Dick Schoof voldoet wonderwel aan de profielschets van de formerende partijen. Met zijn totale gebrek aan politieke ervaring, stort hij zich wel in een hoogst onzeker avontuur.
De kabinetsformatie van 2024 blijft een opzienbarend proces. Vele namen van kandidaat-premiers zongen rond, maar niet die van topambtenaar Dick Schoof. Het zal ermee te maken hebben dat de meer voor de hand liggende kandidaten bedankten voor de eer of ongeschikt werden bevonden. Tegelijkertijd is het een direct gevolg van de principe-afspraak die de formerende partijen op aandringen van NSC-voorman Omtzigt hebben gemaakt: het nieuwe kabinet mag geen gewoon kabinet worden dat aan de leiband van de Kamer loopt, maar een ploeg van onafhankelijke bestuurders die samen oplossingen voor problemen mogen aandragen en daarvoor op zoek moeten naar steun van het parlement. Het hoofdlijnenakkoord van de formerende partijen is de basis, daarbuiten is alles mogelijk. Daar past een al te scherp politiek profiel niet bij.
Wat ook zal hebben geholpen is de welwillende houding die Schoof eerder dit jaar aan de dag legde in gesprek met De Groene in reactie op het perspectief van een kabinet met de PVV. ‘Het is natuurlijk niet zo dat als een kwart van de mensen op de PVV stemt, dat dan ineens een kwart het verkeerd heeft gezien’, zei Schoof. In één adem door leek hij te spreken namens Pieter Omtzigt toen hij zei dat er natuurlijk wel een morele ondergrens is voor wat hij als topambtenaar zou kunnen meemaken. ‘Voor mezelf denk ik: als je in die situatie komt, en geen burgemeester in oorlogstijd wil zijn, dan is de enige mogelijkheid: opstappen.’ Dat punt zag hij overigens niet dichterbij komen: ‘Ik ga er zonder meer van uit dat we de morele ondergrens de komende jaren niet bereiken.’
Kennelijk heeft hij ook in het hoofdlijnenakkoord van de vier partijen niets onoverkomelijks kunnen ontdekken en heeft hij precies het profiel dat voor alle betrokken partijleiders acceptabel is: in politiek opzicht tamelijk blanco, een open houding ten opzichte van de nieuwe politieke wind en intussen wel rijk behangen met bestuurlijke ervaring. Hij werkte als topambtenaar op vrijwel alle beleidsterreinen die voor deze coalitie van belang zijn.
Daarbij gelden wel twee grote kanttekeningen. Ten eerste draait Schoof al zo lang mee in de Haagse bureaucratie dat het moeilijk voorstelbaar is dat hij opeens de verpersoonlijking kan worden van de nieuwe, transparante bestuurscultuur die ons door de formerende partijen – NSC voorop – wordt voorgespiegeld.
Ten tweede klinkt het mooi in theorie, zo’n ‘programkabinet’ op afstand van de Kamer, maar ook Schoof wordt gewoon Nederlands’ prominentste politicus in binnen- en buitenland die, zodra hij het Torentje heeft betrokken, door de Tweede Kamer verantwoordelijk zal worden gehouden voor alles wat misgaat in het land. Vraag maar aan Mark Rutte.
Een kabinet bij elkaar houden bij botsende politieke belangen, in grote debatten overeind blijven in het parlement, internationale bondgenootschappen smeden; het is lang niet iedereen gegeven. Niemand weet of Schoof daar, zonder enige politieke ervaring, toe in staat is.
Schoofs kandidatuur is dan ook een gok. Een gok die nieuwsgierig maakt en die misschien een nieuwe bestuurscultuur op het Binnenhof inluidt, maar voorlopig toch gewoon een gok.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant