Uit onderzoek van het RIVM blijkt dat mensen in de buurt van Tata Steel gemiddeld korter leven en vaker ziek worden. Met name in Wijk aan Zee levert de staalfabriek gezondheidsschade op. Dat dorp ligt onder de rook van een van de kooksgasfabrieken, waar jaarlijks miljoenen tonnen steenkool worden verstookt.
Zowel Tata Steel als de overheid zegt de fabriek te willen verduurzamen, maar dat is een lang proces. Ondertussen houdt de fabriek zich ook met de huidige uitstoot aan de vereisten van de vergunning, stelt de provincie Noord-Holland.
"Wij krijgen continu dezelfde langspeelplaat te horen: 'We kunnen niks doen'", zegt directeur Antoinette Verbrugge van Gezondheid op 1 tegen NU.nl. "Wij leven continu in acuut gevaar. Iedereen weet dat, ook al wordt het niet hardop uitgesproken door de overheid en Tata Steel."
Volgens Verbrugge moeten de meest vervuilende onderdelen van de staalfabriek per direct dicht. Ze wijst op verschillende rapporten die de afgelopen jaren concludeerden dat de gezondheid van omwonenden onvoldoende is beschermd door de overheid. "De Staat verzaakt in alle opzichten haar zorgplicht."
Gezondheid op 1 voelt zich ook gesteund door een memo die het RIVM vrijdag publiceerde. Daaruit blijkt dat de vervuiling rond Tata Steel "redelijk vergelijkbaar" is met die rond een beruchte staalfabriek in het Italiaanse Tarente. Bij die fabriek werden vervuilende onderdelen al gedwongen te sluiten en moesten bestuurders zelfs de gevangenis in vanwege milieucriminaliteit.
De belangrijkste adviseur van het Europees Hof van Justitie concludeerde onlangs in een Italiaanse zaak dat een fabriek geen vergunning mag krijgen als die ernstige gezondheidsschade veroorzaakt. Het Hof zelf moet zich daar nog over uitspreken.
De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, die toezicht houdt op Tata Steel, onderzoekt of de vergunningen van de kooksgasfabrieken kunnen worden ingetrokken. De afgelopen jaren moest Tata al 1,25 miljoen euro aan boetes betalen voor ongeoorloofde uitstoot uit die fabrieken, maar ze mogen nog wel openblijven.
Eind vorig jaar maakte NU.nl-verslaggever Jeroen Kraan de podcastserie Tata's ijzeren greep. Hij onthulde onder meer afspraken waardoor het bedrijf jarenlang te veel mocht blijven uitstoten. Alle afleveringen zijn te beluisteren via NU.nl, Spotify en Apple Podcasts.
De rechtszaak tegen de Staat is een nieuw hoofdstuk in het gevecht over de toekomst van de fabriek. Strafrechtadvocaat Benedicte Ficq deed in 2021 al namens meer dan duizend omwonenden aangifte tegen het bedrijf. Naar aanleiding van die aangifte loopt inmiddels meer dan twee jaar lang een strafrechtelijk onderzoek. Het is onduidelijk hoe het daarmee staat; in november 2022 vond er nog onderzoek plaats op het terrein van de staalfabrikant, sindsdien is het stil.
Andere omwonenden bereiden een massaclaim tegen het bedrijf voor. Ook de Omgevingsdienst Noordzeekanaal, die toezicht houdt op Tata Steel, moest al meermaals voor de rechter verschijnen.
Momenteel werkt het demissionaire kabinet aan een zogeheten maatwerkafspraak met Tata Steel. Mogelijk gaan er miljarden euro's subsidie naar het Indiase bedrijf, waarmee een deel van de fabriek kan worden vergroend. Ook als de subsidie er komt, blijft een ander deel van de fabriek voorlopig via de oude methode staal maken. Dat deel van de fabriek verduurzaamt vermoedelijk niet voor 2035. "Onacceptabel", vindt Gezondheid op 1.
Het beoogde kabinet van PVV, NSC, VVD en BBB wil de maatwerkafspraken met de industrie doorzetten. Dinsdag debatteert de Tweede Kamer over de toekomst van Tata Steel. Het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat was zondag niet direct bereikbaar voor commentaar.
Source: Nu.nl economisch