Bijna een halve eeuw na de eerste stuntfilm uit de Mad Max-reeks van de Australische regisseur George Miller verschijnt nu Furiosa: A Mad Max Saga. Zal ook deze film weer net zo vernieuwend zijn op stuntgebied?
Het behoort tot de fraaiste in zijn soort: het achter-de-schermenfilmpje van de set van Mad Max 2 (The Road Warrior). Ooit in de vroege jaren tachtig verschenen als extraatje op de VHS-cassette, nu ook online terug te vinden. Heerlijk in de tijd gegoten, van het opzwepende muziekje tot de in sensatie gedrenkte inspreekstem: ‘Broken Hill, een afgelegen pioniersstadje. Locatie van de duurste Australische film ooit gemaakt...’
We zien een vervaarlijke stoet omgebouwde auto’s, buggy’s en motoren voorbijtuffen op een stoffige woestijnweg. ‘De mannen in deze moderne strijdwagens zijn stuntlui.’ Eentje ervan neemt de eerstvolgende stunt door, in staccato Engels met moeilijk verstaanbaar Australisch accent: ‘Ik raak de buggy op zijn kop: de motor crasht erop, dan kom ik voorbijvliegen, crash op de bike, de buggy, dan in de greppel.’
Over de auteur
Bor Beekman is filmredacteur van de Volkskrant.
Dan volgt een beeld van de crew, bezig met het uitvouwen van kartonnen dozen waarmee een lange, diepe greppel wordt gevuld. Na de botsing vliegen voertuigen en bestuurders door de lucht. ‘De stunt is niet volgens plan verlopen’, constateert de begeleidende stem. We zien de als arts opgeleide Mad Max-regisseur George Miller, voorovergebogen over een stuntman die tussen de dozen ligt en zijn pijn verbijt. En vervolgens de ambulance die hem afvoert: ‘Hij zal niet meer op de set terugkeren.’
Vervolgens gaan ze gewoon door met de voorbereiding van een nog moeilijkere stunt: een auto rijdt over een schans en klapt vele meters verder met de neus tegen de grond. ‘Er is iets misgegaan’, weet de stem al voor de stofwolk neerdaalt. ‘Dit keer betaalt de stuntman de prijs voor het benodigde dramatische realisme van de film’, klinkt het als de ambulance het crewlid afvoert. ‘Ook hij zal niet meer terugkeren tijdens de draaiperiode.’
Veel is veranderd sinds dat filmpje over de zo linke stuntcapriolen. Kartonnen dozen zie je niet meer op de Mad Max-set, waar de van (of op) auto’s en motoren springende stuntlui tegenwoordig aangelijnd zijn om hun val te breken. En drievoudig hoofdrolspeler Mel Gibson (Mad Max, Mad Max 2, Mad Max Beyond Thunderdome) heeft de apocalyptische reeks, waarvan het eerste deel in 1979 in de bioscoop verscheen, ondertussen gedag gezegd.
Zijn held Max Rockatansky doolt nog steeds door het ecologisch verwoeste wasteland van Australië, waar de gedegenereerde mens zich na de val van de beschaving ophoudt in barbaarse gemeenschappen, strijdend om schaarse middelen als voedsel, olie of gemotoriseerd vervoer. Maar die Max, nu gespeeld door Tom Hardy, kreeg in het vorige avontuur wél gezelschap. In het in de woestijn van Namibië gefilmde Mad Max: Fury Road (2015), dat met zes Oscars werd bekroond, dook opeens Furiosa op: de uiterst geharde, eenarmige woestijnvluchteling (vertolkt door Charlize Theron), die eerst niets moet hebben van Max.
Het nieuwste deel Furiosa: A Mad Max Saga, dat deze week uitgaat in de bioscoop, behandelt Furiosa’s wordingsgeschiedenis. Als kind wordt ze door bikers geroofd uit een op groene energie terende commune, waarna ze een spartaanse jeugd ondergaat in de citadel van de wrede heerser Immortan Joe. Van Max is ditmaal geen spoor te bekennen.
Veel is ook níét veranderd aan de Mad Max-reeks. Cineast George Miller (79), die een veelzijdige Hollywoodcarrière beleefde, onder meer met de kinderfilmhits Babe en Happy Feet, keert om de zoveel tijd terug bij zijn dystopische debuutschepping, met almaar hoger budget. En zelfs de stuntman die in dat promotiefilmpje van dik veertig jaar geleden met een gebroken bovenbeen werd afgevoerd (de Australiër Guy Norris), is nog steeds bij de opnamen betrokken. Hij was de chauffeur die voor Fury Road de door de woestijn racende vracht- en tankwagencombinatie groots op zijn kant liet klappen. En hij liep daarbij geen letsel op.
Over het draaien van Furiosa: A Mad Max Saga zegt producent Doug Mitchell: ‘Elke ochtend werden we wakker met het besef dat we die dag iemand zouden kunnen gaan verwonden, dat er iemand dood zou kunnen gaan.’ De stuntafdeling bestond tijdens de acht maanden lange draaiperiode uit 264 mannen en vrouwen, op een totaal van 1.800 crewleden. ‘Veiligheid is altijd de eerste prioriteit. En daarna een zo goed mogelijke film maken.’
Mitchell zit achter een lange tafel in het paleis van het filmfestival van Cannes, waar 45 jaar na de eerste Mad Max het nieuwe, vijfde avontuur in première gaat. De producent wordt geflankeerd door regisseur Miller en de hoofdcast, inclusief Anya Taylor-Joy. De 28-jarige actrice, bekend van de schaakserie The Queen’s Gambit, nam de rol van Furiosa over van Theron.
Ook Taylor-Joy benadrukt met klem het aandeel van de stuntploeg. ‘Luister, actiefilms – en in het bijzonder Mad Max – bestaan niet zonder hen. Wij hadden Guy Norris, die al meedeed aan de eerste Mad Max en nu de tweede filmploeg leidde. Het is belangrijk om je als acteur zo veel mogelijk zelf in de film en de actie te storten. Maar zelfs als je dat doet, staat er altijd iemand naast je die dat al eens eerder heeft gedaan, die alles vooraf heeft getest. En die jou als acteur leert hoe jij dat ook kunt doen, op een veiliger manier. Mijn stuntdubbelganger Hayley Wright is als mijn zus: ze was de hele tijd bij me en is nu een van mijn beste vrienden.’
Diepe zucht: ‘God, die stuntlui zijn echt geweldig. Dat zijn altijd met afstand de beste mensen op de set.’
Haar publieke liefdesverklaring komt niet geheel onverwacht: het stuntvak staat de laatste tijd wat meer in de belangstelling. Ook ín de films. Zo was er de met een Oscar bekroonde rol van Brad Pitt als klusjes- en stuntman in Quentin Tarantino’s Once Upon a Time in Hollywood. En Ryan Gosling trad op als stuntman in de recente bioscoophit The Fall Guy, waarin het gebrek aan waardering voor ‘stuntdubbels’ het centrale motief vormt. Die komische actiethriller werd geregisseerd door de Amerikaanse oud-stuntman David Leitch, die tijdens de aftiteling de onbewerkte opnamen van de stunts toont, waarin de échte stuntdubbels te zien zijn.
Bij de uitreiking van de Oscars werd eerder dit jaar een moment ingelast voor de ‘onbezongen helden van de stuntgemeenschap’. Achter de schermen lobbyen stuntmensen in Hollywood al enige tijd voor een speciale stunt-Oscar. De filmkappers hebben er al wel eentje, en de Academy overweegt een categorie toe te voegen voor castingdirectors. Dus waarom zij niet?
Fury Road, de vorige Mad Max-film, geldt nog geen tien jaar later al als een moderne actieklassieker. Een film die de lat opnieuw hoger wist te leggen, met een krankzinnig aantal superieur gevisualiseerde en echt uitgevoerde stunts. Ook onder de stuntmensen is dit vierde filmdeel zeer geliefd, met als een van de hoogtepunten de belegering van de door Furiosa bestuurde vrachtwagencombinatie: aanvallers zwiepen aan hoge, op auto’s bevestigde palen, om in volle vaart door de lucht te enteren.
Een expert van Cirque du Soleil kwam destijds naar de set om de stuntlui te trainen. ‘Zoiets had ik nog nooit gezien’, zegt de Nederlandse stuntman Brian van de Vooren (35), die deel uitmaakt van Stuntteam de Beukelaer. ‘Wel in het circus ja, maar niet zó. Het zijn echt fantastische, iconische scènes. Met die hoge palen, maar bijvoorbeeld ook de sprongen vanaf rijdende wagens op die grote vrachtwagen.
‘Er rijden in die scènes zo veel auto’s en voertuigen rond, er zijn zo veel variabelen... En op elk specifiek deeltje daarvan is maandenlang geoefend. Daaraan merk je de grootsheid van die film: de aandacht en voorbereiding. Het is ook hoe alles samenvalt: niet alleen de stunts, maar ook de camerastijl, de aankleding en het werk van het art department.’
Van de Vooren heeft Furiosa: A Mad Max Saga nog niet gezien. ‘Ik hoop dat die film ook weer iets vernieuwends kan brengen. Dat was de kracht van Fury Road.’
Hoe loodzwaar de opnamen van Fury Road waren geweest, werd pas echt duidelijk in 2022, bij het verschijnen van Kyle Buchanans achter-de-schermenverslag Blood, Sweat & Chrome. Hoofdrolspelers Tom Hardy en Charlize Theron konden elkaar niet uitstaan, onthulde de bestseller: er werd een speciale mediator ingevlogen naar de set in Namibië om hun ruzies te sussen. Regisseur George Miller gaf in het boek toe dat hij misschien iets meer aandacht had moeten hebben voor de acteurs. Hij was te druk met het regisseren van al die sublieme actie.
‘Ik kan dat niet echt verklaren’, antwoordt Miller in Cannes, op de vraag waarom zijn debuutfilm Mad Max zo aansloeg, en nu al zo lang meegaat. ‘Er kwam ook wat geluk bij kijken, denk ik. Met de eerste Mad Max hadden we een allegorisch verhaal bedacht, zonder daar al te veel bij stil te staan. Een verhaal dat wordt voortgestuwd door de actie, niet door dialogen.
‘Toen ik hier in Frankrijk kwam met de eerste Mad Max, schreven de Franse critici: het is een western op wielen. Ja, dacht ik toen, dat is het! En in Japan vonden ze dat Mad Max in de traditie stond van de samuraifilms.’
‘Amerika heeft Superman en Batman’, besluit Furiosa-producent Doug Mitchell. ‘Engeland heeft Harry Potter. En Australië heeft Mad Max.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant