Het onverwachte besluit van Rishi Sunak om de Britten naar de stembus te sturen – midden in de zomer, tijdens Wimbledon en het EK voetbal – verbaast vriend en vijand. Of die gok goed uitpakt, is nog maar de vraag.
Hij komt weliswaar uit de wereld van de hedgefondsen, maar Rishi Sunak staat niet bekend als een gokker. De Britse premier is meer een technocraat dan een politicus. Geen opportunistische verleider zoals Boris Johnson, geen ideoloog zoals Liz Truss. Des te groter was de verbazing, woensdagavond, dat hij een enorme gok heeft genomen door verkiezingen uit te schrijven terwijl zijn Conservatieve Partij in de peilingen mijlenver achter Labour staat. Wat bezielt hem, is de vraag die rondgonst op het eiland, waarom deze gok?
De officiële lezing, die hij gaf in de stromende regen, was rationeel van aard. Na alle turbulentie veroorzaakt door de Brexit, de coronalockdowns en de Russische inval in Oekraïne, is de Britse economie tot bedaren gekomen. Betere tijden lijken aanstaande. ‘Dit is het moment om voor de toekomst te kiezen’, zei hij, terwijl een anti-Brexit-activist voor de poorten van Downing Street het New Labour-strijdlied Things Can Only Get Better uit een luidsprekerbox liet schallen. Bovendien, zo betoogde hij, is een wisseling van de macht in deze onzekere tijden niet verstandig.
Over de auteur
Patrick van IJzendoorn is correspondent Groot-Brittannië en Ierland voor de Volkskrant. Hij woont in Londen.
Een daverende start van zijn verkiezingscampagne bleek het niet te zijn. De stortregen was een zegen voor makers van krantenkoppen. ‘Drowning Street’, ‘Things Can Only Get Wetter’ en ‘Drown & Out’, luidde het op speelse wijze. Medewerkers van Sunak probeerden er een positieve draai aan te geven door erop te wijzen dat de premier als een stoïcijnse Brit aanschouwelijk wilde maken dat hij niet terugdeinst voor tegenslagen. Dat stond haaks op de lauwe toespraak, waarin een overkoepelend thema ontbrak. Als er al een boodschap was, leek dat te zijn dat Labour geen plannen heeft.
De vraag rees of Sunak het besluit om op 4 juli verkiezingen te houden, de Onafhankelijkheidsdag van zijn geliefde Amerika, wel uit vrije keus heeft genomen. Al maanden gaan er binnen de Conservatieve Partij stemmen op om wederom van leider te veranderen. Er is zelfs heimwee naar Boris Johnson, die twee jaar geleden moest vertrekken vanwege zijn coronafeestjes. Door nu de vlucht naar voren te nemen, heeft Sunak een einde gemaakt aan zulke complotten tegen zijn leiderschap, al opperden sommige Lagerhuisleden woensdagavond om Sunak alsnog weg te sturen en de verkiezingen tegen te houden. Dat plan kwam niet van de grond.
Intussen lijkt de onrust in de partij lijkt alleen maar te zijn toegenomen. Tientallen, misschien wel honderden Conservatieve Lagerhuisleden dreigen op 5 juli werkloos te worden – en bij gebrek aan wachtgeld zonder inkomen te geraken. Bij verkiezingen in het najaar, waar iedereen op had gerekend, hadden ze wat langer de tijd gehad om zich voor te bereiden op een leven buiten de politiek. Zulke zorgen heeft de multimiljonair Sunak niet. Als hij 10 Downing Street moet verlaten, wacht hem mogelijk een nieuw avontuur aan de Amerikaanse westkust, waar hij een woning heeft en waar hij graag zou willen werken.
Een andere verklaring voor Sunaks gok is de vrees dat ‘de dingen’ niet ‘beter’ maar juist slechter worden. Was het goede economische nieuws, over de dalende inflatie, niet die ene zwaluw die geen zomer maakt? Wat als het zomerweer straks leidt tot een fikse toename van de illegale immigratie over Het Kanaal, terwijl er nog geen deportatievlucht naar Rwanda is vertrokken, zoals de Conservatieven zo graag hadden gewild? Donderdagochtend moest Sunak in een interview met de BBC tot zijn spijt erkennen dat er voor de verkiezingsdag geen enkele asielzoeker naar het Afrikaanse land zal zijn uitgezet.
Volgens de Britse politicoloog en verkiezingsexpert John Curtice is het besluit van Sunak ‘heel moedig’ of ‘uiterst roekeloos’. Bijna de helft van de kiezers twijfelt nog over het aan te kruisen hokje op het stembiljet. Het zal moeten blijken of Britten die teleurgesteld zijn in het Conservatieve beleid – of in het ontbreken daarvan – genegen zijn om op Labour te stemmen. In 1997 kozen ze massaal voor Tony Blairs New Labour, maar vijf jaar eerder juichte de toenmalige Labour-leider Neil Kinnock te vroeg en won de Conservatief John Major tegen alle verwachtingen in de verkiezingen.
The Sun, het dagblad van de arbeidersklasse, plaatste eveneens vraagtekens bij de timing van de verkiezingen. ‘Verheugen we ons net op het EK voetbal, de Taylor Swift-tour, Wimbledon en de zon, schrijft Sunak een bloody verkiezing uit,’ mopperde de krant op de voorpagina. Het weerhield de premier er niet van vol goede moed het land in te trekken. Een van zijn eerste bestemmingen was een kleine brouwerij in Zuid-Wales, waar hij de brouwers joviaal vroeg of ze uitkeken naar het EK voetbal. Na een pijnlijke stilte kreeg de premier te horen dat Wales zich niet heeft geplaatst.
Het dreigen zes lange weken te worden voor ‘Rishi de Roekeloze’.
Donderdag was er ook goed nieuws voor Rishi Sunak. De politieke veteraan Nigel Farage stelt zich niet kandidaat namens Reform UK, de partij waarvan hij erevoorzitter is. De ‘vader van de Brexit’ zei zich te willen richten op de Amerikaanse verkiezingen, waar hij Donald Trump gaat helpen bij diens poging om het Witte Huis te heroveren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant