De langstudeerboete wordt na twaalf jaar weer van stal gehaald, staat in het hoofdlijnenakkoord van de coalitiepartijen. Studenten die meer dan een jaar vertraging oplopen bij hun bachelor- of masteropleiding, moeten 3.000 euro bovenop hun collegegeld betalen. Vier vragen over de gevolgen.
Waarom kiezen de formerende partijen ervoor om deze oude maatregel nieuw leven in te blazen?
Omdat ze geloven dat studenten uit vrees voor de boete sneller zullen afstuderen. Het gevolg is dat ze eerder aan de slag gaan op de arbeidsmarkt, wat goed zou zijn voor de economie. De maatregel levert het Rijk naar schatting 282 miljoen euro per jaar op.
De 3.000 euro die langstudeerders bovenop hun vastgestelde collegegeld van 2.600 euro betalen, wordt namelijk afgetrokken van de bekostiging van universiteiten en hogescholen. Zij krijgen per langstudeerder 3.000 euro minder uitgekeerd, die ze dan op de langstudeerders verhalen.
Irene de Zwaan is verslaggever van de Volkskrant en schrijft over jongerencultuur en onderwijs
De langstudeerboete werd in 2010 aangekondigd door het kabinet-Rutte I en zou per september 2012 worden ingevoerd. Dit leidde tot grootschalige protesten in Den Haag, waar tienduizenden studenten op afkwamen. Die protesten waren reden voor de VVD en de PvdA om de maatregel na de val van het kabinet in november 2012 met terugwerkende kracht af te schaffen (saillant detail: de huidige beoogde premier Ronald Plasterk diende een motie in tegen de langstudeerboete). Zo’n 40 duizend studenten die net 3.000 euro hadden overgemaakt, kregen dat bedrag weer teruggestort. Onder het kabinet-Rutte II werd het sociaal leenstelsel geïntroduceerd: de basisbeurs werd afgeschaft en studenten konden hun studie betalen van een lening bij de overheid.
Overigens had de aankondiging van de langstudeerboete wel degelijk effect: van de generatie die in 2005 begon met studeren, had de helft na vier jaar een bachelordiploma. Bij de generatie die in 2013 begon, was dit gestegen tot bijna 70 procent. Hogescholen en universiteiten merkten destijds op dat studenten uit vrees voor de boete versneld waren afgestudeerd. Een ongewenst neveneffect was dat sommige studenten zich uitschreven om de boete te ontlopen.
Hoe reageren belangenbehartigers van studenten op de terugkeer van de langstudeerboete?
Jouke de Vries, interim-voorzitter van de Universiteiten van Nederland, spreekt van ‘een dreun voor studenten die al enorm onder druk staan’. Volgens De Vries zijn met name jongeren uit gezinnen met lage inkomens de dupe van de maatregel, omdat voor hen de ‘drempel om door te studeren wordt verhoogd’.
Het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) riep donderdag alle studenten op om in het zwart gekleed te gaan, uit protest tegen de plannen van het nieuwe kabinet om ‘het hbo en wo te begraven’. De grootste landelijke studentenorganisatie is verbolgen dat er na de eerdere verlaging van de basisbeurs door het huidige kabinet nu ook nog een langstudeerboete komt. ‘Zo wordt het studenten onmogelijk gemaakt om zichzelf te ontplooien naast hun studie, om hun studie met rust en ruimte te volgen of om een extra bijdrage aan de samenleving te leveren naast hun studie’, aldus het ISO in een verklaring op haar website. ‘Weg studentsucces.’
Worden studenten die een gegronde reden hebben om langer te studeren, bijvoorbeeld omdat ze mantelzorger of topsporter zijn, uitgesloten van de boete?
Dat is nog niet bekend. Het plan moet verder worden uitgewerkt. Mogelijk kunnen deze studenten gaan flexstuderen, waarbij ze alleen collegegeld betalen voor de vakken die ze dat studiejaar volgen. Zo kunnen ze in hun eigen tempo afstuderen.
Een succesvol experiment met flexstuderen liep vorig jaar ten einde, maar er is een gerede kans dat het onder het nieuwe kabinet een vervolg krijgt. De VVD schaarde zich eerder achter de plannen van demissionair minister Robbert Dijkgraaf (Onderwijs) om flexstuderen met ingang van het studiejaar 2025-2026 op grote schaal mogelijk te maken. Hiervoor moet wel eerst een nieuw wetsvoorstel worden ingediend.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant