De Tweede Kamer debatteert vandaag over het eindverslag dat de informateurs vorige week publiceerden.
Lees hier een overzicht van de plannen van het nieuwe kabinet: van ‘strengste asielregime ooit’ tot versoepeling van de stikstofregels.
GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans opent de aanval op Wilders door naar een reeks oude uitspraken van hem te verwijzen. ‘U heeft het parlement een nepparlement genoemd. U heeft rechters D66-rechters genoemd. U heeft instituties van de rechtsstaat aangevallen’, somt hij op. Volgens Timmermans leidt een kabinet met de PVV daarom tot meer verdeeldheid in Nederland.
Wilders vindt juist dat hij Nederland 'verbindt' omdat mensen zich volgens hem goed kunnen vinden in een harde aanpak van migratie en asiel, die in het hoofdlijnenakkoord staat. ‘Die mensen die ooit PvdA stemden, die daar in hun wijken last van hebben, die zitten nu bij ons.’
De GroenLinks-PvdA-leider werpt tegen dat Wilders met het hoofdlijnenakkoord niet met oplossingen komt voor migratieproblematiek. Hij verwijst daarmee onder meer naar het intrekken van de spreidingswet, die de verdeling van asielzoekers juist moest verbeteren, en de mogelijke juridische risico’s rond asielbeperkende maatregelen. ‘U wilt dat het probleem blijft’, zegt hij. ‘Voor het voortbestaan van de PVV is het voortbestaan van de asielcrisis essentieel.'
Het leidt tot een verontwaardigde reactie van de PVV-Kamerleden. Wilders noemt het een ‘belediging’ van zijn kiezers en een ‘volstrekt ziekelijke redenering’.
Hessel von Piekartz
De toekomstige oppositie blijft vragen hebben over het extraparlementaire experiment dat het Binnenhof te wachten staat.
Zo vraagt Henri Bontenbal (CDA) zich af hoe het hoofdlijnenakkoord moet landen in een regeerprogramma, en hoe de Kamerfracties zich verhouden tot het parlement. Wat PVV, VVD, NSC en BBB van plan zijn, is om de bewindspersonenploeg aan de slag te laten gaan met het hoofdlijnenakkoord. Dat moet uitgewerkt worden in een gedetailleerd regeerprogramma. Mogen de fracties zich bemoeien met het opstellen van dat regeerprogramma? En mag de politieke top van de fractie nog wekelijks bijeenkomen met de bewindspersonen van de eigen partij?
Ook Mirjam Bikker (CU) zoekt nog naar orde in de chaotisch verlopende formatie. Bikker vraagt zich af wat het idee is met de alle dossiers die niet in het hoofdlijnenakkoord beland zijn. Pensioenen bijvoorbeeld. ‘Moet een bewindspersoon zelf met voorstellen komen en zelf naar meerderheden zoeken?’, vraagt Bikker.
Een antwoord op deze vragen heeft Wilders nog niet. ‘Ik heb niet alle antwoorden. Dit is de eerste keer dat we dit op deze manier doen’, aldus de PVV-leider. Of de politieke top wekelijks bijeen mag komen en of dat verenigbaar is met het extraparlementaire karakter van de verhoudingen waar Kamer en kabinet op afstand van elkaar zijn, weet hij nog niet.
Wat volgens Wilders niet de bedoeling is, is dat bewindspersonen zelf met voorstellen komen op dossiers waarover in het hoofdlijnenakkoord geen afspraken zijn gemaakt. De toekomstig minister van Sociale Zaken mag dus niet met een voorstel komen om het nieuwe pensioenstelsel te torpederen. ‘Wat niet in het akkoord staat, is per saldo een vrije kwestie’, aldus Wilders. Dat betekent dat de fracties zelf wel met voorstellen mag komen op onderwerpen waarover geen afspraken gemaakt zijn.
Avinash Bhikhie
‘Hier staat een ontzettend trots mens’, trapt PVV-leider Geert Wilders het debat over het hoofdlijnenakkoord af. ‘We gaan als PVV meeregeren’, vervolgt hij. ‘Om mooie dingen te kunnen doen.’
Om zijn woorden kracht bij te zetten, haalt hij peilingen aan waaruit volgens hem blijkt dat kiezers ‘tevreden zijn’ over het bereikte akkoord. ‘Dat is toch een ander beeld dan dat we van zuur links horen in de media, en we vandaag ongetwijfeld weer gaan horen’, zegt hij. ‘En de eerste staat er alweer’, besluit hij als hij D66-leider Rob Jetten naar de interruptiemicrofoon ziet lopen.
‘Wen er maar aan, ik zal er nog vaak staan’, antwoordt Jetten. Na felicitaties voor het ‘onverwachte’ slagen van Wilders’ missie om tot een akkoord te komen, benoemt D66-leider direct het onderwerp dat als een wolk boven het debat hangt: wie wordt straks de premier? ‘Het is toch een bende geworden’, zegt Jetten verwijzend naar het afketsen van de mogelijke kandidatuur van Ronald Plasterk eerder deze week.
Wilders suggereert schertsend dat hij zelf nog altijd kan terugtreden als PVV-leider en zich daarna alsnog als minister-president naar voren kan schuiven. ‘Maar ik denk dat meneer Omtzigt dat niet zal accepteren.' Volgens Wilders komen ze er op ‘korte termijn’ uit wie namens hem in het torentje zal plaatsnemen.
Jetten wil dan nog weten in hoeverre de nieuwe premier ‘aan de leiband’ van Wilders zal moeten lopen. ‘Ik wens u succes met het vinden van iemand die zo gek is.’ Maar de PVV-leider benadrukt dat het kabinet en dus ook de premier ‘veel ruimte’ krijgen om hun eigen invulling aan beleid te geven dat in het hoofdlijnenakkoord staat. ‘Er komt een regeringsprogramma’, zegt hij. Volgens Jetten is dat een belofte waar hij zich niet aan zal kunnen houden als veel beleid straks niet haalbaar blijkt.
Hessel von Piekartz
Het debat over de kabinetsformatie en het coalitieakkoord dat de vier partijen PVV, VVD, NSC en BBB met elkaar sloten gaat volgens een vaste volgorde. PVV-leider Wilders komt als fractievoorzitter van de grootste partij als eerste aan het woord. Het debat wordt afgesloten door Joos Eerdmans (JA21).
Iedere spreker krijgt vijf minuten spreektijd. De volgorde is als volgt:
1. Wilders (PVV)
2. Timmermans (GroenLinks-PvdA)
3. Yesilgöz-Zegerius (VVD)
4. Omtzigt (NSC)
5. Jetten (D66)
6. Van der Plas (BBB)
7. Bontenbal (CDA)
8. Dijk (SP)
9. Van Baarle (DENK)
10. Ouwehand (PvdD)
11. Baudet (FVD)
12. Stoffer (SGP)
13. Bikker (ChristenUnie)
14. Dassen (Volt)
15. Eerdmans (JA21)
De Tweede Kamer debatteert vandaag over het tot nu toe chaotisch verlopen formatieproces en het hoofdlijnenakkoord dat de PVV, VVD, NSC en BBB vorige week met elkaar hebben gepresenteerd.
De hamvraag is wie het volgende kabinet als premier moet gaan leiden. Zes maanden na de verkiezigen heeft Nederland nog steeds geen idee wie de volgende minister-president wordt. Vooral verkiezingswinnaar Geert Wilders (PVV) zal de vraag toegespeeld krijgen hoe hij dit proces zo uit de klauwen heeft kunnen laten lopen.
Interessant wordt ook om te zien hoe de linkse oppositie zich zal gaan opstellen tegenover het kabinet met de radicaal-rechtse PVV. Het debat begint om 10.45 uur en is hier live te volgen.
Natalie Righton
Lees hier de voorbeschouwing van Avinash Bhikhie en Natalie Righton: Wilders wacht zwaar debat over chaotisch formatieproces – en ook andere partijleiders gaan niet vrijuit.
Het hoofdlijnenakkoord van PVV, VVD, NSC en BBB leidt tot een ‘verbetering’ van de overheidsfinanciën en een minimale koopkrachtstijging. Maar het precieze effect van de maatregelen blijft uiterst onzeker en is omgeven door ‘juridische risico’s’, blijkt uit een doorrekening van het Centraal Planbureau (CPB), die in aanloop naar het Kamerdebat over het akkoord is gepubliceerd.
Lees hier het nieuwsbericht van politiek verslaggever Hessel von Piekartz.
De salarisstijging van rijksambtenaren is sinds 2010 achtergebleven bij die van werknemers in het bedrijfsleven. Toch willen PVV, VVD, NSC en BBB nu al afspreken dat de vergoeding voor rijksambtenaren in 2026 een jaar lang bevroren wordt.
Lees hier de analyse van datajournalist Pepijn de Lange.
Zes maanden lang moest de Tweede Kamer toekijken hoe de formatie zich voortsleepte. Nu PVV, VVD, NSC en BBB eindelijk een hoofdlijnenakkoord hebben gesloten, kan ook de oppositie aan de slag. Het Kamerdebat woensdag moet duidelijk maken hoe het weerwerk er de komende tijd gaat uitzien.
Lees hier de analyse van politiek verslaggever Frank Hendrickx.
‘Hoop, lef en trots’ is de titel van het hoofdlijnenakkoord dat PVV, VVD, NSC en BBB vorige week hebben bereikt. Asiel, migratie, zorg, sociale zekerheid, pensioenen, zorg, landbouw, klimaat, rechtsstaat, onderwijs en de publieke omroep: op allerlei gebieden willen de formerende partijen Nederland veranderen.
Bekijk hier een overzicht van de plannen van de formerende partijen.
De Tweede Kamer debatteert vandaag over het hoofdlijnenakkoord dat PVV, VVD, NSC en BBB vorige week sloten over de vorming van een nieuw kabinet. Wie dat kabinet als premier moet gaan leiden, is nog onduidelijk nu Ronald Plasterk, de voorkeurskandidaat van PVV-leider Geert Wilders, zich heeft teruggetrokken.
De vier partijen presenteerden vorige week het resultaat van acht weken onderhandelen. Zij beloven onder meer lastenverlichting en het strengste asielbeleid ooit. Deze onderhandelingsronde had ook een premierskandidaat moeten opleveren, maar daar wordt pas donderdag verder over gesproken.
In dit liveblog volgen we de ontwikkelingen in de Tweede Kamer.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant