De Chinese miljardair Guo Wengui zette in de coronajaren de Amerikaanse politiek op stelten met complottheorieën. Nu Guo deze week wegens fraude voor een Amerikaanse rechtbank verschijnt, klapt de val rond de ongrijpbare vastgoedmagnaat dicht.
Toen de FBI in 2023 enkele uren na de arrestatie van de Chinese tycoon Guo Wengui zijn penthouse doorzocht, brak daar brand uit. Terwijl de kostbare notenhouten wandpanelen en Perzische tapijten vlam vatten, verliet de politie overhaast Guo’s kapitale appartement met uitzicht op Central Park New York.
De brandweer vermoedde dat de brand ‘op afstand’ was ontstoken, wellicht om bewijsmateriaal te vernietigen. De toedracht is nooit opgehelderd, maar wel bleek Guo’s woning te zitten met afluisterapparatuur.
Over de auteur
Marije Vlaskamp is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over de positie van China in de wereld. Ook volgt ze de ontwikkelingen elders in Azië. Ze was 18 jaar correspondent in Beijing.
Het schimmige voorval past bij Guo; de vijftiger gaat door het leven onder zeven verschillende aliassen en ook zijn geboortedatum is onduidelijk. Hij neemt vele gedaanten aan, zo is hij vastgoedmagnaat, klokkenluider, cryptomuntgoeroe, dissident en influencer. Volgens de Amerikaanse openbare aanklager is Guo een verstokte oplichter, die duizenden mensen met ingewikkelde investeringsconstructies in totaal een miljard dollar afhandig heeft gemaakt. Guo zelf zegt onschuldig te zijn.
Als zevende telg van een arme boerenfamilie groeide Guo op in het noordoosten van China. Rond zijn 20ste zat hij 22 maanden in de gevangenis wegens zwendel. Daar deed hij contacten op die hem introduceerden in de vastgoedwereld. Eerst in de grauwe provinciehoofdstad Zhengzhou, en vanaf 2002 in Beijing, waar indertijd de voorbereidingen voor de Zomerspelen in volle gang waren.
De gang van zaken rond Pangu Plaza, een gebouwencomplex om de hoek van het olympisch stadion, is illustratief voor zijn manier van zakendoen. Toen de locoburgemeester van Beijing dwarslag bij het project, bezorgde Guo de politie een sekstape van de machtige bestuurder met diens minnares. De locoburgemeester kreeg daarop een voorwaardelijke doodstraf wegens ‘corruptie en een decadente levensstijl’ opgelegd en Guo bouwde alsnog zijn hoteltoren met zicht op de olympische sportpaleizen. Dat Pangu Plaza staat elk jaar in de toptien van lelijkste gebouwen van China.
Na deze episode verscheen Guo in de schemerzone tussen staat en markt. Met schaamteloze vleierij, dure cadeaus en de uitstraling van een man met connecties, wist hij binnen- en buitenlandse prominenten aan zich te binden. Een typische avond met Guo bestond uit een extravagant diner, terwijl de gastheer uit de school klapte over de groten der aarde die in zijn onroerend goed woonden, en een rondleiding langs zijn collectie sportwagens. Deze levensstijl gold in Beijing als teken van onaantastbaarheid: wie het openlijk zo breed laat hangen, heeft machtige beschermheren. Bijvoorbeeld de onderminister van Staatsveiligheid, Ma Jian, die met één vingerknip iedereen die Guo’s ondernemingen in de weg stond, onschadelijk maakte.
Guo en Ma maakten elkaar steeds rijker en machtiger, tot de gevreesde onderminister ten val kwam in een anticorruptiecampagne. Ma bekende omgerekend 8 miljoen dollar van Guo te hebben ontvangen en ging in 2015 voor de rest van zijn leven de gevangenis in.
Guo, die in allerlei financiële schandalen was verwikkeld, vestigde zich in de Verenigde Staten. Daar wond hij met zijn kromme Engels en geld van onduidelijke herkomst sleutelfiguren rond de toenmalige president Donald Trump om zijn vinger. Invloedrijke Republikeinen, Amerikaanse politie- en inlichtingendiensten, topjournalisten: allemaal wilden ze praten met de man die wist wie het in Chinese regeringskringen met wie deed, en dat ongegeneerd op Twitter en YouTube uit de doeken deed.
In 2017 zette de Chinese regering Guo op de Interpol-lijst van internationaal gezochte misdadigers, en stuurde een Amerikaanse casinobaas met belangen in de Chinese gokenclave Macao op Trump af met een schriftelijk verzoek om Guo’s uitlevering. Dat had niet het gewenste effect.
In 2019 huurde Guo Trumps campagnestrateeg Steve Bannon in om zijn politieke slapstick professioneel aan te pakken. Via urenlange livestreams hielp Guo vrijwel dagelijks complottheorieën de wereld in. Bijvoorbeeld het fabeltje dat het coronavirus uit een Chinees laboratorium zou zijn ontsnapt, kwaadaardige geruchten rond de zoon van Trumps Democratische concurrent Joe Biden en diverse onwaarheden uit Trumps koker.
Guo breidde zijn desinformatie-imperium uit met mediabedrijven, die vooral dienden om reclame te maken voor zijn ondernemingen. Zoals GFashion, een kledingmerk met als opvallendste item een overhemd met de naam Ivermectin erop geborduurd, een medicijn dat ten onrechte werd aangeprezen als wondermiddel tegen covid. Of GClubs, een exclusieve conciërgedienst die bestond uit gebakken lucht. Dat gold ook voor Guo’s cryptomunten en landbouwprojecten.
Deze ondernemingen dienden een hoger doel, namelijk het omverwerpen van de Chinese communistische partij, zei Guo toen hij geflankeerd door Bannon vanaf zijn superjacht Lady May in 2020 opriep tot een gewapende opstand tegen Beijing. Wie 50.000 dollar betaalde kreeg een paspoort van de Nieuwe Federale Staat van China, Guo’s fictieve land.
Later dat jaar werd Bannon op ditzelfde jacht opgepakt op verdenking van fraude en ook tegen Guo stapelden de rechtszaken wegens uiteenlopende financiële malversaties zich op. Tegenwoordig moet Guo het zonder kristallen kroonluchters en handgemaakte Louis Vuitton-schoenen stellen, want hij zit tot het einde van zijn proces in een gevangenis in Brooklyn, New York. De rechter vindt het risico te groot dat Guo de benen neemt – zijn weggesluisde miljoenen, een handlanger die nog op vrije voeten is of zijn elf verschillende paspoorten kunnen hem daarbij helpen.
3x Guo Wengui
• Journalisten, Chinese dissidenten en advocaten die Guo in de weg staan, worden geregeld door groepen aanhangers van Guo als ‘communistische agenten’ aangevallen. In het proces tegen Guo wordt daarom de identiteit van de juryleden afgeschermd.
• De Britse oud-premier Tony Blair beschreef Guo als ‘eerlijk, recht door zee en in bezit van een onberispelijke smaak’ in een aanbevelingsbrief aan het bestuur van zijn New Yorkse woning.
• Guo, die zich bedient van de alias Miles Kwok, noemt zijn zoon Milesson, ofwel zoon van Miles.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant