Sorry Pieter! Maar dit coalitieakkoord is niet te verkopen als goed bestuur of versterking van de rechtsstaat. NSC verliest kort na de oprichting al veel aan geloofwaardigheid. Op thema’s die het bestaansrecht waren.
Sorry, Pieter. Ik heb geprobeerd om het glas halfvol te zien. Een overwegend conservatief land krijgt een coalitie met conservatieve trekken. Het coalitieakkoord is wat korter dan anders. En het hoofdstuk ‘goed bestuur en een sterke rechtsstaat’ is kloek en bevat zinnige dingen: meer informatie en ondersteuning voor het parlement, burgers niet meer pakken op één foutje, grotere deskundigheid binnen de overheid.
Maar het spijt me, Pieter. Het valt op dat je belangrijke onderdelen van beter bestuur als schaamlap gebruikt. Neem het idee dat een kabinet een lossere band heeft met coalitiefracties. De bedoeling die je zelf ooit formuleerde, is volwaardige controle van de regering. Hier gebeurt iets anders. NSC gaat in zee met een partij waarmee het niet slechts politieke meningsverschillen heeft. NSC en PVV delen niet eens het fundament dat onder die verschillen hoort te liggen: de rechtsstaat. Niks tegenmacht, want NSC committeert zich aan gedetailleerde maatregelen. Alleen moet de oneigenlijke samenwerking worden verhuld door niet samen op een podiumpje te staan en zo pijnlijke, kritische vragen te vermijden. En door te zeggen dat de eigen geluiden van de vier fracties verfrissend zijn. Zo verwordt iets dat nodig was voor de checks-and-balances tot de zoveelste politieke truc.
Over de auteur
Kustaw Bessems is columnist van de Volkskrant en host van de podcast Stuurloos. Hij heeft een bijzondere belangstelling voor openbaar bestuur. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Het coalitieakkoord is niet beknopt omdat het zich tot hoofdlijnen beperkt. Er gaat immers 130 worden gereden en wie het leest, leert veel over vaste mest op bouwland met een staand gewas. Het is beknopt omdat er veel niet in staat. Waar is het serieuze idee over de zorg, vijftien jaar vanaf nu? Waar zijn de pensioenen? De selectie lijkt te zijn geweest: welke dingen kunnen we opschrijven zonder dat het opvalt dat we er niet uit komen?
En dan het geld. Sorry hoor, Pieter. Jullie verzinnen hoogst onzekere besparingen en geven die al uit. Minder bijstand omdat er hopelijk minder asielzoekers komen. Minder overhead omdat het hopelijk lukt om beleidsambtenaren te ontslaan. Hopelijk minder afdracht aan de EU. Ik ken een Kamerlid dat hier vroeger geen spaan van heel had gelaten.
Sorry Pieter. We moeten het hebben over het projectiel dat jullie afvuren, de asielplannen. Die zitten zo in elkaar dat jullie direct het systeem erger laten vastlopen, nog voor het is gelukt om het aantal asielzoekers terug te dringen. Verelendung. Hoe zat het met die menselijker overheid? En er zouden toch alleen nog uitvoerbare plannen worden doorgevoerd?
Het projectiel slaat waarschijnlijk stuk op rechters en de EU. Die dan de schuld zullen krijgen. Bij een nieuwe bestuurscultuur had gehoord: eerlijk zijn over de wensen, maar ook over hoe moeilijk het is om ze te verwezenlijken en de prijs die daarvoor wordt betaald – bijvoorbeeld verlies van de rechtsbescherming en welvaart die Europese samenwerking biedt. Jullie doen alsof die asielmaatregelen morgen ingaan. Daar hebben veel mensen hun hoop op gevestigd. En hier wordt hun teleurstelling georganiseerd. Cynisme verder opgekweekt.
Hoe kan dit alles anders eindigen dan met blijvende schade aan de rechtsstaat, die als hinderlijk obstakel zal worden gezien? Dat rijtje bestuurlijke verbeteringen, is dat niet de wanden stuccen terwijl de sloopkogel wordt gehesen?
Systeemverbeteringen zijn nodig, woord en daad zijn belangrijker. Je vertrouweling Nicolien van Vroonhoven zegt in De Groene Amsterdammer over Geert Wilders: ‘Iedereen weet dat hij alle ruimte zal benutten, dus wij zullen er vanuit de Kamer bovenop zitten.’ Sorry Pieter, maar het is allang begonnen en jullie houden je mond. Met bondgenoot Orbán de strijd aangaan tegen vermeende linkse elites die de ‘opvoeding van kinderen perverteren’? Aankondigen dat de EU van binnen zal worden ‘uitgehold’? Nota bene bij de presentatie van het coalitieakkoord afkondigen dat Nederland ‘weer van ons’ is? NSC reageert met doodse stilte.
Excuus Pieter, je vindt dit vast unfair. Met te weinig oog voor de moeilijke verkiezingsuitslag. En er was bij NSC natuurlijk euforie over de komeetachtige opkomst. Waarna uit opiniepeilingen bleek dat veel kiezers met de PVV willen en meer op de persoon Omtzigt hebben gestemd dan dat zij om goed bestuur geven. Die twintig zetels worden misschien nooit meer gehaald. Dit kan voelen als dé kans. Toch moet dit alles tegen je gezegd. In je partij hebben mensen zoveel bewondering voor je, dat is riskant voor de checks-and-balances.
Pieter, vergeef me. Maar het lijkt haast niet de bedoeling dat deze coalitie blijft zitten. Elke deelnemer met de ogen over de schouder van de ander op een uitgang gericht, klaar om te sprinten. Een NSC-Kamerlid zegt het anoniem in De Groene: ‘Iedereen denkt na over hoe je hier weer uit komt.’ Met de inschatting dat het maximaal anderhalf jaar zal duren om te ontaarden in ruzie over de schuldvraag.
Welke nieuwe scherven zullen moeten worden geraapt, na dit slechte toneelstuk? Zou er niet worden gewerkt aan herstel van vertrouwen? Zo wordt het vertrouwen toch verder de grond in gestampt?
Sorry Pieter. Je bent een tunnel ingelopen. Dat je Ronald Plasterk daar bent tegengekomen, is niet je grootste probleem. Sorry, sorry, sorry.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant