Een eerste lichting Keniaanse politieagenten is geland in het door bendegeweld geteisterde Haïti. De operatie oogt vooral als een een-tweetje tussen de VS en Kenia. Weer kan het Haïtiaanse volk niet zelf beschikken over zijn eigen toekomst.
Twee presidenten kwamen donderdagmiddag woorden tekort om elkaar het hof te maken: de Amerikaanse Joe Biden en de Keniaanse William Ruto, te gast in het Witte Huis. De mannen complimenteerden elkaar over een aanstaande politiemissie waarbij Kenia de agenten levert en de VS geld en materieel. Geen missie in Kenia of de VS, maar in het door bendegeweld geteisterde Haïti, 2.000 kilometer verwijderd van Washington, 12 duizend van Nairobi.
Na anderhalf jaar van aandringen door de Verenigde Naties staan opnieuw buitenlandse troepen klaar om (nog maar eens) orde op zaken te stellen in het getormenteerde Caribische land. Dit keer niet onder VS- of VN-vlag, maar geleid door het Oost-Afrikaanse Kenia, een ‘grote niet-Navo-bondgenoot’, aldus Biden.
Over de auteur
Joost de Vries is correspondent Latijns-Amerika voor de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
Kenia wil Haïti vrede en stabiliteit brengen, stelde Ruto, die zichzelf profileert als belangrijkste Afrikaanse leider op het wereldtoneel. Zijn land is geen kleine speler, benadrukte hij. ‘We hebben deelgenomen aan vredesmissies in 47 landen, in heel moeilijke situaties, vergelijkbaar met Haïti.’
De duizend Keniaanse politieagenten die de komende weken in Haïti zullen landen, staat een zware klus te wachten. Naar schatting 80 tot 90 procent van de Haïtiaanse hoofdstad Port-au-Prince is in handen van tot de tanden bewapende criminele bendes.
Maar waarom hadden de VS, die zich zo bezorgd tonen over Haïti, Kenia nodig om de hete kolen uit het vuur te halen, wilden Amerikaanse journalisten van Biden weten. Het sturen van Amerikaanse troepen zou ‘verkeerd kunnen worden uitgelegd’, reageerde Biden. ‘We willen doen wat we kunnen zonder opnieuw de indruk te wekken dat Amerika bepaalt wat er moet gebeuren.’
En waarom liet Kenia zich door de VS een politiemissie opdringen ver van huis, vroegen Keniaanse journalisten aan Ruto. Kenia heeft als ‘verantwoordelijk wereldburger’ zelf besloten de missie te leiden, antwoordde hij. ‘President Ruto en ik zijn het erover eens dat de Haïtianen vrede en veiligheid verdienen’, zei Biden.
En niemand van de aanwezigen in het Witte Huis vroeg zich af wat de Haïtianen er eigenlijk zelf van vinden.
Een maand na het aantreden van een Haïtiaanse interimregering, die er eveneens kwam onder druk van de ‘internationale gemeenschap’ (met de VS als belangrijkste speler), kan de Multinationale Veiligheids- en Ondersteuningsmissie (MSS) van start. Multinationaal omdat onder andere Jamaica, Guyana, Bangladesh en Tsjaad ook troepen toezegden. De afgelopen weken bouwden de Amerikanen al een militaire basis in Port-au-Prince. Deze week arriveerden de eerste Keniaanse verkenners.
Dat het buitenland ingrijpt, is op het eerste oog begrijpelijk. De Haïtiaanse nood is hoog. Sinds de moord op president Jovenel Moïse in 2021 hebben bendes moordend, verkrachtend en kidnappend hun territoria uitgebreid. Het aantal doden loopt in de duizenden.
Vooral in de afgelopen drie maanden lieten de criminelen zich gelden. Eind februari vielen ze het vliegveld, de haven en politiebureaus aan en braken twee gevangenissen open. Toenmalig interim-premier Ariel Henry zag zich gedwongen af te treden.
Hoewel de elf miljoen Haïtianen zullen hopen op een einde aan de geweldsspiraal, zullen ze zich tegelijkertijd afvragen wat er dit keer volgt op de komst van de buitenlanders. Wie het verleden als een les ziet, moet concluderen dat de wereld in Haïti niets heeft geleerd. Buitenlandse interventie (vaak uit eigenbelang) leidde nimmer tot duurzame Haïtiaanse ontwikkeling.
Twee eeuwen geleden strafte de voormalige overheerser Frankrijk de afvallige kolonie met ‘herstelbetalingen’. Tot halverwege de 20ste eeuw drukte deze verlammende schuld op ’s werelds enige republiek geboren uit een slavenopstand. Een eeuw geleden bezetten de VS twee decennia lang het land. Van de jaren vijftig tot tachtig steunden de Amerikanen de brute dictators ‘Papa Doc’ en ‘Baby Doc’ Duvalier.
De eerste democratisch gekozen president, de linkse priester Jean-Bertrand Aristide (1991 en 2001-2004), werd tot twee keer toe afgezet. Telkens speelden de VS een rol. Sinds de jaren negentig stuurden de Verenigde Naties vijf vredesmissies. De laatste bleef dertien jaar en bracht cholera en seksueel misbruik mee. Tussendoor legde in 2010 een aardbeving Port-au-Prince in puin en hielpen de VS zwakke presidenten zonder volksmandaat in het zadel.
Weinig landen krijgen zo vaak het label failed state opgeplakt als Haïti. De Amerikaanse onderzoeker Jake Johnston zet daar in zijn recent verschenen boek Aid State de term ‘hulpstaat’ tegenover. Haïti heeft zelden de kans gekregen om te slagen, zo beargumenteert hij. Telkens wisten buitenlandse machten, de VS voorop, het beter. Telkens kwam de ‘hulp’ van buiten.
En alle internationale interventies liepen met een boog om de zwakke Haïtiaanse instituties heen. De dollars mochten vooral niet in corrupte zakken verdwijnen. Maar wanneer de buitenlandse soldaten en hulpverleners weer vertrokken, was niets in Haïti wezenlijk verbeterd.
‘We moeten iets, is de gedachte’, zegt Johnston. ‘Dus herhalen we datgene wat we al kennen. Het heeft alleen nooit gewerkt.’ En niet alleen de waarschijnlijke uitkomst stemt somber, de missie zelf kent ook een hoge prijs, waarschuwt hij. Kenia zal zij aan zij met de Haïtiaanse politie de bendes ‘breken’, zei Ruto donderdag. Daarbij zullen burgers, bendeleden (onder wie veel minderjarigen) en politieagenten omkomen.
De roemruchte bendeleider Jimmy ‘Barbecue’ Cherizier waarschuwde de Kenianen al: zijn machtige criminele alliantie Viv Ansamn (Samenleven) zal een bittere strijd leveren. Het zijn geen loze woorden, zijn straatleger is bewapend met volautomatische wapens – illegaal verkregen uit de VS.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant