Buitenlandse media en commentatoren verbazen zien in het Nederlandse hoofdlijnenakkoord de kiem voor aanvaringen met partners in de Europese Unie. In België houdt men er rekening mee dat de Nederlandse formatie druk zet op het cordon sanitaire rondom extreem-rechts.
‘Dutch far right-led government set for clashes with Brussels’, kopt The Financial Times, de Britse krant die iedereen in Brussel leest. Het coalitieakkoord van de nieuwe, ‘door uiterst rechts geleide regering’ in Nederland stuurt volgens de krant aan op aanvaringen met Brussel inzake migratie, energie en klimaatbeleid.
De krant citeert een Europese woordvoerder die erop wijst dat er geen ‘opt-out’ mogelijk is uit bestaande EU-wetgeving. Verder stelt de krant verwonderd vast dat ‘leiders van de vier coalitiepartners een dag nadat een zelfopgelegde deadline verliep, nog steeds aan het debatteren waren wie premier moet worden’.
Over de auteur
Arnout Brouwers schrijft voor de Volkskrant over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Volg alles over de kabinetsformatie hier.
Een ingebouwd conflictmodel met de EU is ook wat de Duitse politicoloog Emanuel Richter vaststelt op de Duitse televisiezender WDR. ‘Dit conflict met de EU is voorgeprogrammeerd, omdat de Unie net een migratiepact heeft gesloten. Er is dus al een verscherping van de migratiepolitiek in de EU, maar Wilders en zijn coalitiepartners willen dat in zekere mate overbieden en nog aanzienlijk aanscherpen.’
Die Zeit stelt onder de kop ‘Rechte Experimente’ vast dat er ‘ondanks vele bedenkingen’ een rechts-georiënteerde regering aankomt. Die gaat ‘voor het eerst’ werken met buitenparlementaire experts en stelt een ‘strenge asielpolitiek’ centraal.
De krant signaleert dat er in de aanloop naar dit akkoord veel ‘wrijving’ was tussen de hoofdpersonen. Pieter Omtzigt (NSC) ‘laveerde tussen eisen stellen, terugtrekkingsplannen en dooronderhandelen’.
Een ‘vergelijkbare zigzagkoers’ voer de VVD volgens Die Zeit, ‘uitgerekend de partij die de afgelopen decennia de grootste constante factor was in de Nederlandse politiek’. Dat verbaast niet, stelt de krant, ‘want de rechts-liberalen zijn niet alleen de enige brug in het pre-populistische tijdperk, ze hebben ook de deur geopend naar regeringsdeelname van de PVV’.
Niet alleen omdat Dilan Yesilgöz regeren met de PVV niet langer uitsloot in de campagne, maar ook omdat de VVD ‘sinds jaar en dag in hetzelfde water vist en zich daarbij soms van PVV-retoriek bediende’.
Ook de Franse krant Le Monde ziet dat er ‘bedenkingen’ waren bij NSC en VVD, maar toch is er nu een ‘coalitie geleid door extreem-rechts die maatregelen belooft tegen migranten’. De leiders van NSC en VVD ‘hebben hun tegenzin overwonnen vanuit de gedachte dat het onmogelijk was tegen de wensen in te gaan die zijn uitgesproken door een kwart van de kiezers’.
De internationale paragraaf in het akkoord is een compromis tussen de uiteenlopende wensen van de deelnemers, schrijft Le Monde. ‘Extreem-rechts krijgt een onderzoek naar de verplaatsing van de Nederlandse ambassade van Tel-Aviv naar Jeruzalem, maar accepteert dat de steun aan Oekraïne doorgaat.’ Het idee van een Nexit is ‘vergeten’ en Nederland blijft een ‘constructieve partner’ belooft het akkoord, ‘maar blijft erg kritisch over nieuwe uitbreiding van de Unie’.
De Britse krant The Guardian richt zich vooral op de stap terug die de nieuwe coalitie zet inzake klimaatbeleid –gesymboliseerd door het besluit de maximumsnelheid op snelwegen weer te verhogen naar 130 kilometer per uur. ‘Onder voorgaande regeringen werd Nederland gezien als een van de voorlopers in de overgang naar hernieuwbare energiebronnen,’ aldus The Guardian. Daarvan ziet de krant weinig meer terug: ‘Hoewel het kleine, laaggelegen land gedeeltelijk onder water zou komen te staan zonder maatregelen tegen de stijgende zeewaterspiegel en het risico van de overstroming van rivieren, is er in het akkoord weinig te vinden over klimaatverandering.’
De Belgische krant De Standaard, tenslotte, ziet in een hoofdcommentaar met de kop ‘Hoe Wilders rechts Vlaanderen rode kaakjes bezorgt’ hoe de nieuwe Nederlandse coalitie gevolgen kan hebben voor de Belgische politiek. ‘Natuurlijk heeft het Nederlandse regeerakkoord met Geert Wilders ook hier politieke impact’, schrijft hoofdredacteur Karel Verhoeven. ‘De belangrijkste les is wellicht dat je geen Vlaams Belang nodig hebt om naar rechts op te schuiven.’
‘Bij het lezen van het nieuwe Nederlandse regeerakkoord zullen veel Vlaamse politici rode wangen krijgen van opwinding’, vervolgt hij. ‘Nederlands meest rechtse regeerakkoord ooit is een grabbelton van maatregelen waar de meeste N-VA’ers (leden van de Nieuw-Vlaamse Alliantie, een conservatieve nationalistische partij, red.), alle Vlaams Belangers, veel nieuwe conservatieven van CD&V (de Vlaamse christendemocraten, red.) en sommigen donkerblauwe liberalen in hun stoute momenten graag van durven te dagdromen.’
Het valt volgens hem op ‘hoezeer de politieke besognes gelijklopen tussen Vlaanderen en Nederland – koopkracht op één, asiel op twee, en platteland, landbouw en natuur op drie’. ‘Treffend daarbij is hoever het sentiment daarover ook in Vlaanderen naar rechts is opgeschoven en hoe succesvol uiterst rechts is in het framen van de problemen en de oplossingen.’
En de gevolgen voor België? ‘Kiezers rekenen er misschien op dat een stem voor Vlaams Belang nu wél zinvol is. (...) Het cordon sanitaire verliest op rechts de laatste overtuigingskracht die het nog had.’
De interne wonden die de liberale VVD en het NSC van Pieter Omtzigt oplopen, doen de N-VA en CD&V er misschien uit lijfsbehoud voor terugdeinzen om de Rubicon over te steken naar Vlaams Belang, concludeert Verhoeven. ‘Maar de belangrijkste les uit Nederland is dat dat helemaal niet hoeft. Je hoeft geen uiterst rechtse partij aan boord te tillen om zeer rechts beleid te ontwikkelen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant