Het Hamasbestuur in Qatar is een treurig eindstation in een geschiedenis van Palestijnse leiders die nooit het belang van hun bevolking voor ogen hadden.
Sinds 2014 woont hij in een villa in Qatar. Wie zijn functie niet kent, zou kunnen denken dat hij daar een zakenman is, een importeur van iets waarnaar in Qatar veel vraag is, zoals airconditioning of sportwagens. Zijn verschijning heeft iets onderkoelds, om zijn mond speelt vaak een glimlachje. Maar de 62-jarige miljonair Ismail Haniyeh, politiek leider van de Palestijnse islamitische organisatie Hamas, schiep zijn fortuin niet in Qatar, maar in Gaza, door importbelastingen op goederen door te sluizen naar privérekeningen.
Sinds hij naar Qatar uitweek, leeft hij er het bestaan van een staatsman die voortdurend handen schudt, het vaakst die van de Iraanse opperste leider Khamenei. Haniyeh wist in de vroege ochtend van 7 oktober wat twee miljoen Palestijnse achterblijvers in Gaza niet wisten, dat een gruwelijke terreuractie op Israëlische bodem van start ging: hij was een van de architecten ervan. Toen Israël reageerde met gruwelijke represailles en Gaza in de as begon te leggen, legde Haniyeh vanuit Qatar met de rustige dictie van een diplomaat uit dat de Palestijnen in Gaza ‘bereid zijn alles wat hun dierbaar is op te offeren voor hun vrijheid en waardigheid’.
De Israëlische premier Netanyahu is in eigen land de meest gehate politicus uit de geschiedenis en heeft internationaal meer steun en goodwill verspeeld dan al zijn voorgangers. En toch steekt de belangrijkste Palestijnse politicus van dit moment geenszins positief bij hem af.
Van de in de VS woonachtige Palestijnse historicus Rashid Khalidi is het vorig jaar in het Nederlands verschenen De honderdjarige oorlog tegen Palestina. Dit boek is op meer dan één manier ontluisterend. Vanaf het begin van de 20ste eeuw hebben Palestijnen telkens weer de slechtste geopolitieke kaarten in handen en trekken ze steeds opnieuw aan het kortste eind. Maar minstens zo ontluisterend is het verhaal van leiders die telkens weer gespeend blijken van betrokkenheid bij hun bevolking en elkaar vanuit hun eigen machtsbastions bestrijden.
Degenen die het hardst schande spreken van compromissen, overstemmen op cruciale momenten de rest: telkens weer prevaleert de leuze dat Palestina ‘from the river to the sea’ op de zionisten zal worden terugveroverd. Dat de bezetter tot de laatste man in zee zal worden gedreven. En telkens weer leidt dat tot meer gebiedsverlies en verdere verslechtering van de situatie van de Palestijnse bevolking. Compromissen waarvan 75 jaar geleden schande werd gesproken, zouden heden ten dage ook door fervent pro-Palestijnse internationale onderhandelaars als onrealistisch worden bestempeld.
Het was voor Israël vaak een koud kunstje om de verdeeldheid aan te wakkeren, maar daarmee sneed het zich in eigen vlees. Toen het de seculiere Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO) nog als belangrijkste vijand zag, mochten de fundamentalistische islamitische tegenstanders van de PLO hun gang gaan. Een sleutelfiguur was sjeik Ahmad Yassin, de toekomstige oprichter van Hamas en de mentor van de nu in Qatar zetelende Ismail Haniyeh.
Toen de PLO voor een vredesproces koos, was Hamas al oppermachtig. De laatste dertig jaar schakelde Israël aan een stuk door Hamasleiders uit; sjeik Yassin werd gedood in 2004. Maar voor elke geliquideerde stonden tien vervangers klaar. Het huidige Hamasleiderschap stuurt Gaza veilig aan vanuit villa’s 1.750 kilometer verderop. De afstand tussen Gaza en Qatar mag symbolisch heten voor de afstand tussen machthebbers en bevolking.
Rashid Khalidi heeft aan het eind van zijn boek goede hoop dat een nieuwe generatie deze eeuw het slechte 20ste-eeuwse tij doet keren. Het is nu 2024. Twee miljoen Palestijnen verkeren in een humanitaire noodsituatie. De Amerikaanse buitenlandminister Blinken zei deze week iets wat nauwelijks hoeft te worden betwijfeld, dat het resultaat van Israëls huidige poging Hamas uit te roeien ‘uiteindelijk weer Hamas’ zal zijn.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant