Mohammad Rasoulof, veroordeeld tot 8 jaar gevangenisstraf, vluchtte uit Iran en maakt hij in Cannes kans op de Gouden Palm met zijn nieuwe en onverhuld kritische Iraanse speelfilm The Seed of the Sacred Fig.
Hoe? Hoe slaagde Mohammad Rasoulof erin tóch nog een film te maken? De dissidente Iraanse cineast had al een werk- en reisverbod, zat vast, kwam vrij, werd wéér veroordeeld: nu tot 8 jaar celstraf en stokslagen, vanwege het ‘in gevaar brengen van de staat’. Ondertussen werkte hij in het geheim en buiten de censuur om door aan een nieuw, splijtend drama over de misdaden van het Iraanse regime. Om eerder deze maand na de definitieve bevestiging van zijn straf vlug illegaal de grens over te steken, voor hij kon worden gearresteerd door de Iraanse autoriteiten.
‘Hoe – dat is zo’n belangrijke vraag’, antwoordt de 52-jarige filmmaker, die vrijdagmiddag de pers te woord staat op het filmfestival van Cannes, enkele uren voor de wereldpremière van The Seed of the Sacred Fig. ‘Ik maak al twintig jaar clandestien films. Dus in zekere zin ben ik een expert geworden: een grote gangster op het gebied van underground-filmmaken.’
Over de auteur
Bor Beekman is filmredacteur van de Volkskrant.
Het gaat daarbij niet om geld of middelen, benadrukt Rasoulof. ‘Wel om een idee. En om het vinden van een groep gelijkgestemden die wil meewerken. Als je dat team eenmaal hebt, is er uiteraard de kwestie van de veiligheid. Hoe te kunnen werken ondanks de surveillance? Maar ik heb zoveel ondervragingen meegemaakt, zoveel tijd doorgebracht in rechtszalen en gevangenissen, dat ik exact weet vanuit welke kanalen ze in staat zijn om mij in de gaten te houden. Dus die kanalen heb ik afgekapt. Ik kan dat ook aan andere mensen leren.’ Hij lacht naar de pers: ‘Ik kan dat jullie óók leren.’
Rasoulofs vorige film There Is No Evil, een vierluik over de doodstraf, werd in 2020 op het filmfestival van Berlijn bekroond met de Gouden Beer. Vanwege zijn reisverbod kon de filmmaker daar toen niet bij zijn. Zijn voor de Gouden Palm-competitie van Cannes geselecteerde drama The Seed of the Fig gaat over het gezinsleven van een onderzoeksrechter van het Revolutionaire Hof – hetzelfde hof dat Rasoloufs veroordeling uitsprak.
Als de protesten uitbreken na de dood van Mahsa Amini (de 22-jarige Iraanse die werd opgepakt omdat ze haar hoofddoek niet correct droeg), komt de rechter meer en meer tegenover zijn eigen jonge dochters te staan. Rasoulof vlecht allerlei echte beelden van het grove politiegeweld door zijn film. Ook dragen zijn actrices in de binnenshuis gefilmde scènes geen hoofddoek, iets wat de Iraanse censuur verbiedt.
De filmmaker kwam op het idee tijdens zijn verblijf in de cel, toen een gevangenismedewerker die de politieke gevangenen bezocht hem aansprak. ‘Hij gaf me een pen cadeau. Elke ochtend als ik door de poort naar binnen loop, zei hij, vraag ik me af wanneer ik mezelf zal ophangen. Want elke dag moet ik weer naar huis en vragen mijn kinderen wat ik voor werk doe. Zo’n man, daar wilde ik een film over maken.’
De jonge actrices uit zijn film zijn ook uit Iran gevlucht, kort na de opnamen. ‘De acteurs die de vader en moeder spelen bleven in Iran. Zij staan nu onder grote druk. En niet alleen zij, maar ook de crew: de cameramensen, de mensen van het geluid, de kostuums, de make-up. Ieder van hen heeft een reisverbod, ook hún paspoorten zijn ingenomen. Ik reken erop dat jullie – de pers – daar aandacht aan zullen schenken.’
Gevraagd naar zijn aanstaande première, doorgaans een feestelijke bedoening, valt Rasoulof even stil. ‘Ik zou blij moeten zijn, maar ik kan geen vrolijk gezicht trekken. Al die kinderen die zijn vermoord, de kinderen die hun ogen verloren. Hoe kun je blij zijn? Het is een succes dat deze film hier nu te zien is. Maar ik ben niet bezig met awards of erkenning. Wat ik me wel afvraag: wanneer zal ik in staat zijn een volgende film te maken?’
Verwacht hij dat de mensen in Iran zijn film zullen kunnen zien? ‘Ja, natuurlijk. Heel snel al!’ Rasoulof steekt zijn mobiele telefoon op. ‘Het is ons geluk dat we in een tijd leven waarin deze dingen bestaan.’
Zaterdagavond worden in Cannes de prijzen uitgereikt, onder leiding van juryvoorzitter Greta Gerwig.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant