Als dochter van cineast Roberto Rossellini en actrice Ingrid Bergman wilde Isabella Rossellini juist géén actrice worden – maar ze werd het toch. Tegenwoordig is ze ook boerin, bioloog en regisseur. En onze Weekendgids, voor de gelegenheid. Waar loopt ze zoal warm voor?
Wat is haar lievelingsdier? Vergezocht of triviaal is deze vraag aan Isabella Rossellini zeker niet. De 71-jarige actrice studeerde op latere leeftijd gedragsbiologie, runt tegenwoordig een boven New York gelegen boerderij (‘mama farm’) én regisseerde de afgelopen jaren een klein oeuvre aan geestige korte films over het dierenrijk – waarover zo meer.
Nu eerst dat lievelingsdier. Of lievelings-deel van een dier.
‘Mijn antwoord is een beetje aanstootgevend’, waarschuwt ze, ‘maar de vagina van de vrouwtjeseend, die is wel behoorlijk bijzonder. Een vagina met meerdere kanalen, waar het vrouwtje zélf controle over heeft. Dus als de mannetjes op haar springen en haar soort van groepsverkrachten, kan zij het zaad van de mannetjes waarvan ze géén baby’s wil naar een doodlopende gang sturen.’
Onze gids dit weekeinde is een rubriek in Volkskrant Magazine waarin een bekend persoon (op velerlei terreinen) uit binnen- of buitenland ons gidst langs zijn of haar favorieten.
Rossellini – montuurbril, crèmekleurige sjaal – videobelt vanuit haar huis in het New Yorkse kustplaatsje Bellport. Vrolijk lachend: ‘Dat is toch wel een heel ontwikkelde vagina! Als we dát nou eens konden hebben. O mijn God, dat zou fantastisch zijn, toch? Dat je de boel gewoon naar het verkeerde kanaal kunt leiden, in plaats van pillen te slikken.’
Green Porno, Seduce Me en Mammas heten de korte filmreeksen die ze bedacht, regisseerde en waarin ze acteerde. 38 filmpjes in totaal, elk ervan slechts een paar minuten lang, die nu te zien zijn via streamingdienst Mubi. Juweeltjes zijn het, met een in fraai geknutselde dierenkostuums gehulde Rossellini, die zich met haar formidabele oogopslag en dat restantje Italiaans accent verplaatst (‘If I were a bee/anchovy/bed bug…’) in de vele vormen van voortplanting en seksualiteit die de dierenwereld rijk is. Van de hermafrodiete wurm met zijn schuivende ring tot de bedwants, die zijn penisdolk in het vrouwtje steekt. Of de mannetjesdolfijnen, die lustig in elkanders blaasgat copuleren. En die eenden, natuurlijk. ‘De natuur is véél creatiever dan wij ooit zouden kunnen bedenken. Anything goes. Alles waarvan men weleens heeft gezegd: dat is onnatuurlijk – nou, réken maar dat het natuurlijk is, dat het bestaat.’
Voor Mammas, haar (voorlopig) afsluitende reeks over het moederinstinct in de natuur, liet ze zich inspireren door recent onderzoek van een groep vrouwelijke biologen. ‘De aanname is altijd dat elke moeder van haar kinderen houdt en klaarstaat om te sterven voor haar baby’s. Maar er bestaan in de natuur verschillende en soms ook extreme vormen van goed moederschap. Er zijn moeders die opgegeten worden door hun baby’s, zoals een Australische spin. En dan heb je de vrouwtjeshamster, die krijgt veel baby’s en eet er soms een paar op. Dat is dan goed voor de economie van het gezin: mama hoeft niet weg om te jagen en kan zo de andere baby’s beter beschermen.’
Rossellini, als dochter van de Italiaanse cineast Roberto Rossellini en de Zweedse actrice Ingrid Bergman je reinste filmadel, begon haar carrière ooit als fotomodel. Ze sierde de cover van meer dan vijfhonderd internationale modetijdschriften en was jarenlang het gezicht van Lancôme. Het cosmeticamerk beëindigde haar lucratieve contract toen ze als begin-veertiger ‘te oud’ werd, om haar later als zestiger (onder een nieuwe en vrouwelijke ceo) weer in te lijven als ‘ambassadeur’.
Als actrice brak ze door met haar rol in David Lynch’ klassieke neo-noir Blue Velvet (1986), als de in de greep van een sadomasochistische psychopaat (Dennis Hopper) gehouden nachtclubzangeres. ‘Ik dacht als kind niet dat ik actrice zou worden. Ook omdat mijn moeder zo beroemd was, dat intimideerde me. Zij moedigde me wel aan om in mijn eerste film te spelen, dat was met de Taviani-broers (Il prato, 1979). Ik wilde niet, maar ze zei: ben je gek? Je moet met de Taviani’s werken, alleen al voor de ervaring, voor het avontuur! Ik was bang voor de recensies. Wat als ze schrijven: Ingrid Bergmans dochter is een ramp? Mama zei: misschien vind je het leuk, misschien niet, maar je zult zo veel leren! Ze had gelijk. Maar ik had óók gelijk: de critici hebben me vermoord, destijds. Dus ik dacht: dit nooit meer. Maar toen ik als model werkte, spoorde fotograaf Richard Avedon me aan om het nog eens te proberen: zo’n grote stap is het niet, zei hij steeds, van poseren naar acteren. Dus ik probeerde het weer, wat uiteindelijk toch aardig uitpakte.’
‘Mijn vader gaf me dit boek cadeau toen ik 14 was. Ik denk dat ik net thuis was uit het ziekenhuis toen ik het las.’ (Rossellini onderging als kind en op latere leeftijd zware operaties aan haar rug, red.) ‘Ik hield al van dieren, maar de Oostenrijkse zoöloog Konrad Lorenz liet me anders naar die dieren kijken. Hij bestudeerde ze op een wijze die voor zijn tijd compleet nieuw was: niet in het laboratorium, maar in hun eigen habitat. Een van de grote ontdekkingen die hij deed was die van het ‘inprenten’: dat het ganzenkuiken na uit het ei te hebben gekropen en hém als eerste te hebben gezien, geen andere ganzen meer wilde volgen, in de veronderstelling zelf ook een mens te zijn. Er is die beroemde foto van Lorenz, waarin hij in een meer zwemt met wat eendjes achter hem aan.
Zijn boek was gericht op een groot publiek: niet wetenschappelijk in de strikte zin. Als ik later groot ben, dacht ik toen ik het las, wil ik films gaan maken over ethologie (gedragsbiologie, red.). En nu heb ik dat ook eindelijk gedaan.’
‘Vooral als ze macho zijn, koken Italiaanse mannen maar weinig en maken ze liever niet schoon. Maar soms koken ze wel één gerecht. Als mijn vader kookte, eens in de zoveel tijd, was dat nooit omdat mijn moeder moe was ofzo. Nee, hij werd wakker en riep: vanavond maak ik Miseria e nobiltà! Waar wij dan op behoorden te reageren alsof hij Michelangelo was die de Sixtijnse kapel ging beschilderen. Dat was zijn gerecht: gedroogde kabeljauw met kaviaar. Kabeljauw was goedkoop, voer voor de armen: miseria. En dan die kaviaar erbij, de nobiltà.’
‘Mijn dochter Elettra schreef een boek over koken. Impatient Foodie heet het, fantastische titel toch? Het recept van de Rossellini-pastasaus staat daar ook in. Pasta met olijfolie en geraspte citroenschil, met een fijngehakte mix van alle verse kruiden die je maar kunt vinden: basilicum, peterselie, oregano, salie, munt. Heel simpel, maar ook zo lekker met al die geuren! Ik maak ’m in de zomer, als de kruiden vers zijn. Ik kan mezelf geen chef noemen, maar met pasta kan weinig misgaan. Je kookt wat water, gooit de pasta erin en haalt het er weer uit.’
‘O, mijn huis hangt vol met foto’s van Eve Arnold. Geweldig is ze, de eerste vrouwelijke fotograaf van het fotoagentschap Magnum! Is er een vrouwelijke stem? Dat vraag ik me altijd af, mijn leven lang al. Kan die vrouwelijke stem de fotografie of cinema veranderen? En Eve Arnold dééd dat, absoluut. In de wijze waarop ze bijvoorbeeld een harem vastlegde, of de geboorte van een kind – daarin zie je een vrouwelijke gevoeligheid. Ze fotografeerde op plekken en momenten waar alleen vrouwen zó dichtbij konden komen. Slim. Maar ze volgde ook gewoon haar vrouwelijke nieuwsgierigheid: hoe zou het zijn om in een harem te leven?
Ik was goed bevriend met Eve, we leerden elkaar kennen toen ze fotografeerde op de set van White Nights (1985). David Lynch en ik speelden eens een spel waarbij we onze ouders mochten kiezen (de filmmaker was enige tijd Rossellini’s echtgenoot, red.). Ik koos Eve Arnold als moeder en als vader John Schlesinger (die haar regisseerde in The Innocent, red.). En David, ha, die koos Jimmy Stewart als vader en Ingrid Bergman als moeder. Ha, hij wilde míjn moeder.’
Evolutiebioloog Menno Schilthuizen deed onderzoek naar de aanpassing van diersoorten aan het leven in de stad, onder meer in de New Yorkse metro (Darwin in de stad, 2018) . Primatoloog Frans de Waal, in maart overleden, was vermaard vanwege zijn boeken over emoties onder aapsoorten. Rossellini interviewde De Waal vorige zomer nog over zijn werk voor een livepubliek in het kunstcentrum Pioneer Works in Brooklyn. ‘Dat was een enorme eer. Ik heb al zijn boeken gelezen, meerdere keren. Frans de Waal verstond de kunst om wetenschap op een interessante én leuke manier te presenteren. Mama’s Last Hug (Mama’s laatste omhelzing, 2018, over het gevoelsleven van dieren), wat een ongelofelijk boek.
Menno Schilthuizen spreek ik zo nu en dan: we zouden graag eens samen een boek maken. Maar ja, hij is altijd druk, net als ik. Het plan is om ons dan twee weken af te zonderen op mijn boerderij, om over álle dieren te kunnen schrijven. Uiteraard de kippen, eenden, schapen, maar ook de bijen, vliegen en wormen. Het is een klein gebied, zo’n 8 hectare. Maar dan heb je het toch al zo over duizend soorten. Daarover samen schrijven, dat is onze droom.’
‘Ooit kon je ze kopen voor bijna niks, de animatiefilmbeelden van Looney Tunes. Of nou ja, bijna niks: voor 100, 200 dollar. Originele tekeningen van Chuck Jones, van Daffy Duck, Wile E. Coyote, Roadrunner, Bugs Bunny... Ik spaarde ze, maar daar ben ik nu mee gestopt. Ze zijn zo duur geworden. Ik heb Chuck nog ontmoet, dankzij Martin Scorsese (Rossellini’s eerste echtgenoot, red.). Marty was toen al behoorlijk beroemd, vanwege Taxi Driver en Raging Bull. Hij wist dat ik zo van Chucks cartoons hield en nodigde hem uit om te komen eten. Het was een heel lange man, ik herinner me hoe hij steeds vrolijk lachend op tafel sloeg. Dat ik weleens tekeningen van hem kocht, zei ik tegen hem. Later gaf hij me er gewoon drie, die heb ik nog steeds. Mijn kleinkinderen kijken veel cartoons, maar geen oude Disney-films. Die vinden ze te traag en te eng. Looney Tunes van Chuck Jones kijken ze wél graag. Vooral Roadrunner en Coyote vinden ze bijzonder leuk.’
‘Als acteur denk je nooit: ik ga acteren zoals zij het doet. Je bewondert het werk van collega’s wel, maar je doet ze niet na. Acteren is geen maniërisme. Het is eerder... ja, wat is het eigenlijk? Moeilijk te zeggen. Je kanaliseert je eigen emoties in de personages, daar komt het op neer. Wat ik het meest bewonder aan acteurs is hun durf. In Joy, van David O. Russell, speelde ik eens met Robert De Niro. Zijn personage in die film is de vader van Joy, die schatrijk is geworden door haar uitvindingen, zoals de zelf-uitwringende dweil – het is een waargebeurd verhaal. Bob (zo wordt De Niro genoemd door intimi, red.) vraagt die dochter steeds om geld, wat zij dan al zat is. Nou, wat ik toen ervoer op de set, dat heet het Stendhalsyndroom (volledig overrompeld worden door de schoonheid van kunst, red.) Het was ook… walgelijk, op een bepaalde manier: hoe Bob zich erin wierp en met ál zijn macht smeekte, met al zijn egoïsme. Hoogst ongemakkelijk om te zien, maar tegelijk was ik volkomen gebiologeerd. Bob is van nature vrij verlegen, maar als acteur zo toegewijd. Die moed, om er zó voor te gaan. Dat zou ik ook wel willen. Gewoon doen, zonder te aarzelen.’
‘Mijn kinderen en kleinkinderen wonen in de Verenigde Staten. Daar heb ik ook mijn boerderij, daar is mijn leven nu. Maar anders was ik verhuisd naar Parijs.’ Ze zucht. ‘O, Parijs... Ik hou van Italië hoor, maar als ik daar ben, voel ik me toch ook wat ongemakkelijk. Het is er zo veranderd. Dan vraagt iemand me naar een beroemde Italiaanse ster van nu, maar die ken ik allemaal niet – dan zie ik de teleurstelling in de ogen van de mensen. In Italië ben ik altijd bang dat ik iets verkeerds zeg, dat ik iemand beledig. In Parijs voel ik me redelijk vertrouwd, ik spreek de taal vloeiend, en toch ben ik er een vreemdeling. Dat is zo fijn: in Parijs gaat niemand ervan uit dat ik alles weet. En ik hou van mode en kostuums. Het is wel de modehoofdstad van de wereld, natuurlijk.
En over de Verenigde Staten: er is veel aan het land dat me dierbaar is, maar het geweldsniveau hoort daar niet bij. Mijn kleinkinderen gaan er naar de basisschool, waar ze wekelijks een schietpartijoefening doen. Onvoorstelbaar toch? Elke week moeten de kinderen zich verstoppen, in kasten of achter dingen, voor het geval dat er zo’n schutter is. In zo’n land kan ik niet leven, denk ik soms.’
‘Hier kies ik dus níét voor Martin Scorsese of David Lynch. Zij intimideerden me, ze zijn zo ontzettend goed in wat ze doen. Maar als je het hebt over de invloed op hoe ik regisseer, dán is Georges Méliès voor mij bepalend. Kijk, ik weet niks van techniek: geen idee hoe je de camera moet bewegen. Dus toen ik mijn eerste reeks korte films wilde gaan regisseren, had ik een probleem. En Méliès loste dat probleem op: hij bewoog de camera ook niet! Zijn films – ik heb ze allemaal bekeken – zijn als schilderijen, met vaste kaders waar hier en daar iets in beweegt. En die films zijn zo grappig en kunstig! Ik wil ook filmen in een eenvoudige, bijna primitieve stijl, dacht ik. En dan concentreer ik me verder op hetgeen waar ik wél iets van afweet: het kostuumontwerp en het acteren. Die mix van mezelf en Méliès werd mijn filmische stijl.’
‘Modeontwerpers: ik draag graag hun kleren, ik wil bevriend met ze zijn, ja, ik hóú van ze. Maar ze willen graag dat hun modellen hoge hakken dragen, en daar kunnen ze best wat druk bij uitoefenen. Bij mij is er nooit discussie, want ik heb het perfecte excuus. Ik heb een slechte rug, zeg ik gewoon, wil je mijn litteken zien? Geef me platte schoenen! Ik kan er écht niet op lopen. En waarom hebben vrouwen die hoge hakken eigenlijk nodig? Het is als een korset. Dan zie ik onze vicepresident Kamala Harris, de eerste vrouwelijke vicepresident van Amerika, op hoge hakken! Ik weet zeker dat ze die enkel draagt voor de media: zodra ze van het podium afstapt doet ze sneakers aan. Nou, ik ben er zeer op tegen. Bij Dolce & Gabbana maken ze prachtige platte schoenen. Soms ook heel excentriek: dat combineert fijn met iets eenvoudigs als een spijkerbroek en T-shirt. Voor het comfort vind ik de schoenen van het Franse merk Arche ook fijn, heel zacht zijn die.
‘Humphrey Bogart droeg soms hoge hakken op de set van Casablanca, als hij naast mijn moeder stond. Ik heb de foto’s gezien: een soort platformschoenen. Dat kwam vaak voor hoor, mama vertelde me erover: de mannelijke ster moest op het doek nu eenmaal groter lijken dan de vrouw. Voor de beroemde afscheidsscène op het vliegveld stond Bogart op een houten appelkistje (het ‘We’ll always have Paris’-moment in Casablanca, red.). Zo kon hij mama domineren.’
18 juni 1952 Geboren in Rome, als Isabella Fiorella Elettra Giovanna Rossellini, dochter van Roberto Rossellini en Ingrid Bergman.
1979 Eerste filmrol in Il prato, van de Taviani-broers.
1979-1982 Huwelijk met Martin Scorsese.
1981 Begin modellencarrière.
1982 Tekent exclusief contract met cosmeticamerk Lancôme.
1985 Hollywooddebuut White Nights.
1986 Blue Velvet (Independent Spirit Award voor beste actrice).
1990 Wild at Heart.
1992 Death Becomes Her.
1992 Videoclip Erotica van Madonna.
1993 Fearless.
1996 Big Night.
1996 Crime of the Century (nominatie Golden Globe).
1997 Chicago Hope (Emmy Award).
1998 Left Luggage (regie Jeroen Krabbé).
2008 Two Lovers.
2008 Regiedebuut Green Porno, een serie korte films.
2013 Enemy.
2014 Theatershow Green Porno.
2015 Joy.
2019 Masterstudie dierengedrag aan het Hunter College, New York.
2023 La chimera.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant