VVD-lijsttrekker Malik Azmani gaat de campagne voor de Europese verkiezingen in met een duidelijk pro-Europees verhaal. Botst dat niet met de koers die de partij landelijk heeft ingezet door in zee te gaan met de PVV?
‘Ik Ga Me Niet Anders Gedragen.’ Malik Azmani, lijsttrekker voor de VVD bij de verkiezingen voor het Europees Parlement, klopt bij elk woord op tafel om de benodigde hoofdletters af te dwingen. Hij voert campagne met het pro-Europese verkiezingsprogramma van zijn partij – ‘Daar ben ik héél blij mee!’ – en laat zich dus niet leiden door het ‘minder-minder Europa’-verhaal waarvoor zijn partijgenoten in Den Haag onlangs tekenden met PVV, BBB en NSC. ‘Ik ben een VVD’er in Europa.’
De ironie wil dat het interview plaatsvindt in de Tweede Kamer, precies op het moment dat daar het hoofdlijnenakkoord van de nieuwe coalitie wordt besproken. Overal in de VVD-vleugel van het Kamergebouw volgen liberale medewerkers op tv-schermen hoe PVV-leider Geert Wilders zijn successen uitvent. Behalve in het speciaal voor Azmani gereserveerde zaaltje, daar heerst een serene rust, met aan de muur een groot portret van voormalig VVD-leider Frits Bolkestein, een inspirator voor Azmani.
Aan de Nederlandse verkiezingen voor het Europees Parlement van 6 juni doen twintig partijen mee. Voor deze interviewserie is een selectie gemaakt op basis van huidige zetelaantallen, prognoses en beschikbaarheid.
‘Gaan we het nog over het verkiezingsprogramma hebben?’, vraagt Azmani met een licht gepijnigde blik na twintig minuten. ‘Over defensie bijvoorbeeld, of migratie?’ Hij heeft het wel gehad met het gezaag over de discrepantie tussen dat programma en het hoofdlijnenakkoord. Wat voor hem een droom van een campagne moest worden – op pad met een pro-EU-verhaal – dreigt te ontaarden in een dagelijkse ontleding van zijn politieke geloofwaardigheid.
U kunt moeilijk verbaasd zijn. Voor een slagvaardig Europa, is de titel van het verkiezingsprogramma waarmee de VVD voor het eerst sinds lange tijd een pro-Europese koers kiest. Juist dan zet diezelfde VVD haar handtekening onder het hoofdlijnenakkoord waarin staat dat ‘met lef, alles op alles wordt gezet’ om zaken in de EU terug te draaien. Als ik op u stem, kies ik dan voor die slagvaardigere EU op het wereldtoneel of voor het terugtrekken achter de dijken?
‘Nou, ik zie dat hoofdlijnenakkoord niet als terugtrekken achter de dijken. Er staat ook in dat Nederland een constructieve partner blijft in de EU.’
Dat is één zin, op pagina 23 van het hoofdlijnenakkoord dat 26 pagina’s telt.
‘Er staan ook nog wat andere zaken in… Maar los daarvan: ik ben gebonden aan het verkiezingsprogramma van de VVD. Daarbij voel ik me thuis, daar leg ik verantwoording op af.’
U bent niet gebonden aan het hoofdlijnenakkoord?
‘Nee, daar heb ik toch geen handtekening onder gezet? Een Europarlementariër doet dat niet, dat is aan de Kamerleden. Ik laat me niet leiden door coalitieafspraken in Nederland.’
U wordt niet teruggefloten straks?
‘Natuurlijk niet! Ik zeg wel vaker dingen waar Den Haag niet blij mee is. Ik ga de VVD-fractie in de Kamer toch niet vragen wat ik in het Europees Parlement mag zeggen? Kom nou, ik heb mijn eigen mening, gebaseerd op het verkiezingsprogramma.’
In het verkiezingsprogramma staat dat Nederland pas als laatste redmiddel een uitzondering zal vragen op het Europese migratiebeleid. Het hoofdlijnenakkoord zegt dat de nieuwe regering het verzoek om zo’n opt-out ‘zo snel mogelijk’ bij Brussel indient. Wat doet u?
‘Dat is één en hetzelfde.’
Dat lijkt me niet.
‘Jawel, ik heb het mijn partijleider Dilan Yesilgöz gevraagd en gecheckt bij de beoogde coalitiepartners. We kijken eerst of de afspraken uit het Europese migratiepact worden nageleefd. Het is mijn schone taak te zorgen dat Europa hierop levert. Gebeurt dat niet, ja, dan ga ik niet lijdzaam toezien hoe grote aantallen migranten naar Nederland komen. Dan grijpen we naar de opt-out. Maar dat kan alleen – en dat weten we allemaal – via een wijziging van het Europees Verdrag, en dat duurt – en dat weten we ook allemaal – jaren.’
Op 8 mei presenteerden de Europese liberalen, sociaal-democraten en groenen een verklaring waarin staat dat ze nooit zullen samenwerken met radicaal-rechtse, anti-Europese partijen. Ondertussen…
‘In Europa ga ik dat ook zeker niet doen.’
Ondertussen vormt uw partij in Den Haag een regering met de PVV, een radicaal-rechtse partij die de EU van binnenuit wil slopen. Hoe legt u dat uit aan de kiezer?
‘Nou, de Nederlandse kiezer heeft vorig jaar een nieuwe Kamer gekozen, met die uitslag moeten we het doen. Ik vind het van belang dat Nederland zo snel mogelijk een nieuwe regering heeft.’
Maar uw handtekening staat onder die verklaring waarin u samenwerking met radicaal-rechts uitsluit.
‘Mijn handtekening staat daar niet onder, de fractieleider van de Europese liberalen Valérie Hayer heeft getekend.’
Bent u hier dan ook niet aan gebonden? Waarop stemt de kiezer die voor Azmani kiest?
‘Op mij. Op de VVD die inderdaad geen samenwerking aangaat met partijen in het Europees Parlement die de EU willen uithollen, omdat dat een cadeau voor Poetin zou zijn. Die lacht bij een instabiel Europa. Ik wil een sterk Europa tegen de agressor Poetin. Ik wil alle hulp voor de Oekraïners, want die vechten niet alleen voor hun vrijheid en veiligheid maar ook die van ons. Ik wil een sterk Europa om de migratie-aantallen naar beneden te krijgen. Om de criminaliteit en drugsmaffia aan te pakken. Om ondernemers te helpen. Om ervoor te zorgen dat we minder afhankelijk worden van China. Nederland kan dat niet meer alleen af.
‘Natuurlijk sta ik niet op tafel te dansen over het hoofdlijnenakkoord. Dat is gesloten met de PVV, een partij die tot voor kort zei dat Nederland uit de EU moest, uit de euro. En met de BBB die ook niet veel van de EU moet hebben. Dus ja, er zitten voorstellen in het akkoord die niet de mijne zijn. Maar er staat ook in dat de nieuwe regering constructief naar de EU zal kijken. Dat is voor de VVD belangrijk.’
Uw fractievoorzitter Hayer veroordeelt het hoofdlijnenakkoord. Het druist volgens haar in tegen alles waar Europese liberalen voor staan. Bij wie voelt u zich meer thuis: bij Hayer of Yesilgöz?
‘Nou ja, bij mezelf. Grapje. Bij Yesilgöz, ik ben en blijf een VVD’er.’
Hayer betwijfelt of de VVD lid kan blijven van de liberale fractie, nu de partij in zee gaat met de PVV. Hoe ziet u dat?
‘Ik vind dat onzin. Ik ben een liberaal in hart en nieren. De VVD is van oudsher lid van de Europese liberale fractie. Ik zal Hayer uitleggen wat er in Nederland gebeurt en waarom de VVD nog steeds de liberale principes huldigt. Dit komt goed, binnen een Europese partij zijn de verschillen nu eenmaal groter dan in een Tweede Kamerfractie.’
Al dit gedoe, hoeveel zetels gaat dat de VVD kosten?
‘Kosten? Wij gaan winnen. Ik ga voor winst. Nu hebben we vijf zetels, dus zeker zes of meer.’
Marc Peeperkorn is sinds 2008 de EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Naar het verkiezingsprogramma, dat zwaar inzet op meer Europese samenwerking bij veiligheid en defensie. De vergadering van de regeringsleiders – de EU-top – zou een Europese Veiligheidsraad moeten worden, zoals de VN-Veiligheidsraad. Dat is niet het meest slagvaardige onderdeel van de VN.
‘We moeten meters maken als het gaat om onze veiligheid, die is geen vanzelfsprekendheid. Het is aan de leiders om die afstemming politiek te verankeren: aan welke missies we meedoen, waarin we investeren. Altijd in nauw overleg met onze Navo-partners. Maar die partners zeggen zelf: ‘hé, jongere broertje, word eens volwassen!’ Er komt een moment dat de Amerikanen ons vragen het voortouw te nemen omdat zij te druk zijn met China. Of omdat het Europese belang simpelweg groter is dan het Amerikaanse. Daarop moeten we zijn voorbereid.’
Dus ook militaire missies in EU-verband?
‘Ja, er zijn belangen die we als EU moeten kunnen verdedigen. Maar militair altijd onder de Navo-paraplu. Ik geloof niet in een Europees leger. Lidstaten blijven soeverein over het uitzenden van hun militairen, niemand in Brussel bepaalt of Nederlandse soldaten naar een slagveld gaan. Maar diezelfde lidstaten moeten veel meer samenwerken, het veto bij sancties verdwijnt als het aan de VVD ligt. Op de korte termijn – de tijd die ons door de Oekraïners aan het front gegeven wordt – dienen we bovenal de Europese defensie-industrie fors uit te breiden. Zorgen dat we genoeg wapens hebben: klassiek materieel als tanks en granaten, maar ook hypersonische raketten.’
Jullie willen het Europees Defensiefonds verhogen. Nu zit daar een kleine 10 miljard euro in, hoeveel moet erbij: 100 miljard euro zoals Europees Commissaris Thierry Breton (Interne Markt) al maanden roept?
‘Dat is een richtbedrag voor de totale benodigde investeringen. Ik weet dat het fors is, maar we mogen niet naïef zijn. Rusland rukt nu elke week zo’n 800 meter op in Oekraïne. Ik was onlangs in Riga, daar voel je de angst dat de Russische tanks straks binnenrollen. Dat wil ik niet meemaken.’
Waar komen die extra miljarden vandaan?
‘Die komen van de lidstaten, die allemaal 2 procent van hun bruto binnenlands product aan defensie moeten uitgeven. Van private investeerders. Van de Europese Investeringsbank. En uit de EU-begroting. Dat laatste betekent dat er minder geld overblijft voor landbouwsubsidies en steun voor de armere regio’s. Het EU-budget mag niet omhoog.’
Migratie dan, uw favoriete onderwerp.
‘Yes!’
De VVD bepleit dat EU-landen vluchtelingen overnemen uit overvolle niet-Europese regio’s. Hoeveel mensen zou Nederland op die manier moeten opnemen?
‘Ons uitgangspunt is: opvang in de regio. Lopen die landen daar over, dan kan de EU te hulp schieten via een legaal en veilig systeem van tijdelijke hervestiging. Wij bepalen wie binnenkomt, niet de mensensmokkelaars. Nederland neemt nu zo’n vijfhonderd vluchtelingen per jaar op die manier op. Dat kunnen er best wat meer worden, maar absoluut niet de aantallen migranten die nu binnenkomen. Als dat lukt, hebben we bijna geen IND en COA meer nodig.’
Migranten zullen blijven komen, die laten zich niet tegenhouden door afspraken over het mondjesmaat tijdelijk hervestigen via legale routes.
‘Die mensen sturen we terug omdat ze Nederland vrijwel altijd via een veilig ander land hebben bereikt. Werken die landen niet mee, dan zet de EU de hulp aan die landen stop. Datzelfde geldt voor de landen van herkomst. Vergeet niet dat het merendeel dat naar Europa komt geen vluchteling is maar een economische migrant. Die krijgt sowieso geen verblijfsvergunning.’
De VVD wil migratiedeals met derde landen: zij houden migranten tegen in ruil voor geld, economische samenwerking, soepeler visumverstrekking. Aan welke landen denkt u?
‘Aan de hele ring in Noord-Afrika. Dus naast Tunesië, Egypte en Mauritanië, waarmee de EU al dit soort afspraken heeft, ook landen als Algerije en Marokko. De EU heeft de verantwoordelijkheid om mensen die vrezen voor oorlog humaan op te vangen. Maar ik wil geen systeem in de lucht houden dat economische migranten onder het mom van asiel hierheen laat komen. Uiteindelijk is migratie een grens stellen. Omdat er een grens zit aan wat een samenleving aankan. Ik geloof er niet in dat je grote groepen migranten met een ander cultureel waardenpatroon makkelijk kunt integreren. En dan zijn er nog de praktische problemen als huisvesting, scholing, zorg. We kunnen in Nederland niet zeggen: iedereen is welkom. Dat is wat ik linkse partijen verwijt, die durven nooit te zeggen wat hun grens is.’
1976 Geboren in Heerenveen
1995 Adelborst-officiersopleiding
2000 Studeert af in Nederlands recht, Rijksuniversiteit Groningen
2002-2010 Werkzaam bij Immigratie- en Naturalisatiedienst (pleiter en directielid)
2010-2014 Gemeenteraadslid VVD in Ommen
2010-2019 Lid Tweede Kamer voor de VVD (asiel, immigratie, Europese Zaken)
2019-heden Lid Europees Parlement VVD (delegatieleider VVD en vice-fractievoorzitter Europese liberale fractie Renew)
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant