Voor het eerst in zijn bijna 80-jarige bestaan heeft het filmfestival van Cannes een ereprijs toegekend aan een collectief in plaats van een individuele filmmaker. De Japanse tekenfilmstudio Ghibli staat bekend om meesterwerken als My Neighbor Totoro (1988), Spirited Away (2001) en Howl's Moving Castle (2004).
Tekenfilms worden net als games vaak gezien als kinderlijk vermaak, helemaal als ze uit Japan komen. Wie inderdaad niet verder kijkt dan het kauwgomballenspektakel van immens populaire en uiterst commerciële series als Pokémon en Dragon Ball zou die conclusie gemakkelijk kunnen trekken.
Het filmfestival van Cannes heeft wel verder gekeken. De Fransen hebben een gouden erepalm toegekend aan Ghibli, een Japanse tekenfilmstudio die in de veertig jaar sinds zijn oprichting de wereld heeft veroverd met een reeks indrukwekkende animatiefilms. Daarin spelen weliswaar kinderen meestal de hoofdrol, maar het zijn producties met een volwassen toon die over volwassen thema’s gaan.
Over de auteur
Peter van Ammelrooy is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Ze brachten Ghibli internationale roem, tot in de Verenigde Staten, die niet bekendstaan als een warm bad voor eigenzinnige Aziatische films. Maar ook de Amerikanen gingen om, met Oscars voor Spirited Away in 2003 en The Boy and The Heron in 2023. Die worden zo’n beetje beschouwd als artfilms, met een duidelijk stempel van de regisseur, gemaakt met veel kleinere teams dan tekenfilms die uit de koker van Hollywood komen: Pixar telt bijna 1.300 medewerkers, concurrent Dreamworks 1.700, Ghibli ternauwernood 190.
En net als in de gamesindustrie is ook het nu onderscheiden animatiewerk in handen van Japanse oudgedienden. Gelauwerde gamereeksen als Super Mario en Zelda zijn ontsproten aan het brein van Shigeru Miyamoto, de inmiddels 71-jarige meesterontwerper van Nintendo. De Ghibli-productie The Boy and The Heron is het werk van de 81 jaar oude veteraan Hayao Miyazaki, een van de oprichters van de studio.
Zijn kompaan Toshio Suzuki, producent en studiohoofd, is inmiddels 75. Voor de derde stichter van Ghibli komt de Franse loftuiting te laat: Isao Takahata overleed in 2018. Hij was 82 jaar oud.
Producent Suzuki en regisseurs Miyazaki en Takahata bundelden hun krachten in 1985 nadat ze al een aantal jaren zelfstandig successen hadden geboekt. In de begintijd dacht het drietal nog niet aan de werken die hun later internationaal roem zouden bezorgen, vertelt Suzuki aan het Amerikaanse blad Variety. Ze waren druk bezig om de studio financieel overeind te houden. ‘Toen we de eerste film aan het maken waren, dachten we vooral dat we bij succes een volgende film zouden kunnen maken. We wisten ook dat een flop het einde zou betekenen van de studio. Dus keken we niet verder dan de eerste film.’
Castle in the Sky, geschreven en geregisseerd door Miyazaki en uitgebracht in 1986, was niet de klapper waarop Ghibli hoopte. Maar de film bracht genoeg in het laatje om het bedrijf voort te zetten en kreeg veel lovende kritieken. Castle in the Sky bleek ook een inspiratiebron voor latere animatiegrootheden als John Lasseter, de drijvende kracht van Pixar, de Amerikaanse studio achter kaskrakers als Toy Story (1995), Finding Nemo (2003) en Inside Out (2015).
Na de aarzelende start van Ghibli in 1985 volgde drie jaar later groot artistiek en commercieel succes met My Neighbor Totoro, ook geregisseerd door Miyazaki en in 2012 door filmcritici in het vakblad Sight & Sound uitverkozen tot beste animatiefilm aller tijden. Het mystieke wezen waarmee twee meisjes bevriend raken in de film zou uitgroeien tot de mascotte van Ghibli. De studio bouwde in 2001 een museum in Tokyo, gevolgd door een compleet pretpark in 2022 in Nagakute, in het zuiden van Japan.
In een videoboodschap die in Cannes werd vertoond, bedankte regisseur Miyazaki de Fransen voor de gouden erepalm. ‘Miyazaki is typisch Japans, dat wil zeggen erg verlegen’, zei Suzuki daarover. ‘Hij was blij toen hij hoorde dat de onderscheiding voor onze studio als geheel was. Hij weet dat er een grote groep mensen is die hem heeft geholpen bij elk van zijn films.’
Ook deze cinefiele mijlpaal kan Miyazaki op zijn conto schrijven: het is de eerste keer dat Cannes een collectief van filmmakers met een gouden erepalm onderscheidt.
FRANSE BEKRONING VOOR JAPANNERS — MET EEN NEDERLANDS TINTJE
De Franse eer voor Ghibli straalt ook een beetje af op de Nederlandse animator Michael Dudok de Wit (70). Hij werkte bij de studio in Tokio negen jaar aan The Red Turtle, de film over een drenkeling die bevriend raakt met een grote rode vrouwtjesschildpad. Het werk werd in 2016 bekroond met een Oscar. Dudok de Wit was de eerste buitenlandse regisseur die voor de Japanse studio werkte. Hij werd gevraagd, zo vertelde de animator in Volkskrant Magazine: ‘Ik ben geen goede verkoper. Ik zou nooit aan de deur van de studio hebben geklopt: ik heb een idee voor een film, kunnen jullie me alsjeblieft helpen? Maar nu vroegen ze me: welke film wil jij maken?’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant