Eerder deze maand was ik bij een boekpresentatie in Pakhuis de Zwijger. De titel van het boek was Het leven loslaten. De titel triggerde mij. Ik ben 25 jaar, dus de kans is klein dat ik dit binnen nu en afzienbare tijd moet doen – het leven loslaten. Maar dát ik het ooit moet doen, is een onmiskenbaar feit. En dat geldt ook voor wie dit leest.
Iedereen gaat dood en iedereen krijgt er ooit mee te maken. Sommigen verliezen hun grootouder na een voltooid leven. Anderen moeten afscheid nemen van hun pasgeboren baby. De dood komt soms totaal onverwachts, en ligt soms al een tijdje op de loer. Voor iemand die afschuwelijk lijdt, kan de dood een welkome gast zijn. Voor anderen is de dood eerder hun grootste vijand.
Over de auteur
Bernice Franssen is beleidsadviseur bij Reable Nederland en oprichter van Mantelzorg&Jij. In de maand mei is zij gastcolumnist op volkskrant.nl/opinie.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier meer over ons beleid.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
De afgelopen decennia is de gemiddelde levensverwachting toegenomen. Als je vandaag de dag geboren wordt, is de kans zeker één op drie dat je 100 jaar oud wordt. In de middeleeuwen werd men gemiddeld zo’n 35 jaar oud, mede omdat zuigelingensterfte veel voorkwam. Ongeveer de helft van de bevolking stierf al vóór hun derde levensjaar.
Ik hoor geregeld dat het zo oneerlijk is dat sommige mensen veel eerder sterven dan anderen. Het gevoel dat je onrecht aangedaan wordt wanneer je eerder dan verwacht afscheid moet nemen van het leven – dat van jezelf of dat van een naaste – mag er natuurlijk zijn. Maar hebben we van de toegenomen gemiddelde levensverwachting niet stiekem ten onrechte een ‘recht om lang te mogen leven’ gemaakt?
Tijdens de coronapandemie kreeg mijn vader kanker. Na ruim anderhalf jaar moesten we afscheid nemen van zijn aardse bestaan. Een mooi eufemisme voor het pijnlijkste gegeven uit mijn leven tot dusver: mijn vader is dood. Samen met mijn moeder, mijn zus en de wijkverpleegkundige stond ik naast zijn bed toen mijn vader overleed. De eerste keer dat ik iemand zag sterven.
De dood wordt in onze maatschappij vaak weggestopt. Uit onderzoek blijkt dat 70 procent van de Nederlanders niet graag praat over de dood. En als het even zou kunnen dan zouden sommigen het liefst überhaupt niet doen aan sterven. De wil om te leven is iets natuurlijks, maar het wegstoppen van de dood doet mijns inziens meer kwaad dan goed.
Er zijn twee dingen in het leven voor mij totaal ongrijpbaar. Het ontstaan van nieuw leven en het levenseinde. Mijn nieuwsgierigheid hiernaar heeft me er echter nog niet toe aangezet om eens mee te lopen op een kraamafdeling of in een hospice.
Maar ik vraag me af waarom het niet gangbaarder is om bevallingen en overlijdens te zien. Het gros van de mensen die ik ken, hebben in hun hele leven niemand geboren zien worden of zien sterven. Waarom gebeurt dat doorgaans achter gesloten deuren? Zijn nieuw leven en de dood niet de kern van het bestaan?
Mijn vader zag de dood aankomen. Sterker nog, hij vertelde ons dat hij al een tijdje met de dood in gesprek was. Eerst kon hij de dood nog even op afstand houden. Mijn vader had de dood vriendelijk verzocht om hem nog wat tijd te gunnen, maar na verloop van tijd werd duidelijk dat de dood niet weg kon blijven. Het leven loslaten was onvermijdelijk.
Mijn vader mocht 70 jaar worden. Een mooie leeftijd, maar van ‘voltooid leven’ was nog geen sprake. We hadden hem er graag bij gehad tijdens mijn afstuderen, bij de geboorte van mijn nichtje en de mijlpalen die hopelijk nog komen. Maar het is niet ons ‘recht’ om lang te leven en om alle dingen die in de lijn der verwachting liggen, mee te maken.
Koester het leven. Stel dromen die je hebt niet eindeloos uit naar een later moment. Haal uit het leven wat erin zit wanneer dat kan, zodat je met een gerust hart kunt doen wat tijdens de boekpresentatie in Pakhuis de Zwijger centraal stond: het leven loslaten.
En om het leven een beetje aangenaam te maken zolang het duurt, gaf mijn vader ons nog een belangrijke levensles mee: maak dingen niet erger dan ze zijn.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant