Wekelijks duikt Volkskrant-redacteur Olaf Tempelman in een internationaal fenomeen. Deze week: tien jaar lang maakten politici van Georgische Droom kiezers wijs dat Georgië lid kon worden van de EU zonder de rancune van Rusland te wekken.
Hotel California van The Eagles is een grijsgedraaid nummer op vijf continenten. Mensen in voormalige Sovjet-republieken gebruiken de beroemde slotregel weleens om westerse mensen iets van de hachelijkheid uit te leggen van een ligging in de nabijheid van Rusland: You can check out anytime you like, but you can never leave. Oftewel: ook al kies je een prowesterse koers, je kunt nooit weg uit de Russische invloedssfeer.
De Baltische staten uitgezonderd, was Georgië de eerste voormalige Sovjet-republiek die dat toch probeerde. In deze republiek in de Kaukasus was de vrijheidsdrang even weerbarstig als de geschiedenis er tragisch was (de belangrijkste Sovjet-leider, Iosif ‘Stalin’ Dzjoegasjvili, was ook een Georgiër). Twintig jaar geleden kwam het in Georgië tot een prowesterse opstand die de geschiedenis is ingegaan als de Rozenrevolutie. De nieuwe machthebber, Micheil Saakasjvili, deed alles wat voor Moskou ontoelaatbaar was; hij rolde Russische economische netwerken op, pakte de maffia aan, meldde zich voor Navo-lidmaatschap en eiste de door Rusland gecontroleerde Georgische territoria Abchazië en Zuid-Ossetië terug.
Aanvankelijk wist hij Moskou daarmee te overrompelen, maar het duurde niet lang voor het Kremlin ging inspelen op Saakasjvili’s ongeduld en zelfoverschatting. In de zomer van 2008 lokte Poetin hem moeiteloos een oorlog om Zuid-Ossetië in. Terwijl Saakasjvili vergeefs riep om Navo-steun, werd Georgië door een Russische legermacht overrompeld. Het verloor gebied, werd economisch geruïneerd en door vluchtelingen overspoeld. Bij de bevolking kwam de ‘boodschap van Moskou’ goed over: dit gebeurt er als je Rusland krenkt.
Na die zomeroorlog was Saakasjvili aangeschoten wild. In de jaren erna begon de Georgische oligarch Bidzina Ivanisjvili – die zijn fortuin in Rusland had vergaard en privénummers uit het Kremlin in zijn telefoon had zitten – een politiek project met de naam Georgische Droom. Het programma waarmee Georgische Droom vanaf 2012 alle verkiezingen won, was even aantrekkelijk als onrealistisch, namelijk streven naar EU- en Navo-lidmaatschap én harmonische relaties met Rusland. Vanaf het begin was de partijnaam een bron van sarcasme: alleen in een droom kan Georgië deel uitmaken van de westerse invloedssfeer zonder de rancune van Rusland te wekken.
In hoeverre Ivanisjvili en zijn zetbazen ooit zelf in EU-lidmaatschap hebben geloofd, valt te bezien, maar tot de grootschalige Russische invasie van Oekraïne in 2022 konden ze doen alsof. Gebeurtenissen in Georgië en Oekraïne waren deze eeuw voortdurend met elkaar verstrengeld. Tussen de Rozenrevolutie in Georgië en de Oranjerevolutie in Oekraïne zaten dertien maanden. Toen Saakasjvili in Georgië de macht verloor, begon hij een nieuwe politieke loopbaan in Oekraïne, waar in 2014 een tweede prowesterse opstand had plaatsgevonden. Rusland strafte Oekraïne in 2014 op dezelfde manier als het Georgië in 2008 had gestraft, met een oorlog op het eigen grondgebied.
Sinds de grootschalige invasie van Oekraïne in 2022 doet het Kremlin alles om zijn controle over de ‘risicorepubliek’ Georgië verder te vergroten. Op bevel van Moskou loodste Georgische Droom op 1 mei een wet door het parlement die organisaties die westers geld ontvangen brandmerkt als ‘buitenlandse agenten’. En juist door die wet is Rusland nu voor het eerst in tien jaar de controle over Georgië kwijt.
Georgische Droom wordt geconfronteerd met anti-Russische massademonstraties die het jarenlang slim wist af te wenden. De bewaking van overheidsgebouwen en gevangenissen is opgeschroefd. De nachtmerrie van Georgische Droom is dat demonstranten Saakasjvili bevrijden uit de gevangenis waar hij vastzit sinds hij in 2021 illegaal in Georgië terugkeerde. Lukt het de machthebbers de orde te handhaven, dan wachten hun op 26 oktober verkiezingen die ze zonder fraude niet kunnen winnen. De Rozenrevolutie van 2003 begon met een verkiezingsfraude.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant