Na de presentatie van het hoofdlijnenakkoord met PVV, NSC en BBB leken scheurtjes in de normaal zo stabiele VVD zichtbaar te worden. Maar hoewel op het partijcongres van echt enthousiasme weinig te merken is, overheerst de berusting.
VVD-leider Dilan Yesilgöz is zaterdag naar het partijcongres in Nieuwegein gekomen met twee gezichten. Ja, ze is tevreden met het hoofdlijnenakkoord waarin de liberale basisprincpes volgens haar ‘fier overeind’ staan. Daar heeft ze hard voor ‘gevochten’. Want, en dat is de andere kant, het was ‘echt zwaar’. Dat er toch een akkoord met PVV, NSC en BBB is gekomen, is niet omdat ze ‘deze samenwerking persoonlijk graag wilde. Dat is niet aan de orde’.
Het verhaal dat Yesilgöz deze zaterdag in het volle congrescentrum afsteekt, moet landen bij zowel de voor- als tegenstanders van de nieuwe coalitie. Er is haar veel aan gelegen om de eventuele spanning die in de lucht hangt, weg te nemen.
Over de auteur
Hessel von Piekartz is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over de volksgezondheid, pensioenen en sociale zekerheid.
Lees hier alles over de kabinetsformatie.
Het congres heeft immers alles in zich om een uiterst beladen editie te worden. Onder leiding van Mark Rutte sloot de VVD jarenlang samenwerking met de PVV categorisch uit. En ook na de verkiezingsuitslag, waarbij de partij van Geert Wilders met grote afstand won, klonk de roep om niet met de partij in zee te gaan. Die ‘rode lijn’, zoals sommige critici de samenwerking met PVV noemden, wordt nu overschreden.
Veelzeggend was het ook dat de VVD van alle vier de partijen het langst nodig had om in te stemmen met het hoofdlijnenakkoord. Staatssecretaris Eric van der Burg zag in één klap zijn hard bevochten spreidingswet sneuvelen, minister Christianne van der Wal haar stikstofbeleid. Vorig weekend werd bovendien openlijk kritiek geuit op een bijeenkomst van de JOVD, de jongerentak van de partij, en klonk meermaals dat de VVD ‘te populistisch’ is geworden.
Ook van buiten nam de druk toe. De leider van de liberale groep Renew in het Europees Parlement verklaarde dat wat haar betreft de VVD vanwege de samenwerking met Wilders uit de fractie moet worden gezet.
De scheurtjes leken zichtbaar te worden bij de normaal zo stabiele liberalen. Maar als ze er al waren, dan is er zaterdag nauwelijks nog iets van te zien. Yesilgöz weet met haar speech de handen op elkaar te krijgen, al blijft een staande ovatie uit. Als partijleden even later vragen mogen stellen Yesilgöz maken velen van de gelegenheid gebruik om de partijleider te complimenteren met het ‘heel mooie’ hoofdlijnenakkoord. ‘Dank voor je tomeloze inzet Dilan, het wordt gezien’.
Naar buiten toe straalt Yesilgöz uit dat ze zich weinig zorgen maakt over de gevolgen van het akkoord met de PVV voor haar partij. De kritiek van haar Europese collega’s doet ze af als ‘meer retorisch dan inhoudelijk’ en ziet ze als een truc rond de campagne. Ze doet de critici af als ‘roeptoeters’ die het akkoord niet goed hebben gelezen. Volgens haar kunnen zij er juist inspiratie uithalen.
Over critici binnen de partij worden hier en daar zelfs grappen gemaakt. Zo zegt voorzitter Eric Wetzels aan het begin van de vergadering dat hij VVD-prominent Ed Nijpels heeft beloofd op tijd klaar te zijn zodat hij nog naar Op1 kan. Een verwijzing naar de kritische houding van Nijpels tegenover samenwerking met de PVV die hij vaak op televisie uit.
Het betekent niet dat de kritiek is verstomd. Zo loopt VVD-coryfee en oud-Kamervoorzitter Frans Weisglas naar de microfoon om Yesilgöz op te roepen om ‘niet te normaliseren wat niet genormaliseerd mag worden.’ ‘Op het vorige congres in januari eindigde ik met: doe het niet’, memoreert Weisglas. ‘Helaas heeft de fractie het wel gedaan. Met een radicaal-rechtse partij als de PVV.’
Ook buiten de zaal vertellen partijleden dat ze het liever anders hadden gezien. Rudi van der Wel, naar eigen zeggen een ‘progressieve VVD’er’, was ‘heel lang tegen samenwerking met de PVV’. Ook voor VVD-lid Daan de Kruijf had het een kabinet met Geert Wilders ‘persoonlijk niet gehoeven’.
Maar net als het gros van de kritische leden berusten beiden inmiddels in het feit dat de coalitie er gaat komen. ‘Hoe meer ik naar het hoofdlijnenakkoord kijk, hoe enthousiaster ik eigenlijk word’, zegt Van der Wel opgetogen. ‘Dat het er ligt is al mooi’, benadrukt De Kruijf, verwijzend naar het lange en moeizame formatieproces.
Onder leden klinkt terugblikkend wel de vraag in hoeverre de VVD er nou goed aan heeft gedaan het vorige kabinet te laten vallen.
Als het aan VVD’er Van der Wel had gelegen had hij het vorige kabinet liever nog aan de knoppen gezien. Partijlid Marcel van Drunen, die zichzelf tot de rechterflank van de partij schaart, vindt daarentegen dat de partij nu een hoognodige beweging naar rechts heeft gemaakt.
Ongeremd enthousiasme klinkt er slechts beperkt. Alleen demissionair premier Mark Rutte is onversneden positief over het akkoord dat hij zelfs ‘beter’ noemt dan zijn eigen coalitieakkoorden. Rutte, die zich tijdens het congres in de luwte begeeft en buiten de zaal de pers even te woord staat, maakt zich niet druk. Hoewel hij zelf jarenlang samenwerking met de PVV tegenhield, vindt hij nu dat een partij niet ‘eeuwig’ uitgesloten kan worden en ziet hij verder weinig problemen. Het land is volgens hem bovendien 'in veilige handen’.
Zijn opvolger Yesilgöz lijkt in haar eerste jaar als partijleider niet te hoeven vrezen voor een opstand onder de liberalen. De zaterdag verloopt gemoedelijk. Of zoals een jong VVD-lid naderhand bij de tramhalte concludeert: ‘Het was zoals altijd gewoon gezellig’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant