Van de vele mysteries waarin de Mona Lisa is gehuld, is er mogelijk een opgehelderd. De Amerikaanse geoloog en kunsthistoricus Ann Pizzorusso denkt te weten dat de achtergrond van het schilderij de omgeving van de Noord-Italiaanse stad Lecco is.
Pizzorusso, die eerder geologisch onderzoek deed naar het schilderij Madonna in de grot van Da Vinci, kwam dertig jaar geleden per toeval tot die ingeving toen ze in Lecco onderzoek deed naar de bergen aan de hand van Da Vinci’s tekeningen. ‘Vanuit mijn hotel viel me op dat de bergen leken op de achtergrond van de Mona Lisa,’ zegt ze tegen de Volkskrant. ‘Ik heb er destijds niets mee gedaan, maar het huidige onderzoek heb ik gebaseerd op die ontdekking.’
Eerder kunsthistorisch onderzoek suggereerde dat het landschap was ontsproten aan de fantasie van Da Vinci, of aan andere steden. In eerdere onderzoeken lag de nadruk op het identificeren van de brug rechts op het schilderij, daardoor werd gedacht dat de achtergrond de plaats Bobbio moest zijn.’
Maar de brug aanvoeren als bewijs is ‘het zwakste argument’, aldus de geoloog en kunsthistoricus. ‘Alleen al Noord-Italië telt meer dan vierhonderd van dat soort bruggen. Ook zijn de bergen in de buurt van Bobbio van een ander soort gesteente, waardoor ze wat ronder zijn.’
Leonardo Da Vinci, was naast kunstschilder ook ingenieur, cartograaf en geoloog. Anders dan andere Italiaanse kunstschilders besteedde hij dan ook veel aandacht aan het correct weergeven van natuur en gesteentes. ‘Binnen de Italiaanse school werd niet stilgestaan bij de planten en stenen op schilderijen’, aldus Pizzorusso. ‘Da Vinci deed dat wel. Op het schilderij ‘Madonna in de grot’ staan inderdaad planten die goed kunnen groeien in een donkere en vochtige omgeving.’
Zo zijn de bergen op de achtergrond van de Mona Lisa net zo kenmerkend voor de omgeving van Lecco, wat in de Alpen ligt. Pizzorusso: ‘De bergen daar zijn van kalksteen en verweren niet snel, waardoor ze spits blijven. Dat zie je ook op het schilderij.’
Maar Michael Kwakkelstein, kunsthistoricus en directeur van het Nederlands Interuniversitair Kunsthistorisch Instituut in Florence, weet dat nog zo net niet. ‘Op basis van zijn diepe kennis van de natuur, herschepte Da Vinci deze in zijn werken met de illusie van natuurgetrouwheid’, laat hij in een reactie weten. ‘Maar altijd naar zijn eigen verbeelding.’ Speculeren over een mogelijke plaats in de werkelijkheid, heeft volgens Kwakkelstein dan ook weinig zin.
De natuurgetrouwheid van zijn schilderijen, of die nu een illusie zijn of niet, zegt volgens Pizzorusso ook iets over Da Vinci zelf. ‘Hij wilde dat we hem in de eerste plaats zouden kennen als geoloog met veel aandacht en eerbied voor de natuur. Ik denk ook dat het een oproep zou kunnen zijn om hetzelfde te doen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant