Of je nu zoekt naar Romeinse mantelspelden of naar euromunten, met een metaaldetector vergroot je je kansen iets te vinden. Wat zijn de regels eigenlijk?
Daar was opeens het hoogtepunt in de zoekcarrière van Lorenzo Ruijter. Al toen hij 10 was liep hij met een metaaldetector rond. En nu, na vijftien jaar zoeken, stuitte de historicus op een middeleeuwse goudschat in Hoogwoud. Verspreid over een paar kuilen vond hij vier gouden oorhangers, twee stroken goudblad en 39 zilveren munten.
Zulke bijzondere vondsten, maar ook de vondsten die geen voorpagina’s halen, zijn niet alleen speciaal voor de vinder, ze helpen ook de wetenschap verder. Dat stelt Mirjam Kars, vondstspecialist bij Portable Antiquities of the Netherlands (PAN), een programma dat vondsten van amateurarcheologen registreert en verbonden is aan Stichting Archeohotspots en het Rijksmuseum van Oudheden.
Professionele archeologen onderzoeken vooral gebieden waar wordt gebouwd. De vondsten van metaaldetectorzoekers komen uit heel Nederland en geven daarom een completer beeld van het type objecten dat vanaf de prehistorie tot nu in gebruik was, en van de verspreiding van die objecten.
Waar begin je als je met een metaaldetector wilt gaan zoeken? Ruijter adviseert om niet gelijk een eigen metaaldetector aan te schaffen, maar eerst een paar keer op pad te gaan met die van een ander. ‘Het is niet voor iedereen weggelegd, je moet tegen teleurstellingen kunnen. Ik heb dan wel een schat gevonden, maar negen van de tien keer vind je niks.’
Ruijter en Kars houden de lippen op elkaar als het gaat om interessante zoeklocaties in Nederland. ‘Het hangt er vanaf waarnaar je zoekt’, wil Ruijter wel kwijt. ‘Als je het leuk vindt om euro’s te vinden, zou ik op het strand en in de speeltuin zoeken.’
Wie op zoek is naar historische objecten doet er goed aan om zich te verdiepen in de geschiedenis van zijn woonplaats of omgeving, bijvoorbeeld door oude kaarten te bestuderen. Kars: ‘Waar mensen zijn geweest, zijn vondsten te vinden. Een werkplaats kan bijvoorbeeld een interessante locatie zijn, omdat er knopen werden gemaakt of leer werd bewerkt.’
Uit de gegevens van PAN blijkt dat er opvallend veel vondsten worden gemeld in Noord-Nederland en het rivierengebied. Dat komt volgens Kars doordat de bodem daar uit klei bestaat, waardoor voorwerpen beter bewaard blijven dan in zandgronden. Daarnaast liggen objecten in deze gebieden vaak dichter aan het oppervlak.
‘Het kan gebeuren dat je een toplocatie hebt, maar dat ze daar een halve meter schone grond overheen hebben gestort. Dan ga je niets meer vinden’, waarschuwt Ruijter. ‘Of je wordt juist compleet verrast door een plek waarvan je niks had verwacht. Het belangrijkste is dat je moet blijven proberen, dan kom je vanzelf op een goede plek.’
Tot 2016 was het gebruik van een metaaldetector illegaal, al werd het wel gedoogd. Met de nieuwe Erfgoedwet mogen mensen met een metaaldetector tot 30 centimeter in de bodem zoeken zolang ze zich aan bepaalde regels houden.
Zo is het verboden om te zoeken bij archeologische monumenten en opgravingen. Het is altijd verplicht om toestemming te vragen aan de eigenaar van de grond waar je wilt zoeken. En gemeenten kunnen in hun Algemene Plaatselijke Verordening (APV) een verbod instellen om in (een deel van) de gemeente een metaaldetector te gebruiken.
Wie een vondst doet moet die volgens de wet melden bij de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. In de praktijk kan dat bij PAN, bij de archeologische dienst van de betreffende gemeente of provincie, of bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. De vinder blijft eigenaar van de vondst, behalve als er sprake is van een echte schat. In dat geval is de helft van de opbrengst voor de grondeigenaar als de schat ooit verkocht wordt.
Ruijter drukt beginnende amateurarcheologen op het hart om zich ook aan ongeschreven regels te houden. ‘Maak de gaten die je graaft weer netjes dicht. En gooi de troep die je vindt niet in de sloot, maar neem het mee.’
‘Het is een prachtige hobby’, zegt hij tot slot. ‘Het is een uitdaging om iets bijzonders te vinden en als dat af en toe lukt, geeft dat een kick.’
Beter/Leven
In de rubriek Beter/Leven beantwoorden we, samen met experts, praktische vragen op het terrein van o.a. gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant