Met oortjes in door het verkeer: het mag, maar wat doet het met de veiligheid? Mis je dan geen belangrijke signalen?
Foute hits meeblèren in de file of bellen met je beste vriend; het maakt de 30 kilometer die elke Nederlander gemiddeld per dag rijdt, treint, fietst of loopt net wat aangenamer. Iets meer dan de helft van de Nederlanders heeft in het verkeer weleens oortjes in. Dat mag; zelfs tijdens het autorijden is het niet verboden een koptelefoon te dragen.
Toch hebben we liever dat andere mensen hun oren vrijlaten. Volgens onderzoek van oortjesmaker Shokz ergert ruim eenderde van de weggebruikers zich geregeld aan het koptelefoongebruik van een ander. Eenvijfde van hen zegt dat ze hierdoor het afgelopen jaar een gevaarlijke verkeerssituatie hebben zien ontstaan. Hoe onveilig is het precies?
‘Daar is geen eenduidig antwoord op’, zegt Bert van Wee, hoogleraar transportbeleid aan de TU Delft. ‘Je kunt niet zeggen: naar muziek luisteren geeft x meer kans op een ongeval.’ Het maakt uit of je fietst of auto rijdt, waar je dat doet, hoeveel rijervaring je hebt en of je alleen luistert of ook met een schuin oog op een beeldscherm kijkt. En: de een raakt nu eenmaal sneller afgeleid dan de ander.
Over de auteur
Simoon Hermus is techredacteur voor de Volkskrant. Ze schrijft onder meer over big tech, sociale media en games.
Vijf jaar geleden ondervroeg een promovenda van Van Wee tweeduizend fietsers over onderweg bellen en muziek luisteren in samenwerking met verkeersveiligheidsinstituut SWOV. Uit dit onderzoek kwam tot zijn verbazing niet naar voren dat dit tot meer ongevallen leidt. Volgens een rapport van SWOV missen fietsers die naar muziek luisteren vaak namelijk wel belangrijke geluidssignalen in het verkeer – toeters, brullende vrachtwagens – zeker als ze een koptelefoon dragen die het omgevingsgeluid dempt. Ook rijden deze fietsers vaker door rood, tegen de richting in of over de stoep.
Een mogelijke verklaring is dat deze fietsers compenseren door langzamer te fietsen en beter om zich heen te kijken. Dit geldt wellicht ook voor medeweggebruikers, die een koptelefoon zien en anticiperen op een vertraagd reactievermogen. ‘Dit zie je bijvoorbeeld ook bij oldtimers’, zegt Van Wee. ‘Die zijn onveiliger dan moderne auto’s omdat ze minder goede remmen hebben, een minder goede wegligging en slechter bestand zijn tegen botsingen. Toch zie je dat in deze auto’s relatief minder mensen verongelukken, waarschijnlijk omdat bestuurders minder hard rijden en bijvoorbeeld niet bij gladheid de weg op gaan.’
Wat wel altijd gevaarlijk is: wegkijken. Je telefoon uit je zak halen om een adres op te zoeken – dat is overigens zowel op de fiets als in de auto alleen toegestaan als je stilstaat. Tenzij je het verkeer duidelijk in gevaar brengt mag je wel het menu van je auto bedienen, net als je smartphone als die in een houder zit. Maar dat betekent niet dat het veilig is om met je hoofd weggedraaid B-E-Y-O-N-C-E in te typen. ‘Ik kan dit niet met onderzoek hard maken, maar ik vermoed dat schermen in auto’s voor flink wat extra afleiding zorgen’, zegt Van Wee. ‘De knoppen van een ouderwetse radio wist je vroeger blind te vinden, maar dat gaat niet bij een touchscreen.’
Een verkeerssituatie kan daarnaast veilig voelen terwijl die dat niet is. Van Wee: ‘Op van die lange, rechte wegen tussen de weilanden krijgen mensen soms polderblindheid.’ Hierbij zijn mensen zo in gedachten verzonken dat ze een kruispunt of vrachtwagen totaal over het hoofd zien. Een muziekje of telefoongesprek kan dan juist helpen om alert te blijven – als je maar iets kiest waar je niet volledig in opgaat.
Het belangrijkst: blijf zo veel mogelijk signalen opvangen. Ogen op de weg houden en geen oortjes dragen die je oor helemaal afschermen. Niet alleen om een voorbijscheurende scooter aan te horen komen, maar ook om je ervan bewust te blijven dat je aan het verkeer deelneemt.
Bij Van Wee blijven de oren in ieder geval vrij op de fiets. ‘Meestal maak ik korte ritjes. Als ik langere stukken fiets, doe ik dat bijna altijd met mijn vrouw. En dan zijn die doppen niet echt gezellig.’
Beter/Leven
In de rubriek Beter/Leven beantwoorden we, samen met experts, praktische vragen op het terrein van o.a. gezondheid, geld en duurzaamheid.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant