Bram van Polen (38) was zeventien jaar voetballer bij PEC Zwolle. Zondag neemt hij afscheid. ‘In mijn kop ben ik sterker dan 90 procent van alle spelers.’
Bram van Polen verwacht ‘een heel intense dag’ zondag, bij zijn afscheid van het betaald voetbal, na zeventien seizoenen PEC Zwolle. Thuis tegen FC Twente. ‘Ergens zie ik er tegenop. Ik weet dat ik de dag moet ondergaan, en daarna lekker een biertje drinken met zijn allen. Dan is het klaar. Het was een fantastisch voetballeven.’
Met een lach: ‘Ik denk dat mijn vrouw echt hoopt dat ik ga huilen.’ Eindelijk een huilende Bram. Dat wil ze weleens zien. En hij weet zeker dat zijn beste vriend het tafereel zal filmen en jaren zal vertonen, van tijd tot tijd. De rechtsachter denkt dat de emoties later zullen komen, als hij met een glas wijn zijn loopbaan overziet.
Hij is in zekere zin PEC Zwolle. Velen hebben een herinnering aan de bijna museum-achtige voetballer met zijn clubtrouw. Zijn afscheid is uitgemolken, tot een speciaal shirt toe. ‘Je krijgt veel liefde. Er kwam een vrouw naar me toe. Tien jaar geleden liep haar zoontje mee het veld op. De jongen durfde met niemand te spelen, maar wel met mij mee te lopen. Toen voelde hij zich helemaal het mannetje. Hij is nu 18.’
Over de auteur
Willem Vissers is ruim 25 jaar voetbalverslaggever voor de Volkskrant. Hij versloeg acht WK’s. In 2022 is hij uitgeroepen tot sportjournalist van het jaar.
Hij grapte met trainer Johnny Jansen dat het lekkere weer bijna aanleiding was om nog een jaartje door te gaan, ‘maar dat gaat niet gebeuren’.
Een paar momenten brachten hem aan het twijfelen: Ajax-uit, na een 2-2. ‘Ik genoot van de euforie van al die gasten in de kleedkamer en dacht: dit ga jij nooit meer meemaken Bram. Dit is uniek. Met elkaar zijn we elk jaar een soort vriendengroep. We delen lol en humor. Domme humor ook. Iedereen accepteert elkaar, er is geen schaamte. Dan doen we een quiz in de kleedkamer. Noem de hoofdstad van België?
‘Zonder gêne roepen ze van alles. Dat je soms denkt: hoe kan dit? Dit is toch wereldvreemd. Maar iedereen voelt zich vrij. Dat het soms zo dom is, is ook weer lachen. Je ziet de gekste kledingstijlen. Roze schoenen, met stekels eruit. Tien minuten later loopt een andere speler op die schoenen. Dat zal ik missen.’
In de kleedkamer had best iemand voor zijn geaardheid kunnen uitkomen. Alleen: hij heeft het nooit meegemaakt. ‘PEC Zwolle zou een heel veilige omgeving zijn om uit de kast te komen. Ik denk zelfs dat zo iemand multimiljonair kan worden. Nike, Adidas, iedereen zal erop springen. Je wordt het ultieme uithangbord. Je hoeft niet eens echt goed te kunnen voetballen.
‘Het zingen van hatelijke liedjes op de tribunes zal ook minder worden. Spelers zullen geintjes maken, maar die maken we over iedereen. Dat is de kleedkamer. Je kunt uitdelen en je moet incasseren. We behandelen niemand met fluwelen handschoentjes. Geef spelers gewoon het gevoel dat ze zichzelf kunnen zijn, mits ze meegaan in de normen en waarden van de club. Gewoon, met respect omgaan met de kantinebeheerster, spullen netjes opruimen. Heel basic.’
De voetballerij heeft hem gevormd, in alle uitingen, al zit hij niet op sociale media. Hij zegt tegen de jongens: lees niet alles. Trek een fles wijn open met je partner, als het even niet zo goed gaat. Ga muziek luisteren.
Sport is lekker, ook om het hoofd leeg te maken, om moeilijke tijden te verlichten. ‘Ik ben niet de beste voetballer, dat weet ik dondersgoed, maar in mijn kop ben ik sterker dan 90 procent van alle spelers. Qua passie en karakter heb ik veel voor op anderen. Ten koste van alles willen winnen, het is een cliché, maar dat is een karaktertrek. Als ik die niet had gehad, was ik niet eens profvoetballer geworden.’
Het voetbal is veel krachtiger en sneller geworden tijdens zijn loopbaan. Als hij zijn lichaam vergelijkt met vijftien jaar geleden, is hij nu veel fitter. ‘Maar het niveau van het positiespel was toen hoger, denk ik. Wij deden niets anders. Tot in den treure positiespel. Nu is het veel met data. Meters maken. Power.’
Ergens is dat jammer. ‘Ik ben een rechtsback van 38 jaar en ik heb het dit seizoen niet één keer heel lastig gehad tegen een buitenspeler in de eredivisie. Dat ligt niet aan mij, denk ik. Ik heb weleens tegen Eljero Elia gespeeld in de Kuip. Dan moest ik echt aan de bak, als hij in vorm was. Nu heb je vooral lopers.
‘Tegen PSV speelde ik tegen Lozano. Die ging later naar rechts, toen werd hij gevaarlijker. Tillman, heel goed, maar niet eentje die je à la Elia voortdurend opzoekt. Ik had Elia twee keer in de Kuip. Donderdag voor de beker speelde hij me alle kanten op. Zondag voor de competitie. Godskolere. Maar soms was ik ook de bovenliggende partij.
‘Ploegen zijn tegenwoordig ook veel beter voorbereid op tegenstanders. Ze kunnen alles dood analyseren met beelden. Je moet veel meer doen om tegenstanders kapot te spelen.’
Van voetballen voor 2.500 man beleefde hij de opgang naar een vol stadion. ‘Zwolle heeft enorme stappen gezet.’ Hij won prijzen: de KNVB-beker, de Johan Cruijff Schaal, twee keer gepromoveerd. ‘Ik heb bij deze club zoveel meer gedaan dan voetballen. Geïnvesteerd in mensen op kantoor, maatschappelijk bezig geweest, de commercie proberen te helpen.
‘De kracht van voetbal is enorm. Er is een gezamenlijke belevenis. Ik hoor het soms van de commerciële afdeling. Als je iets organiseert rond een voetbalwedstrijd, komt iedereen, van hooligans tot zakenmensen en leden van het G-elftal. En er zit nog veel meer in. Als je liefde geeft, krijg je ook liefde terug.’
Of hij melancholisch is bij het afscheid? Nee. Het is mooi geweest. ‘De voetballer is tegenwoordig een merk. Kijk hoe voetballers zich presenteren, ook op sociale media. Ze verdienen daarmee serieus geld. Ze zijn voortdurend bezig met beeldvorming.
‘Niet zozeer in de kleedkamer, want dat is een veilige bubbel. Daar word je alleen voor lul gezet als je zo doet. Het is meer op het individu gericht, net als in de maatschappij rond het voetbal. Ze zijn bezig met alle voorwaarden om te presteren voor hun club, maar ook met snel carrière maken voor zichzelf, en zo veel mogelijk geld verdienen. Wie is dan achterlijk? De voetballer die om de twee jaar van club verandert en zich binnen voetbalt, of degene die zeventien jaar bij dezelfde club blijft?’
Van Polen lacht om de suggestie dat hij toch ook ‘binnen’ is. ‘Bij lange na niet. Maar ik ben helemaal niet materialistisch.’ De rijkdom zit in zijn hoofd. ‘Ik heb het altijd op gevoel gedaan. Het zullen niet altijd de juiste keuzes zijn geweest, maar ze passen bij me. De club heeft mij geaccepteerd hoe ik ben. Die combi paste goed.
‘Ik denk dat ze ook wel eens klaar met me waren, als ik er voor een camera iets uitfloepte.’ Hij nam de club soms de maat, of de VAR, of de scheidsrechter.
Hij zag een compilatie van uitspraken en emoties en vond zichzelf even ‘vrij simpel’. ‘Als je die samenvatting ziet, denk ik wel: jemig Bram, je hebt toch wel meer in je mars dan schelden en bier drinken? Ik wil niet dat er zo’n beeld van me ontstaat, terwijl ik het zelf heb gecreëerd.’
Van Polen wil van nut blijven voor de club en zichzelf ontwikkelen, in een traject tot directeur in opleiding. De maatschappelijke impact is interessant.
‘Wij moeten nog veel meer teruggeven aan de maatschappij, dan ga je dat ook weer terugkrijgen. Een voorbeeld, ook om supportertjes te winnen: in de Kinderboekenweek moeten alle spelers voorlezen op een school, een kwartier. Gewoon, bij groep 1 of 2. Dat is toch magisch voor die kinderen. En een trainer mag daarover niet beslissen. Nee, dat is beleid vanuit de club.’
Hij zal zijn leven als voetballer koesteren en is nu al benieuwd naar het vervolg. De mooiste herinneringen zijn niet per se de gewonnen prijzen of het verloop van bepaalde wedstrijden, maar eerder met wie hij heeft gewerkt.
Maar goed, de bekerfinale tegen Ajax in 2014 (5-1) was geweldig, op een magistrale middag toen alles samenviel. Ook een wedstrijd tegen Heracles, na zeven nederlagen vanaf het begin van het seizoen, is hem bijgebleven. Thuis. Strafschop, laatste minuut. VAR. Minuten wachten. Hij nam de penalty.
‘De druk was zo groot, maar ik schoot hem binnen. Hoe dan het stadion ontploft, tot extase toe, dat is magisch. Dat moment, dat gevoel, is zo extreem. Dat ga ik nooit meer beleven. Dat kun je niet creëren in het dagelijks leven.’
1985, geboren op 11 oktober in Nijkerk.
Vanaf 2007: 511 officiële wedstrijden bij PEC Zwolle.
2012: promotie naar de eredivisie
2014: winst KNVB-beker en Johan Cruijff Schaal
2022: degradatie naar eerste divisie
2023: promotie naar de eredivisie.
2024: afscheid betaald voetbal tegen FC Twente
Van Polen is getrouwd en heeft twee dochters.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant