Geheel onverwachts kondigde de Britse premier Rishi Sunak woensdagavond aan dat de Britten deze zomer naar de stembus mogen. Een dag later is de vraag wat Sunak heeft bewogen juist nu verkiezingen uit te schrijven, zegt correspondent Patrick van IJzendoorn.
‘Er is vrij veel ergernis over de aanstaande verkiezingen. De Britten waren klaar voor een mooie zomer met het EK voetbal en de Olympische Spelen. Gisteravond kondigde premier Sunak echter − in de stromende regen − nieuwe verkiezingen aan. Hij heeft verrassend genoeg gekozen voor een zogeheten snap election op 4 juli. In het Verenigd Koninkrijk kan de premier bepalen wanneer de verkiezingen plaatsvinden, zolang het maar binnen 5 jaar is van zijn eigen verkiezing. Die verkiezingen werden eigenlijk pas dit najaar verwacht. Het is voor het eerst sinds 1945, toen Churchill de verkiezingen verloor, dat de Britten in de zomer mogen stemmen.’
Over de auteur
Daan de Vries is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
‘Heel het Verenigd Koninkrijk vraagt zich nu af wat Sunak heeft bezield. Gezien de peilingen is zijn besluit bijna suïcidaal. Hijzelf verwees in zijn toespraak naar de staatsveiligheid, die het beste in handen zou zijn bij de Conservatieven. Ook sprak hij over de groeiende economie, die wat is hersteld na alle klappen van de laatste jaren. Het zou kunnen dat hij daarvan wil profiteren.
‘Het is ook mogelijk dat hij concurrent Labour wilde overvallen met de plotselinge verkiezingen. Meer cynische commentatoren speculeren dat Sunak zo snel mogelijk wil verhuizen naar de Verenigde Staten, om daar een nieuw leven te beginnen.
‘Hoe dan ook heeft Sunaks aankondiging tot veel onvrede geleid binnen zijn eigen partij. Verschillende parlementsleden hebben woedend gereageerd. De Conservatieven staan er zo beroerd voor dat na deze verkiezingen mogelijk 200 Kamerleden hun baan verliezen. Zij dachten eerst tot oktober te hebben om een andere baan te vinden, nu hebben ze plots maar zes weken.’
‘Het begin van Sunaks campagne lijkt op een pr-ramp. Er is veel geschreven en gelachen over de beelden van de verregende Sunak voor Downing Street, met koppen als ‘Drowning Street’ en ‘Things can only get wetter’. Toen Liz Truss in 2022 aantrad als premier, regende het ook. Die regen werd later gezien als een soort voorteken.
‘Sunak is ook al begonnen met televisie- en radio-interviews, net als Labour-leider Keir Starmer. De premier heeft inmiddels verklaard dat de veelbesproken vluchten met asielzoekers naar Rwanda niet zullen beginnen vóór de verkiezingen. Dat is een klap voor zijn geloofwaardigheid: Rwanda was een belangrijk onderdeel van Sunaks verkiezingscampagne.
‘Ik verwacht een harde campagne, met veel aanvallen op de persoon, zowel op Sunak als op Starmer. Tegelijk is in het VK het besef ingedaald dat, om de polarisatie niet verder in de hand te werken, je de campagne niet té hard moet spelen.’
‘Hoewel de Tories ver achter staan, heeft ongeveer de helft van de kiezers nog geen keuze gemaakt. De voorsprong van Labour is grotendeels afhankelijk van het thuisblijven van afgehaakte conservatieve kiezers. Sunak zal proberen die groep ontevreden stemmers over te halen op zijn partij te stemmen. Maar dat zal lastig worden: zeker de wat geharde conservatieven verwijten Sunak dat hij geen echte conservatief is. Er is veel onvrede in de gebieden waar Boris Johnson populair was, omdat Sunak wordt gezien als degene die Johnson uit Downing Street heeft weggejaagd.
‘Keir Starmer van Labour is een heel degelijke politicus, maar het is geen charismatische ster zoals Tony Blair dat ooit was. Starmer verandert vaak van gedachte, zo wordt het verwateren van zijn ambitieuze klimaatplannen gezien als een teken van zijn zwabberende koers.’
‘Ik denk dat er drie interessante gebieden zullen zijn. Allereerst is er de zogeheten ‘rode muur’ in Noord-Engeland, waar Labour traditioneel groot is. Daar wist Boris Johnson in 2019 vanwege Brexit een enorme winst te behalen voor de Conservatieven. Nu heerst er teleurstelling over de uitwerking daarvan en over Johnsons vertrek als premier. Kiezers in die contreien hadden iets met Boris Johnson, maar minder met de gelikte en minder charismatische Sunak.
‘Labour zal zijn pijlen richten op de ‘blauwe muur’ in het zuiden van Engeland, van oudsher het Conservatieve heartland. Veel stemmers daar hebben zich de laatste tien jaar gegeneerd voor de politieke chaos en de Brexit.
‘Ten slotte liggen er in Schotland kansen voor Labour. De Schotse nationalisten zitten diep in de penarie, veel Schotten vinden dat de nationalisten er een potje van hebben gemaakt.
‘Na de verkiezingen ben ik benieuwd wie er bij de Tories aan de macht zal komen. Als de verkiezingen echt een ramp worden, dan zullen ook veel potentiële leiders hun plek in het Lagerhuis verliezen. In het VK moet je als leider lid zijn van het Lagerhuis. Er is zelfs een kans dat Sunak zijn eigen district zal verliezen, wat nooit eerder is voorgekomen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant