is een radicaal-rechtse partij: het Belgische Vlaams Belang. Die partij gaf de afgelopen maand 133 duizend euro uit. In België zijn tegelijk met de Europese verkiezingen ook federale verkiezingen. Mogelijk speelt dat een rol: EuroNews maakt niet duidelijk of en hoe ze alleen de campagne voor de Europese verkiezingen heeft meegenomen.
In Nederland gaf de VVD het meeste geld uit, 11 duizend euro. Het staat in schril contrast bij de Tweede Kamerverkiezingen van vorig jaar. GroenLinks-PvdA, de partij die toen het meeste uitgaf, spendeerde ruim 202 duizend euro uit op sociale media.
Dylan van Bekkum
VVD-lijsttrekker Malik Azmani gaat de campagne voor de Europese verkiezingen in met een duidelijk pro-Europees verhaal. Botst dat niet met de koers die de partij landelijk heeft ingezet door in zee te gaan met de PVV?
Lees hier het hele interview van EU-correspondent Marc Peeperkorn.
Bijna tien jaar na de door Europa opgelegde strenge bezuinigingen staan de opkrabbelende Grieken weer iets positiever tegenover de EU. Zeker de jongste generatie, die de gevolgen van de crisis nog altijd voelt, is zelfkritisch: ‘We hadden ons geld slecht gemanaged.’
Lees hier de reportage van correspondent Rosa van Gool.
De rechtse Zweedse regering faalt in haar klimaatbeleid, zegt Europarlementariër Emma Wiesner van de Zweedse Centrumpartij. Klimaat is daarom het campagnethema voor de Europese verkiezingen. ‘We hebben ook méér nodig: meer groene investeringen, meer groene energie.’
Lees hier de reportage van Scandinavië-correspondent Jeroen Visser.
Marine Le Pen, de leider van radicaal-rechts in Frankrijk, heeft de eveneens radicaal-rechtse Italiaanse premier Giorgia Meloni uitgenodigd om binnen het Europees Parlement één blok te vormen. De partijen van de twee politici zitten nu nog in twee verschillende fracties.
‘Nu is het moment om ons te verenigen’, zegt Le Pen in de Italiaanse krant Corriere della Sera. Meloni’s Fratelli d'Italia is in het Europees Parlement lid van de ECH-fractie, Le Pens RN is lid van de nog wat radicalere I&D-fractie. Le Pen probeert de laatste jaren echter de radicaalste veren van zichzelf en haar partij af te schudden. Zo is ze niet langer voorstander van een vertrek uit de EU.
Vorige week nam Le Pen nog afstand van het Duitse AfD, nadat Europese lijsttrekker Maximilian Krah het had opgenomen voor SS’ers. De partij is inmiddels uit de I&D-fractie gezet. Hoe een samenwerking eruit moet zien, maakt Le Pen niet duidelijk. Ze lijkt te suggereren dat de twee fracties samen moeten gaan. ‘We kunnen de tweede groep in het Europees Parlement worden, die kans mogen we niet missen’, zegt Le Pen in de krant. ECH en I&D komen in de peilingen gezamenlijk uit op 135 tot 140 zetels, iets minder dan de tweede fractie van de sociaal-democraten.
Een fusie zal niet zomaar gaan; binnen de fracties was er afgelopen jaren al veel conflict, met overlopers tussen de twee fracties tot gevolg. Ook zijn er grote verschillen als het aankomt op bijvoorbeeld de steun aan Oekraïne.
Dylan van Bekkum
Lees ook: Radicaal-rechts groeit, maar als het om samenwerking in Europa gaat, leidt dat vooral tot ruzie
De Franse president Emmanuel Macron gaat de Italiaanse bestuurder Mario Draghi naar voren schuiven voor een belangrijke plek binnen de EU. Hij ziet Draghi, voormalig president van de ECB en premier van Italië, als een bondgenoot om de publieke investeringen te verhogen.
Welke functie Macron voor Draghi ziet weggelegd, is nog niet duidelijk. De huidige voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen wil langer door en heeft daar de beste papieren voor. De christen-democraat heeft wel de steun van Frankrijk nodig. Gevraagd of Frankrijk Von der Leyen steunt, zei Europarlementariër Pascal Canfin van Macrons partij tegen Politico dat ‘Frankrijk en iedereen rond de president wil dat Draghi een rol speelt’.
Draghi is op verzoek van de EU bezig met een rapport over de interne concurrentie. Macron juicht dat rapport toe. Hij zou op dezelfde lijn als Draghi zitten en achter de schermen al langer lobbyen voor een rol voor de Italiaan. Na de verkiezingen is onder meer de plek van de EU-president vacant, Charles Michel houdt ermee op. Ook kunnen de EU-lidstaten een nieuwe buitenlandchef aandragen, maar die functie lijkt minder logisch voor Draghi.
Dylan van Bekkum
Wat er in Nederland is gebeurd met de opkomst van radicaal-rechts, kan in heel Europa gebeuren. Daarvoor waarschuwt de Duitse EU-lijsttrekker Terry Reintke van de Groenen tijdens een groot verkiezingsdebat in het Europees Parlement. Volgens Reintke moeten Europese partijen nu, twee weken voor de Europese verkiezingen, duidelijk maken of ze in Brussel willen samenwerken met radicaal-rechtse of extreem-rechtse partijen.
Volgens Reintke speelt juist het vage gedraai van allerlei partijen over zo'n eventuele samenwerking extreem-rechts in de kaart. Op die manier lijkt het, zo stelt zij, alsof extreem-rechtse partijen in Brussel net zo keurig mogen meedoen als in Nederland de PVV, die een kabinet gaat vormen met VVD, NSC en BBB.
Ook een andere EU-lijsttrekker viel tijdens het debat uit over de politieke situatie in Nederland. De Oostenrijker Walter Baier, de leider van Europees Links, zei dat hij ‘geschokt was over wat hij hoorde uit Nederland’. Volgens Baier ‘moeten we voorkomen dat dergelijke mensen aan de macht komen’.
Hij verweet lijsttrekker Ursula von der Leyen van de middenpartij EVP dat zij nog geen uitsluitsel wil geven over eventuele samenwerking met radicaal-rechtse partijen. In een eerder debat heeft Von der Leyen gezegd dat het wat haar betreft ‘van de uitkomst van de verkiezingen afhangt’ of ze met radicaal-rechts wil samenwerken. Ook wat Baier betreft is elke suggestie van samenwerking met radicaal-rechts uitgesloten, liet hij weten.
De meest rechtse partijen zelf waren niet aanwezig bij het verkiezingsdebat van vandaag. Het radicaal-rechtse Identiteit en Democratie (I&D) en de Europese Conservatieven en Hervormers (ECR) mochten niet meedoen van organisator EBU, omdat ze geen zogeheten spitzenkandidaat naar voren hebben geschoven. Zo’n kandidaat is een Europese ‘lijsttrekker’ die de Europese Commissie zou kunnen leiden in naam van de partij.
ANP/Redactie
De Duitse partij AfD wordt per direct uit zijn fractie in het Europees Parlement (EP) gezet. Aanleiding daarvoor is het herhaaldelijk in opspraak komen van lijsttrekker Maximilian Krah. Met zijn uitingen is de AfD’er nu ook voor de overige radicaal-rechtse partijen die binnen het EP de Identiteit en Democratie-groep vormen, een grens overgegaan.
Dinsdag zei het Franse Rassemblement National (RN) van Marine le Pen al niet meer met AfD te willen samenwerken omdat Krah in een interview had gezegd dat niet iedere SS’er in de Tweede Wereldoorlog automatisch een crimineel was. RN probeert al jaren af te komen van het stigma van extreem-rechtse partij, een imago dat het onder meer dankt aan partijoprichter Jean-Marie le Pen, die in het verleden uitspraken heeft gedaan waarin hij de Holocaust leek te ontkennen.
Ook ligt Krah onder vuur vanwege mogelijke beïnvloeding vanuit Rusland en China. Een naaste medewerker van hem is opgepakt op verdenking van spionage voor China. Ook nummer twee van de kandidatenlijst, Petr Bystron, heeft zich wellicht voor een Russisch karretje laten spannen. De Duitse politie deed vorige week invallen bij hem. En dan zijn er nog de aanhoudende verhalen over rechts-extremisme in de rest van de partij. Zo werd recentelijk een regionaal kopstuk van AfD veroordeeld voor het gebruik van een nazislogan.
Al met al reden voor Identiteit en Democratie te breken met de AfD, alhoewel de fractie officieel slechts verwijst naar de perikelen rond lijsttrekker Krah. De Duitse fractie probeerde nog om de boel recht te trekken door zelf ook op te roepen tot uitsluiting van Krah. Na alle ophef stapte Krah uit het partijbestuur en ook mag hij van AfD geen campagneoptredens meer doen. Vooralsnog staat hij nog wel op de lijst.
De stap is nu grotendeels symbolisch omdat het Europees Parlement al met reces is in aanloop naar de verkiezingen, maar heeft waarschijnlijk wel invloed als er na de verkiezingen opnieuw parlementaire groepen worden gevormd. Dan keert ook de PVV wellicht terug in Identiteit en Democratie. Sinds Marcel de Graaff in 2022 overstapte naar Forum voor Democratie, had de PVV geen Europarlementariërs meer.
Joram Bolle
De vijf Europese lijsttrekkers die meedoen aan een groot verkiezingsdebat in Brussel missen hun radicaal-rechtse opponenten niet. De politieke families van onder meer de PVV en de SGP voldeden nu eenmaal niet aan de regels voor een uitnodiging, zeggen de sociaal-democraten, liberalen en groenen.
De twee uiterst rechtse partijen in het Europees Parlement doen het goed in de Europese peilingen voor de verkiezingen van 6 tot 9 juni. Het radicaal-rechtse Identiteit en Democratie (I&D), waartoe ook de PVV behoort, zou volgens opiniepeilers de derde in grootte kunnen worden. Ook de Europese familie van de SGP, Europese Conservatieven en Hervormers (ECR), lijkt te kunnen rekenen op meer zetels dan in 2019.
De centrumrechtse partij van Ursula von der Leyen – momenteel de grootste in het Europees Parlement – zinspeelt op samenwerking met uiterst rechts na de verkiezingen. Maar de organisatoren van uitgerekend het verkiezingsdebat dat doorgaans de meeste aandacht trekt, donderdag in het Europees Parlement, nodigden I&D en de rechts-conservatieve ECR niet uit.
De twee fracties hebben geen zogeheten spitzenkandidaat naar voren geschoven, een Europese 'lijsttrekker' die in principe in hun naam de Europese Commissie zou kunnen leiden. Alleen zulke kandidaten mogen meedoen van organisator EBU. Dat is ook niet voor niets, want de spitzenkandidaten zijn bedoeld ‘om de verkiezingen Europeser te maken’, zegt lijsttrekker Terry Reintke van de Groenen. Ook haar liberale collega Sandro Gozi denkt er zo over. De radicaal-linkse spitzenkandidaat Walter Baier laat zich bondiger uit. ‘Ik betreur de afwezigheid van rechts-extremisten niet.’
I&D maakte tevergeefs bezwaar tegen het uitblijven van een uitnodiging van de Europese omroep EBU, die ook het Eurovisie Songfestival organiseert. Ook parlementsvoorzitter Roberta Metsola greep niet in.
ANP/Redactie
De extreem-rechtse Europarlementariër Maximilian Krah heeft zich teruggetrokken uit de leiding van Alternative für Deutschland (AfD). De omstreden kandidaat mag ook geen campagne meer voeren. De Franse Marine Le Pen van RN heeft alle banden met AfD afgesneden.
Lees hier het hele bericht van buitenlandredacteur Marije Vlaskamp.
Elke vijf jaar wordt een nieuw Europees Parlement gekozen, en die verkiezingen vinden dit jaar plaats van donderdag 6 juni tot en met zondag 9 juni. Nederland stemt normaliter op woensdag, maar bij de verkiezingen voor het Europees Parlement gebeurt dit op donderdag – Nederland stemt dit jaar op donderdag 6 juni.
Door de verkiezingsdagen te spreiden, kunnen lidstaten dicht bij hun nationale traditie blijven; veel lidstaten van de Europese Unie hanteren de zondag als verkiezingsdag, terwijl andere Europese landen de zondagsrust respecteren en de voorkeur geven aan een doordeweekse verkiezingsdag.
Doordat er in de 27 lidstaten van de Europese Unie op verschillende dagen wordt gestemd, krijgen we pas op zondagavond 9 juni een beeld van de nieuwe verhoudingen in het Europees Parlement. Wel geeft een exitpoll op donderdagavond 6 juni al een goed beeld van de uitslag in Nederland.
Dylan van Bekkum
Lees hieronder de antwoorden over nog vijf belangrijke vragen over de verkiezingen.
Valérie Hayer, de leider van de liberale groep Renew in het Europees Parlement, heeft opnieuw scherpe kritiek geuit op de samenwerking tussen de VVD en de PVV van Geert Wilders. De VVD zou geen deel moeten blijven uitmaken van de Renew-fractie na de verkiezingen, aldus Hayer.
Lees hier het hele bericht van politiek redacteur Arnout Brouwers
De Kamer van Klok, de wekelijkse politieke podcast van de Volkskrant, maakte een speciale aflevering over de Europese verkiezingen.
Video wordt geladen...
Of luister via Spotify of Apple podcasts.
Source: Volkskrant