Bijna tien jaar na de door Europa opgelegde strenge bezuinigingen staan de opkrabbelende Grieken weer iets positiever tegenover de EU. Zeker de jongste generatie, die de gevolgen van de crisis nog altijd voelt, is zelfkritisch: ‘We hadden ons geld slecht gemanaged.’
Op het terras van een universiteitscafé in Thessaloniki zit een groep studenten gehuld in legeruniform. Op tafel liggen, tussen een pak vloeitjes en bekers ijskoffie, donkergroene baretten. De jongeren behoren tot het selecte groepje Grieken dat is toegelaten is aan de universiteit om militair recht te studeren, met een directe baangarantie in het leger na afstuderen.
Natuurlijk gaat hij 9 juni stemmen bij de Europese verkiezingen, zegt Panagiotis (18) ernstig. ‘Dat is voor ons verplicht.’ Vanwege zijn militaire uniform wil hij zijn mening alleen geven zonder achternaam. Rechtenstudent Efthymios Syrmas (19) heeft, als de enige niet-militair van het groepje, geen stemplicht, maar gaat ook naar de stembus. ‘Ik weet nog niet voor wie.’
Over de auteur
Rosa van Gool is correspondent Italië, Griekenland en de Balkan voor de Volkskrant. Zij woont in Rome.
De jongens werden geboren in de jaren vóór de crisis, jaren waarin de bomen in Griekenland tot de hemel leken te groeien. Ze waren kleuters toen de zeepbel uiteenspatte. Ze groeiden op met tv-journaals en krantenkoppen over de financiële crisis, en zaten op de basisschool toen de Griekse bevolking in 2015 in een referendum tegen het steunpakket van de Europese Commissie stemde.
Ze weten dus precies wat de kapitaalbeperkingen die daarop volgden inhielden: vanuit Europa werden strenge bezuinigingen opgelegd die leidden tot een sterke verschraling van publieke voorzieningen. De publieke Griekse woede tegenover met name Duitsland herinneren ze zich nog goed. Maar hun oordeel is, bijna tien jaar later, opvallend mild en eensgezind. ‘Het was onze eigen schuld, niet die van Europa’, zegt Panagiotis. ‘We hebben ons geld slecht gemanaged’, stemt medestudent Syrmas in.
De jongeren zijn, nu de Griekse economie heel langzaam opkrabbelt, niet de enigen wier oordeel over het harde Europese ingrijpen van toen positiever is. Het anti-Europese sentiment bereikte een dieptepunt in 2016, toen volgens opiniepeiler Pew Research slechts 27 procent van de Grieken positief oordeelde over de Europese Unie. Vorig jaar was dat 49 procent. Dat is nog steeds lager dan in Nederland (67 procent), Spanje en Italië (beide 69 procent), maar de toename was sinds 2016 bijna nergens groter dan in Griekenland.
‘Vooral oudere mensen zijn nog steeds boos op de noordelijke, rijke landen’, zegt serveerster en student Christina Chamouroudi (21), terwijl ze een sigaret rookt op het terras van de hippe Omikron-bar in het centrum van Thessaloniki. ‘Maar het was niet de schuld van die landen’, echoot ook Chamouroudi het sentiment dat bij veel van haar leeftijdsgenoten leeft.
Eigen schuld van hun oudere landgenoten of niet, jonge Grieken voelen de pijn van de crisis nog steeds. En niet alleen in de vorm van kwijnende publieke voorzieningen, maar ook in de lage salarissen. Volgens Eurostat lag het gemiddelde opgegeven netto jaarinkomen in Griekenland in 2023 op 9.982 euro: hoger dan op het dieptepunt in 2017, toen het slechts 8.363 euro was, maar nog altijd bijna drie keer zo laag als in Nederland (27.538 euro). Voor veel jongeren is het een reden om een vertrek naar Noordwest-Europa te overwegen.
Zo ook voor Vassilis Tsalos (25), die bijkletst met zijn jeugdvriend Dionysis Sakellariou op een houten steiger aan de baai van Thessaloniki. Tsalos studeert Griekse letterkunde, en hoopt zijn taal ooit in het buitenland te kunnen onderwijzen. Hij maakte al eerder studiereizen naar onder meer Den Haag – gefinancierd door het EU-Erasmus-programma.
Europa is volgens hem in meer opzichten belangrijk voor Griekenland, legt Tsalos uit. Zo voerde de conservatieve regering van premier Kyriakos Mitsotakis in februari het huwelijk voor mensen van gelijk geslacht in. ‘Dat deed de regering vooral om aan Europa te laten zien dat we vooruitgaan in Griekenland, dat we progressief zijn.’ En al voerde de Griekse regering die door de orthodoxe kerk fel bestreden wet waarschijnlijk vooral in om het internationale imago op te vijzelen, het resultaat is hetzelfde, zegt Tsalos tevreden.
Ook de militaire studenten op de universiteit vinden de invoering van het homohuwelijk een prima ontwikkeling. Toch zijn ze verder uiterst kritisch over de regering van Mitsotakis, die in hun ogen te weinig doet om hen goede toekomstperspectieven te geven.
Dat de premier vorig jaar mei toch werd herkozen en ook nu in de peilingen voor de Europese verkiezingen op winst staat, heeft hij volgens hen vooral te danken aan de generaties van hun ouders en grootouders. Veel jonge mensen zullen op 9 juni niet naar de stembus gaan, voorspelt rechtenstudent Syrmas. ‘Ze zijn teleurgesteld, omdat we al jaren vastzitten in een limbo.’
Want ook al gaat het gezelschap aan tafel op 9 juni wel stemmen, uit plichtsbesef of omdat ze moeten, uiteindelijk leven de Europese verkiezingen onder de studenten niet erg. Het geloof dat de Brusselse politiek hun Griekse levens kan verbeteren, is op het terras van het universiteitscafé klein. Er is eigenlijk maar één Europees thema dat de jongeren, een paar dagen na het songfestival, tot gepassioneerde betogen vol stemverheffing weet te brengen: de in hun ogen volledig onterechte diskwalificatie van Joost Klein.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant