Israël moet het militaire offensief in de Palestijnse stad Rafah onmiddellijk staken. Dat heeft het Internationaal Gerechtshof (ICJ) in Den Haag bepaald. Het is een nieuwe juridische nederlaag voor Israël. Eeder deze week zei het Internationaal Strafhof (ICC) premier Netanyahu te willen arresteren.
De beslissing van het ICJ vrijdag betreft een tussenuitspraak in een grotere zaak die Zuid-Afrika tegen Israël heeft aangespannen. Volgens Zuid-Afrika overtreedt Israël met de oorlog in Gaza het Genocideverdrag van de VN. Een definitieve uitspraak daarover kan echter nog jaren op zich laten wachten.
Daarom heeft Zuid-Afrika al meerdere keren gevraagd om voorlopige maatregelen om erger te voorkomen, zoals het opleggen van een staakt-het-vuren aan Israël. Vorige week deed Zuid-Afrika opnieuw een dergelijk verzoek, nu om het offensief te stoppen van Israël in de zuidelijke stad Rafah, dat volgens de internationale gemeenschap kan leiden tot een ongekende humanitaire ramp.
Over de auteur
Maartje Geels is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Daar geeft het ICJ gehoor aan. Van de vijftienkoppige rechtbank stemden dertien rechters in met de maatregelen; enkel de Israëlische en de Oegandese rechter stemden tegen. De situatie in Rafah is volgens het ICJ ‘rampzalig’. Behalve een einde aan het offensief wil het VN-hof dat Israël meer doet om ontheemden uit Rafah te beschermen.
De uitspraak zal meer druk leggen op Israël om de operatie in Rafah te stoppen, al is het de vraag of het land er gehoor aan zal geven. Uitspraken van het ICJ zijn weliswaar juridisch bindend, naleving ervan is niet af te dwingen.
Begin dit jaar achtte het Internationaal Gerechtshof het niet nodig om het Zuid-Afrikaanse verzoek voor een volledig gevechtsverbod in te willigen. Wel legde het Gerechtshof toen andere ‘voorlopige maatregelen’ op. Het ICJ oordeelde dat er een ‘aannemelijk’ risico bestond dat Israël het Genocideverdrag zou overtreden. De voorlopige maatregelen, zoals het toestaan van meer noodhulp, moesten het risico op genocide beperken.
Afgelopen maart oordeelde het ICJ in weer een tussenvonnis dat die maatregelen niet langer toereikend waren, omdat ‘de hongersnood in Gaza al is begonnen’. Sindsdien is de situatie weer verder verslechterd, luidde het oordeel van de rechters vrijdag.
Israël dreigde maanden geleden al met een grondoffensief in de zuidelijke stad, volgens het land het laatste Hamas-bolwerk in Gaza. Verschillende landen, ook bondgenoten van Israël, oefenden diplomatieke druk uit op de regering van premier Netanyahu om de stad niet aan te vallen, uit vrees voor een humanitaire ramp.
Rafah vormde maandenlang het laatste toevluchtsoord voor Palestijnen die elders uit Gaza waren gevlucht voor Israëlische aanvallen. Tot voor kort bevond ongeveer de helft van de 2,4 miljoen Gazanen zich in Rafah. Inmiddels zijn zo’n 800 duizend mensen vertrokken.
Israël houdt tot dusver echter vast aan het offensief. De beschuldiging van genocide heeft het land bij herhaling afgedaan als ongegrond. Israël zegt te handelen uit zelfbescherming.
Ondertussen dreigt nog steeds hongersnood in Rafah. Via de grensovergang bij die stad werd voorheen humanitaire hulp Gaza ingebracht, maar door de Israëlische operatie is dat volgens internationale hulporganisaties nu zo goed als onmogelijk. Het ICJ sommeerde Israël vrijdag de grensovergang te heropenen; Israël wijt het aan Egypte dat de grens dicht is.
Parallel aan de zaak bij het Internationaal Gerechtshof, deed de aanklager van het eveneens in Den Haag gevestigde Internationaal Strafhof (ICC) deze week een verzoek om een arrestatiebevelen uit te vaardigen tegen Netanyahu en minister van Defensie Gallant. Het was voor het eerst dat zo’n verzoek werd uitgevaardigd tegen westerse politici. Ook voor drie leiders van Hamas werd een verzoek tot een arrestatiebevel ingediend.
Terwijl het ICJ zich buigt over geschillen tussen lidstaten, kan het ICC personen berechten, bijvoorbeeld voor oorlogsmisdrijven en genocide. Het ICJ is een rechtbank van de gehele VN, terwijl het ICC alleen jurisdictie heeft in landen die zich bij dat hof hebben aangesloten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant