Wie milieuvriendelijk wil wassen, heeft keuze genoeg: eco-wasmiddel, wasstrips, wasballen, wasnoten. Werken ze net zo goed als de traditionele wasmiddelen?
Vlekken die verdwijnen als sneeuw voor de zon of kraakheldere lakens met de geur van ‘ochtenddauw’: wasmiddel verricht soms wonderen voor die stinkende was. Toch is een schone was een behoorlijk vervuilende aangelegenheid: met iedere wasbeurt pomp je chemische stoffen het milieu in, het kost een hoop energie en het kan kleding beschadigen. Om deze milieu-impact te verminderen wordt door onder andere Milieu Centraal aangeraden om te wassen met een milieuvriendelijk wasmiddel.
Maar wanneer is een wasmiddel milieuvriendelijk en werken milieuvriendelijke wasmiddelen net zo goed? Hiervoor is het handig om te weten hoe ze werken. Chemicus Mario Smet van de Katholieke Universiteit Leuven legt uit: ‘De belangrijkste ingrediënten van wasmiddelen zijn detergenten, vaak aangeduid als oppervlakte-actieve stoffen, en enzymen. Detergenten maken moeilijk in water oplosbare stoffen, zoals vet, toch oplosbaar. Enzymen zijn eiwitten die helpen om vuil af te breken.’
Over de auteur
Heleen van Lier schrijft voor de Volkskrant over praktische kwesties uit het dagelijks leven en (duurzaam) reizen.
Een wasmiddel wordt vaak aangevuld met allerlei ‘tierelantijntjes’, zoals Smet het omschrijft. Parfum voor een lekker geurtje, optische witmiddelen of kleurbeschermer om te voorkomen dat kleuren afgeven. In de meeste waspoeders en in sommige vloeibare wasmiddelen zit ‘zuurstofbleekmiddel’ tegen bacteriën en vlekken met kleurstof.
‘De wasactieve stoffen moeten volgens de wet biologisch afbreekbaar zijn. Maar dit geldt niet voor de andere stoffen die zijn toegevoegd’, zegt Karin Aalberts van Milieu Centraal. Zij adviseert om parfum, conserveringsmiddelen en kleurstoffen te mijden. ‘Die zijn ook niet echt nodig om je was schoon te maken.’
Het is meestal niet duidelijk wat voor ingrediënten precies zijn gebruikt en van welke oorsprong ze zijn, dit hoeven fabrikanten niet te melden. Volgens woordvoerder Joyce Donat van de Consumentenbond is er eigenlijk maar één manier om te zien welke middelen een beperkte milieu-impact hebben: keurmerken. ‘EU Ecolabel, Ecocert en Nordic Swan hebben vrij strenge eisen.’
Volgens Donat is de afvalwaterbelasting van eco-wasmiddelen in de regel veel lager. Ook presteren eco-wasmiddelen steeds beter. ‘Althans sommige hiervan. De wasmiddelenstrips, geconcentreerde wasmiddelen samengepest in een oplosbaar doekje, en andere alternatieve duurzame oplossingen die vaak maar één enzym bevatten, zoals wasnoten, wasballen en waskorrels, presteren behoorlijk slecht in onze tests. Wassen met alleen water doet meestal net zo veel voor je was.’
Volgens de bond ontbreken er vaak ingrediënten die het wasmiddel doeltreffender maken of grauwheid voorkomen, zoals waterontharder en kleurbeschermer. Donat: ‘Je zou kunnen zeggen: hoe agressiever, hoe schoner, maar wel hoe belastender.’
Een grote winst bij wasmiddelen valt te halen bij juist doseren, zegt Aalberts. ‘We zijn geneigd tot overdoseren, maar de was wordt niet schoner als je meer wasmiddel gebruikt, integendeel: je was kan er juist grauwer van worden en je wasmachine presteert er minder goed door. Houd voor de juiste hoeveelheid wasmiddel het doseeradvies op de verpakking aan.’
Hiernaast kun je de milieubelasting van je was omlaag krijgen door met een volle trommel te wassen, en op lagere temperaturen te wassen. Dit kan prima, zegt microbioloog Chris Calleweart van de UGent: ‘Tegenwoordig zijn de meeste wasmiddelen bedoeld om bij lage temperatuur te gebruiken, die werken al vanaf 20 graden.’
Maar hoe zit het dan met bacteriën in de was? Die worden immers pas gedood bij 60 graden. Dit zag ook Callewaert in zijn onderzoek. ‘Er blijken behoorlijk wat bacteriën aanwezig in de wasmachine en deze migreren ook tussen kledingstukken. Alleen is dit niet noodzakelijkerwijs slecht, bacteriën hebben we ook nodig om gezond te blijven. Alleen bij rondwarende virussen, infecties of schimmels in huis is het goed om de was op hogere temperaturen te wassen.’
De Consumentenbond adviseert om vieze vaatdoekjes altijd op 60 graden te wassen. Donat: ‘Voor minder vieze was volstaat 40 of 30 graden, eventueel met een vlekkenmiddel op ergere vlekken.’
Hopen bacteriën zich te veel op in de wasmachine, dan kun je last krijgen van permastink: zweet en bacteriën worden niet meer uit kleding gewassen, en gaan ruiken zodra die weer gedragen wordt. Calleweart: ‘Dit kun je voorkomen door regelmatig je wasmachine met een lege kookwas met een scheut azijn te laten draaien. Je kunt ook een bacteriedodend bleekmiddel gebruiken.’
Volgens Callewaert is er ook een efficiënt, milieuvriendelijk en goedkoop middel tegen permastink: ‘Hang de was te drogen te hangen in de zon: uv-licht doodt bacteriën en verwijdert geurmoleculen.’
Beter/Leven
In de rubriek Beter/Leven beantwoordt de Volkskrant, samen met experts, praktische vragen op het terrein van oner meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant