Navo-chef Jens Stoltenberg en een aantal Europese landen voeren de druk op grote lidstaten op om Oekraïne toe te staan westerse wapens in te zetten tegen militaire doelen in Rusland. Andere bondgenoten, Hongarije voorop, drukken juist steeds harder op de rem.
De jongste politieke ontwikkelingen in westerse hoofdsteden kunnen niet los worden gezien van de aanval die Rusland eerder deze maand begon op het grensgebied ten noorden van Charkiv, en de al maanden durende luchtaanvallen. Daarbij worden krachtige en dodelijke ‘zweefbommen’ op militaire én burgerdoelen afgeschoten, vaak vanuit Russisch luchtruim. Het jongste voorbeeld daarvan was het Russisch bombardement op een bouwmarkt in Charkiv zondag, waarbij minstens achttien mensen werden gedood.
Secretaris-generaal van de Navo Jens Stoltenberg heeft bondgenoten de afgelopen week herhaaldelijk opgeroepen de stelregel op te geven dat geen doelen in Rusland mogen worden getroffen. Nederland hanteert die restrictie overigens niet. Ook de Britten lieten deze maand weten dat hun Storm Shadow-raketten mogen worden gebruikt voor zelfverdediging tegen militaire doelen over de grens. De afgelopen dagen voegden Zweden, Finland, Letland en Litouwen zich bij dit clubje landen. Ook een meerderheid van de parlementaire assemblee van de Navo riep ertoe op.
Over de auteur
Arnout Brouwers schrijft voor de Volkskrant over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
In de Verenigde Staten zijn er ook signalen (zoals blijkt uit uitspraken van de ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie) dat de discussie kantelt. De Duitse bondskanselier Olaf Scholz zegt vooralsnog dat hij er niet over peinst deze regel op te geven. Dat zou kunnen leiden tot een ‘grote oorlog’. Ook de Italiaanse premier Giorgia Meloni toonde zich onaangenaam verrast door Stoltenbergs oproep en maande tot voorzichtigheid.
Het gevoel van urgentie wordt in sommige hoofdsteden langzaam groter. Dat kan worden opgemaakt uit het feit dat zowel de VS als Frankrijk al in gesprek zijn met de Oekraïners over het geven van trainingen in Oekraïne zelf. Josep Borrell, buitenlandchef van de EU, zei dinsdag dat er binnen de EU nog geen duidelijk gedeeld standpunt is over de trainingen in Oekraïne.
In april deden bondgenoten in de Navo-Oekraïne Raad al ‘concrete toezeggingen’ om met spoed extra luchtafweer te leveren. Dinsdag, anderhalve maand later, kwam Nederland met de boodschap dat het ‘in gesprek is met landen om één Patriot-systeem bijeen te brengen en ook Oekraïense bemanningen te trainen’. Nederland heeft zelf vier Patriot-systemen.
Rusland heeft het raken van doelwitten in Rusland met westers materieel ‘absoluut onverantwoord en provocerend’ genoemd. De Oekraïners zeggen dat Rusland zonder vrees zijn nieuwe offensieven tegen Oekraïens gebied kan voorbereiden – eerst ten noorden van Charkiv, nu in de regio Soemy. ‘We hadden informatie over de samenscholing van Russische troepen aan de andere kant van de grens, maar mochten die niet raken’, zei een Oekraïense parlementariër tegen het Britse weekblad The Economist. ‘Dat heeft ons veel levens gekost.’
Terwijl Europa als een naaktslak richting grotere betrokkenheid bij de verdediging van Oekraïne kruipt, is er één land dat opnieuw de hakken in het zand zet. Hongarije blokkeert uitgaven uit een EU-fonds van 6,5 miljard euro waaruit (wapen)hulp voor Oekraïne kan worden gefinancierd. De emoties onder de overige 26 lidstaten liepen hierover hoog op tijdens een bijeenkomst afgelopen maandag – maar vooralsnog tevergeefs. Hongarije blokkeert ook een overeenkomst over het gebruik van de winst op bevroren Russische tegoeden.
Vorige week liet premier Viktor Orbán weten dat hij ook een ‘opt-out’ uit Navo-hulp aan Oekraïne wil, nu deze hulp groter lijkt te worden. Hij zegt dat ‘advocaten en officieren nu uitzoeken hoe Hongarije kan bestaan als Navo-lid, zonder deelname aan Navo-acties buiten zijn grondgebied’.
Stoltenberg heeft de hoop uitgesproken dat de Navo de coördinerende rol van de VS kan overnemen in de zogeheten Ramsteingroep. Hierin stemmen individuele landen hun hulp aan Kyiv op elkaar af. Tegelijkertijd is de Navo-chef er heel duidelijk over ‘dat wij niet direct betrokken zullen zijn in gevechtshandelingen in of boven Oekraïne’.
België maakte dinsdag bekend dat het de komende jaren dertig F-16-gevechtsvliegtuigen zal overdragen aan Oekraïne, waarvan dit jaar ten minste één. De Oekraïense minister van Defensie Roestem Oemjerov zegt dat zijn land ‘zeer binnenkort’ over de eerste F-16’s kan beschikken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant