Na ruim een week van rellen en geweld is president Macron met twee van zijn ministers onderweg naar Nieuw-Caledonië, in een poging de orde te herstellen op de Franse eilandengroep in de Stille Oceaan en de politieke dialoog leven in te blazen.
Wat is er aan de hand in Nieuw-Caledonië?
Sinds vorige week maandag is de archipel het toneel van gewelddadige protesten, met brandstichting bij winkels, fabrieken en bedrijven, en demonstranten die met vuurwapens schoten – ook richting de politie. Zes mensen kwamen daarbij om het leven, onder wie twee agenten.
Afgelopen week riep Macron de noodtoestand uit en werden er achtereenvolgens honderden zwaarbewapende politieagenten en militairen ingevlogen om de orde te herstellen. Ook de toegang tot TikTok werd geblokkeerd om contact tussen relschoppers te dwarsbomen, een zeer omstreden maatregel.
Over de auteur
Eline Huisman is correspondent Frankrijk voor de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Hoewel de nacht van dinsdag op woensdag kalmer verliep dan voorgaande nachten, is de situatie in hoofdstad Nouméa nog altijd zeer gespannen. Sommige wijken zijn vrijwel geheel ontoegankelijk.
Waar draaien de protesten om?
Allereerst: de eilandengroep is een voormalige Franse kolonie, die tegenwoordig behoort tot de Franse overzeese gebieden en dus onder gezag valt van de Franse staat. Die koloniale geschiedenis is belangrijk in dit verhaal.
Het huidige protest draait om een grondwetswijziging die vorige week door het Franse parlement is goedgekeurd. De bedoeling is dat daarmee het stemrecht bij lokale verkiezingen op de eilandengroep wordt uitgebreid.
Tot dusver hadden alleen de inheemse bewoners en hun nazaten daarbij stemrecht, net als inwoners van de eilandengroep die al voor 1998 in Nieuw-Caledonië gevestigd waren. De Franse regering vindt die beperking van het kiesrecht niet langer democratisch te verantwoorden, omdat bijna een op de vijf volwassen inwoners daardoor niet mag stemmen bij lokale verkiezingen. De aanpassing van de grondwet moet iedereen die tien jaar of langer in Nieuw-Caledonië woont, stemrecht toekennen.
Tegenstanders van de grondwetsherziening vrezen dat daarmee de positie van de Kanaks, de oorspronkelijke bevolking, wordt gemarginaliseerd ten opzichte van Fransen ‘van buiten’ die zich vestigen op de archipel. Sommigen zien het als een vorm van herkoloniseren. De beperking van het stemrecht was ooit ingesteld om de positie van de inheemse bevolking te beschermen en maakte deel uit van afspraken over dekolonisatie. Voorstanders van onafhankelijkheid zien bovendien de kansen daarop verkleinen als meer ‘Europese Fransen’ lokaal stemrecht krijgen.
Hoeveel steun heeft het streven naar onafhankelijkheid?
De kwestie zorgt al decennialang voor spanningen. Vooral in de jaren tachtig ging de strijd voor onafhankelijkheid gepaard met veel geweld op de eilandengroep. In antwoord daarop kreeg Nieuw-Caledonië steeds meer bevoegdheden. De afgelopen jaren zijn er drie referenda georganiseerd over onafhankelijkheid, in 2018, 2020 en 2021. Steeds opnieuw koos de bevolking tegen onafhankelijkheid van Frankrijk. Maar het laatste referendum werd door voorstanders geboycot. De coronacrisis zou hun campagne hebben beperkt en de Kanak-bevolking onevenredig benadelen.
Hoe is in Nieuw-Caledonie op het geplande bezoek van Macron gereageerd?
Leiders van de onafhankelijkheidspartij FLNKS (Front de libération nationale kanak et socialiste), die willen dat de grondwetswijziging wordt ingetrokken, hebben het bezoek verwelkomd. Ze hopen op een gebaar van Macron waarmee nieuwe gesprekken kunnen worden geopend.
Waarom is Nieuw-Caledonië voor Frankrijk zo belangrijk?
De eilandengroep beschikt over een grote hoeveelheid nikkel, schattingen lopen uiteen van zo’n 20 tot 30 procent van de mondiale voorraad. Dat is belangrijk voor de productie van batterijen en mobiele telefoons. Daarnaast is de archipel strategisch gelegen: met Nieuw-Caledonië beschikt Frankrijk over een extra uitvalsbasis in de Indo-Pacific, een regio die economisch en geopolitiek van steeds groter belang is, en waar China militair nadrukkelijk aanwezig is. Dat maakt stabiliteit voor de eilandengroep van extra belang.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant