Het akkoord op hoofdlijnen van de formerende partijen ging gepaard met een financiële bijlage. In twaalf pagina’s wordt uit de doeken gedaan waar PVV, VVD, BBB en NSC meer of juist minder aan willen uitgeven. De Volkskrant zet de cijfers op een rij.
De beoogde coalitie wil de komende vier jaar gemiddeld 11,5 miljard euro extra uitgeven. Dat is ongeveer 640 euro per Nederlander per jaar aan lastenverlichting en investeringen. Uiteindelijk komt er structureel 14,6 miljard per jaar extra aan uitgaven op de begroting te staan als de plannen in het hoofdlijnenakkoord doorgaan.
In de plannen gaat veel geld naar de halvering van het eigen risico (5 miljard per jaar). Verder zijn lastenverlichting van de middeninkomens (2 miljard) en een verhoging van het defensiebudget van 2 miljard grote kostenposten.
Om de zorg kostendekkend te houden als het eigen risico daalt, moeten de zorgpremies omhoog. Dat scheelt 4,35 miljard euro, schatten de formerende partijen. Dat zou natuurlijk geen echte lastenverlichting zijn; deze premiestijging wordt daarom in de plannen direct gecompenseerd. Burgers krijgen 3,5 miljard terug via de inkomstenbelasting, bedrijven worden voor bijna 900 miljoen gecompenseerd via de Aof-premie (Arbeidsongeschiktheidsfonds).
Die premiestijging wordt dus direct gecompenseerd, maar de rest van het geld moet ook ergens vandaan komen. Een kleine 4,7 miljard komt direct van de burger in de vorm van lastenverzwaringen. Het grootste deel van de lastenverlichtingen wordt gecompenseerd door op andere terreinen te bezuinigen.
Opvallend veel lastenverzwaringen richten zich op vrije tijd. De vliegtaks gaat omhoog, net als de kansspelbelasting. De grote klappers zijn de btw-verhogingen op culturele goederen en diensten (953 miljoen) en logies (ruim 1 miljard). Hotelkamers en vakantiewoningen worden ruim 10 procent duurder, kampeerterreinen zijn van deze maatregel uitgezonderd.
De overheid wil zelf ook geld besparen. Op het ambtenarenapparaat wordt op twee manieren bezuinigd. Het aantal ambtenaren moet worden teruggebracht en ambtenaren krijgen in 2026 geen cao-loonsverhoging (de nullijn). Ook komt er geld beschikbaar omdat de Eerste Kamer in april een streep zette door de verhoging van het minimumloon.
Van een aantal bezuinigingen staat nog lang niet vast of ze daadwerkelijk doorgaan. Zo zetten de partijen in op een vermindering van de EU-afdracht van 1,6 miljard per jaar: daar moeten andere landen dan nog wel eerst mee instemmen. Of het lukt om de asielinstroom zodanig in te perken dat de kosten met 1 miljard per jaar afnemen, is ook nog ongewis. Het bezuinigen op eigen kosten van de overheid, door minder ambtenaren aan te nemen of minder consultants in te huren, is ook vaker geprobeerd en bleek toen niet bestendig.
Een aantal lastenverlagingen voor burgers gaat al snel in. De verlaging van de brandstofaccijns is in 2025 een grote kostenpost (1,5 miljard). Ook wordt er 2,5 miljard vrijgemaakt voor algemene lastenverlichting, omdat een van de paradepaardjes, de verlaging van het eigen risico, pas voor 2027 op de rol staat. De meeste lastenverzwaringen en bezuinigingen laten langer op zich wachten, daarom zullen eerst de uitgaven toenemen en komt er daarna pas weer meer geld de staatskas in.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant