De ergste paniek lijkt voorbij over de Russische aanval ten noorden van Charkiv. Maar experts zijn het erover eens dat Oekraïne komende maanden een zware tijd tegemoet gaat. Ondertussen komt de discussie over verdere westerse betrokkenheid, ook in Oekraïne zelf, op gang.
‘Ik vertrouw erop dat de Oekraïners de verdedigingslinie zullen houden’, zei de hoogste commandant van Navo-troepen in Europa, generaal Christopher Cavoli, vorige week over de Russische aanval ten noorden van Charkiv. ‘De Russen hebben de aantallen niet om een strategische doorbraak te forceren. En, van groter belang, ze beschikken niet over de vaardigheden en de capaciteit om dat te doen – om op een schaal te opereren die nodig is om uit een doorbraak strategisch voordeel te behalen.’
Het lijkt een opvallende uitspraak, nu Rusland Oekraïne inmiddels met meer dan 500 duizend militairen aanvalt – méér dan aan het begin van de grote invasie van februari 2022. Maar Cavoli verwijst naar de zware Russische verliezen in het begin van de oorlog, waarbij het land een belangrijk deel van zijn officierskorps en zijn elite-eenheden verloor.
Over de auteur
Arnout Brouwers schrijft voor de Volkskrant over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Volg alles over de kabinetsformatie hier.
Sindsdien heeft het enkele malen gebied veroverd, denk aan Bachmoet of Avdiivka, op een manier die de Oekraïners zich niet kunnen veroorloven. Namelijk, ten koste van gigantische menselijke verliezen en met behulp van de fysieke vernietiging van het te veroveren gebied. Hetzelfde lot lijkt nu ook Vovchansk, ten noorden van Charkiv, beschoren.
Tegelijkertijd gebeuren er ook opmerkelijke dingen op andere delen van het slagveld, dat veel groter is dan de 1.200 kilometer lange frontlinie waar beide partijen deels liggen ingegraven. De afgelopen week heeft Oekraïne verschillende keren toegeslagen op doelen in Rusland en op de bezette Krim. In Rusland waren weer voornamelijk olieraffinaderijen het doelwit, soms op grote afstand van de grens.
Op de Krim werden onder meer een vliegbasis en de vloot in Sebastopol onder vuur genomen, waarbij volgens volgens Russische en Oekraïense bronnen weer een Russisch marineschip werd uitgeschakeld (dat Kalibr-kruisraketten kon afschieten). Ook werden doelen geraakt in de haven van het Russische Novorossiysk en het verder gelegen Toeapse. ‘De Russen zijn niet in staat hun marinebases te verdedigen’, luidde het Oekraïense commentaar.
Westerse militaire experts zijn het in hoofdlijnen eens over de structurele problemen van Oekraïne: een gebrek aan munitie, luchtverdediging, slagkracht en mankracht. Waar Rusland de reguliere aanvoer van nieuwe rekruten nu beter op orde heeft dan aan het begin van de grote invasie, heeft Oekraïne maanden geaarzeld en gedebatteerd (niet geheel ongebruikelijk in een democratie) over scherpere en controversiële maatregelen inzake de dienstplicht. Maar, zo merkte de Britse veiligheidsexpert Lawrence Freedman fijntjes op, er is ook een relatie tussen rekruteringsproblemen en de hoeveelheid westerse hulp. ‘Het is moeilijk om mensen ertoe te brengen mee te vechten als er geen munitie is’.
De weinig florissante situatie aan de Russische zijde – slechte omstandigheden, gebrekkig materieel, wrede commandanten, en het veelal ontbreken van moreel – wordt hier minder vaak belicht. De Amerikaanse professor strategische studies Phillips P. O’Brien zag de afgelopen twee weken in westerse media een grote kloof tussen enerzijds ‘met doem beladen berichten’ vol ‘voorspellingen dat Rusland op de drempel van groot succes’ staat en anderzijds wat hij zelf waarneemt op het slagveld: nauwelijks beweging in Donbas. ‘Het verhaal van Russisch succes blijft gebaseerd op wat ze wellicht kunnen bereiken, niet op wat we tot dusver hebben gezien.’
Zeker is: Oekraïne gaat een zware en moeilijke zomer tegemoet. ‘De aankomende weken en maanden worden cruciaal’, zegt de Amerikaanse minister van Defensie Lloyd Austin. Maar hoe moeilijk het precies wordt, dat is nu niet te zeggen. De meeste militaire experts zien de komende maanden als een gevaarlijke periode omdat de komende tijd Oekraïense zwaktes samenvallen met Russische voordelen, waarvan in elk geval sommige tijdelijk zijn. Rusland schiet vooral veel opgeknapte oude voorraden op Oekraïne af. En als die beginnen op te raken, geeft dat de militaire balans weer een slinger. Zeker als eindelijk de westerse productie op gang komt.
Dezelfde onzekerheid hangt rond cruciale andere factoren, zoals westerse betrokkenheid en zelfopgelegde rode lijnen. Die laatste zijn geregeld tijdens de oorlog verschoven, en dat kan opnieuw gebeuren. De Oekraïense verzoeken om met Amerikaanse wapens ook militaire doelen over de grens te mogen aanvallen, zijn nog aan dovemansoren gericht. Maar de druk neemt toe: ook in het Amerikaanse Congres gaan stemmen op deze beperkende maatregel, die zeer negatieve gevolgen heeft voor de verdediging van Oekraïne, in te trekken.
En er is wel degelijk beweging. Zo leveren de VS nu wél ATACMS-raketten waarmee de hele Krim kan worden bestookt. En sinds de Franse president Macron publieke uitspraken begon te doen waarin hij het sturen van troepen naar Oekraïne niet uitsluit, wint de notie van ‘strategische ambiguïteit’ ook elders in Europa aan belang. De Britten en Nederlanders hebben duidelijk gemaakt dat de Oekraïners zelf het beste kunnen bepalen waar ze de wapens en systemen die ze krijgen inzetten.
Ook de discussie over het trainen van Oekraïense militairen in Oekraïne zelf is op gang gekomen. Een van de praktische vragen daarbij is of de nadelen – zoals de vraag of je schaarse luchtafweer moet inzetten voor de bescherming van westerse trainers – opwegen tegen het voordeel: het sneller en doelmatiger opleiden van Oekraïense militairen in eigen land.
De Estse premier Kaja Kallas sprak hierover dinsdag duidelijke taal in de Financial Times. Zij is groot voorstander van het trainen van Oekraïense militairen in Oekraïne, ‘het gebeurt nu al’, en ziet niet hoe dat tot escalatie van het conflict met Rusland kan leiden - of tot Navo-betrokkenheid via de wederzijdse bijstandsclausule van de alliantie (die van toepassing is op een ‘gewapende aanval’ op een Navo-bondgenoot). Ook Amerika’s hoogste generaal, Charles Brown, suggereerde vorige week dat de Europeanen ‘uiteindelijk wel zullen uitkomen bij het sturen van meer troepen naar Oekraïne’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant