Elk jaar opnieuw komen er bij het Laks meer klachten binnen over de eindexamens. Die zijn te lang of te ingewikkeld, of het brandalarm loeit. Niet alle klachten zijn even serieus. ‘We proberen daar scherp op te zijn, maar er glipt weleens wat doorheen.’
Voor de scholier die last had van de winderigheid van zijn buurman, kon het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (Laks) weinig betekenen. Hoe anders was dat bij de toch al gewaarschuwde ijscoman die met een hoop kabaal het schoolplein bleef bezoeken, terwijl leerlingen binnen op hun eindexamens zaten te zwoegen. In zo’n geval hangt het belteam van het Laks meteen bij de school aan de lijn.
De eindexamens zijn net over de helft en nu al stevent het Laks af op een recordaantal klachten. Net als vorig jaar, het jaar daarvoor en het jaar daarvoor. Scholieren die tijdens hun examen last hebben van geluiden van medescholieren, of van lawaai van de aanpalende bouwplaats, of die het examen te moeilijk of te lang vinden: ze weten het Laks steeds vaker te vinden. Vooral online, via examenklacht.nl.
Over de auteur
Mark Misérus is verslaggever van de Volkskrant en schrijft met name over onderwijs.
Het Laks stimuleert scholieren onder meer via TikTok klachten zo veel mogelijk te melden en elkaar te wijzen op het meldpunt. De drempel is bewust laag, het onlineklachtenformulier is gemakkelijk in te vullen – het is verleidelijk eenvoudig een valse naam te gebruiken. Hoe kan worden voorkomen dat de klachtenlijn wordt misbruikt om een gratis herkansing van het examen binnen te slepen?
Sommige van de 312 duizend klachten (stand donderdagavond) blijken inderdaad verzonnen, zegt bestuurslid Dada Amoilafoe (19). Dan belt het Laks een school op die niets afweet van de schoolbel die de hele tijd zou zijn afgegaan. ‘We proberen scherp te zijn op zulke klachten, maar er glipt natuurlijk weleens wat doorheen.’
Als bestuurslid van het Laks coördineert de Almeerse vwo-leerling de klachtenlijn die wordt bemand op de derde verdieping van een Utrechts horecastraatje. De taken tussen de vrijwilligers (meestal zelf scholieren) en medewerkers zijn grofweg verdeeld in: klachten aannemen en klachten terugkoppelen naar de scholen.
Ook zijn er bellers die alleen hun hart willen luchten over het examen. Amoilafoe: ‘Dan belt er iemand om te zeggen: het ging kut, ik voel me slecht.’ Het belteam is tijdens de briefing op de wat zwaardere gesprekken voorbereid en verwijst zo nodig door naar mensen die er meer in gespecialiseerd zijn. ‘Gesprekken zijn soms veel emotioneler dan ik dacht’, zegt Meike Nijwening, lid van het belteam. ‘Maar het voelt goed om andere scholieren te kunnen helpen.’
Het gros van de klachten klopt trouwens wel, blijkt als er vanuit Utrecht een telefoontje naar de betreffende school uitgaat. ‘Meestal geven scholen meteen toe dat er iets aan de hand is’, zegt Nijwening. En ontkent een school, dan legt de 5 vwo-scholier uit Assen de binnengekomen klacht nog eens onder de loep. Zeker als het er maar een is en de school weet van niets, dan blijft het daarbij.
Veel klagers hebben waarschijnlijk een duidelijk belang: een soepelere normering (N-term) voor het examen voor elkaar boksen, zodat de cijfers hoger uitvallen. Toch zijn klachten ‘maar een factor’, zegt Amoilafoe. Hoe het examen is gemaakt en wat docenten ervan vinden, bepalen uiteindelijk ook of de normering wordt aangepast.
De hoeveelheid klachten zegt echt niet alles, verzekert Amoilafoe. ‘Maar het Cito en het CvTE (College voor Toetsen en Examens dat de N-term mede aan de hand van de klachten bepaalt, red.) kijken er natuurlijk wel naar.’ Zo kwamen dit jaar tienduizenden klachten binnen van leerlingen die een vraag van het havo-examen wiskunde niet begrepen.
In het ergste geval moet een heel examen opnieuw. En dat verschilt per situatie, zo ook bij de opvallende golf aan brandalarmen die het Laks deze eindexamenronde noteert. Daarbij is cruciaal of leerlingen naar buiten werden gestuurd of in de zaal konden blijven. ‘Als ze met elkaar over de vragen hebben kunnen praten, is het examen niet geldig meer’, aldus Amoilafoe.
Of een brandalarm door een storing is aangesprongen, of een baldadige leerling dit op zijn geweten heeft, speelt daarbij geen rol. Maar een lawaaiige graafmachine op de naastgelegen bouwplaats wil niet automatisch zeggen dat er een streep door een examen gaat. De Onderwijsinspectie laat in zulke gevallen de keus aan leerlingen of ze het over willen doen, zegt een woordvoerder. ‘Als een leerling een 7,5 heeft en hij had zonder dat lawaai misschien een 8 gehaald, zegt hij misschien wel: ik laat het zitten.’
De Inspectie let ook op wat de school aan voorzorgsmaatregelen heeft genomen om problemen te voorkomen. Zo meldde zich ooit een school die, vanwege verwacht bouwlawaai, een lokale kroeg had afgehuurd om daar het examen te laten plaatsvinden. Een examen laten overdoen is vaak het laatste dat de Inspectie wil, daarom drukt ze scholen op het hart om kopieën van de antwoorden te maken. Er wil nog weleens een postzak kwijtraken.
Volgens traditie schieten bij het Laks de klachten alle kanten op. Over trompetterende of zingende buren gaat het altijd wel, maar het aantal doorzakkende stoelen is volgens het Laks dit jaar opvallend hoog. Daarnaast kwamen klachten over surveillanten op meerdere scholen die hun kinderen mee naar het examen hadden genomen.
En waar het normaal gesproken vooral de scholieren zelf zijn die TikTok-overlast veroorzaken, blijken docenten er ook wat van te kunnen. Op verschillende scholen werd geklaagd over docenten die in de examenzaal een dansje deden om hun TikTok-account van nieuwe content te voorzien. ‘Heel vervelend’, concludeert Amoilafoe, maar een te licht vergrijp om een examen ongeldig te verklaren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant