Wereldwijd verdienen slechts zestien sporters meer dan Formule 1-coureur Max Verstappen. Zijn inkomen van 74,5 miljoen euro is meer dan alle Nederlandse olympiërs bij elkaar verdienen, en genoeg voor 18 elftallen in de eredivisie.
Max Verstappen weet hoe het voelt om tot een select gezelschap te behoren: de Formule 1 telt slechts twintig coureurs. Maar nu is hij toegetreden tot een nog exclusievere groep: hij behoort tot de twintig best betaalde sportmannen ter wereld. Volgens financieel tijdschrift Forbes verdiende hij de afgelopen twaalf maanden 74,5 miljoen euro, goed voor een zeventiende plaats op de lijst. Niet eerder verdiende een Nederlandse sportman in een jaar zo veel geld.
Verstappen dankt zijn jaarinkomen hoofdzakelijk aan zijn lucratieve contract met zijn werkgever Red Bull, het Formule-1-team waarvoor hij sinds 2016 uitkomt. Hij is verreweg de best betaalde sporter die Nederland ooit heeft gekend. Hij is ook de enige sportman in de Quote-500, de lijst met de rijkste Nederlanders. Zijn totale vermogen in 2023 werd geschat op 150 miljoen euro. Daarmee staat hij op de 428ste plaats. In april schaarde het Amerikaanse tijdschrift Time hem bij de honderd invloedrijkste mensen.
Over de auteur
Mark van Driel schrijft al ruim twintig jaar voor de Volkskrant over olympische sporten als tennis, schaatsen en atletiek.
Voorheen golden Antilliaanse honkballers die uitkomen in de Amerikaanse Major League steevast als de grootverdieners van de Nederlandse sport. Na Verstappen is honkballer Xander Bogaerts momenteel de best betaalde Nederlandse sporter, met een jaarinkomen van ruim 25 miljoen dollar (23 miljoen euro). Frenkie de Jong en Virgil van Dijk zijn vermoedelijk de best betaalde Nederlandse voetballers, met inkomens die buitenlandse media schatten op respectievelijk 20 miljoen en 12,8 miljoen euro in 2023.
Het hoge inkomen van Verstappen staat in schril contrast tot wat de meeste Nederlandse profsporters verdienen. In zijn eentje verdient hij bijna viermaal zoveel als het hele budget dat de olympische sportkoepel NOCNSF jaarlijks verdeelt onder 596 olympische sporters: 18,7 miljoen.
Ook in vergelijking tot de meeste voetballers, de best betaalde profsporters van Nederland, verdient Verstappen een uitzonderlijk hoog bedrag. Van 74,5 miljoen euro kunnen gemakkelijk achttien elftallen worden geformeerd met spelers die het gemiddelde inkomen uit de eredivisie verdienen: 334 duizend euro. Zijn salaris bedraagt tweemaal de begroting van FC Twente, de huidige nummer drie uit de eredivisie.
Hoewel het inkomen van de meeste voetballers in het niet valt bij het salaris van Verstappen, vormen zij wel de best betaalde en grootste categorie topsporters. Er zijn in Nederland 960 spelers geregistreerd als profspeler bij het pensioenfonds CFK. Daarnaast zijn er nog honderden spelers in het buitenland actief. Transfermarkt.nl schat dat aantal op 815 spelers, in 69 landen. Dat gaat van multimiljonairs in de Engelse en Duitse competities tot avonturiers met onduidelijke salarissen in uiteenlopende landen als Maleisië, Letland en Wales.
Die eredivisiespelers verdienen niet allemaal zo goed als het gemiddelde salaris van 334 duizend euro doet vermoeden. Dat bedrag wordt sterk vertekend door de miljoenen die Ajax, PSV en Feyenoord sommige topspelers betalen. Bij veel clubs liggen de salarissen tussen de 100- en 300 duizend euro. Met name de tientallen jeugdspelers met een contract bij de topclubs verdienen minder dan de ondergrens voor pensioenafdracht (onder de 42 duizend euro). In de eerste divisie hebben veel spelers er zelfs een parttimebaan bij. Het gemiddelde inkomen is 36 duizend euro.
Die scheve verhouding zal niet snel veranderen. Geld vloeit in de topsport vooral naar commercieel succesvolle sporten zoals Formule 1 en voetbal: hoe dichter bij de top, hoe hoger de beloning.
KPMG spreekt in een onderzoek uit 2023 van een media- en sponsormarkt waar de populaire sporten (of clubs als Ajax, PSV en Feyenoord) steeds dominanter worden: ‘The winner takes all’. De onderzoekers vatten de situatie als volgt samen: er is sprake van een zeer smalle top en grote inkomensongelijkheid, terwijl de kosten voor topsport hoog zijn.
Buiten het voetbal is een andere groep sporters verzekerd van een inkomen: olympische sporters die in hun discipline behoren tot de beste acht van de wereld. Zij kunnen aanspraak maken op een maandelijks stipendium. Dat is gekoppeld aan het minimumloon en loopt per maand uiteen van 1.117 euro tot 3.129 euro, afhankelijk van de leeftijd van sporters (15- tot 40 duizend euro per jaar).
Op dit moment voldoen 596 sporters aan de sportieve criteria voor een stipendium (inclusief enkele tientallen paralympiërs). Ongeveer 150 sporters uit deze groep (23 procent) verdienen zelf genoeg om van te leven: daarmee verliezen ze het recht op de sportbeurs. NOCNSF geeft geen namen vrij, maar het gaat om sporters als atlete Femke Bol, schaatser Kjeld Nuis en wielrenner Mathieu van der Poel.
Zo’n 450 sporters krijgen nu een stipendium. Het gaat onder meer om roeiers, zeilers, zwemmers, atleten, baanrenners, turners en hockeyers. Mannen en vrouwen krijgen evenveel betaald, beide groepen zijn ongeveer even groot. Van een normaal dienstverband met een cao, zoals bij voetbalclubs, is geen sprake. De meeste topsporters verdienen niet alleen minder dan modaal (44 duizend per jaar), ze hebben ook veel minder rechten dan de gemiddelde werknemer.
‘Het stipendium is alleen een dienstverband voor de loonbelasting, niet voor het arbeidsrecht’, zegt directeur Adam Bakker van sportersvakbond NL Sporter. Er is geen pensioenregeling, geen ouderschapsverlof, geen rechtshulp, geen ontslagvergoeding. Ze zijn dus slechter af dan de gemiddelde werknemer, zelfs als ze modaal verdienen.’
NOCNSF hoopt hierin snel verandering te brengen. De Topsportstrategie 2032, die eind mei wordt gepresenteerd, vraagt aandacht voor de inkomens- en arbeidsrechtelijke positie van topsporters. Die is van belang aangezien ze cruciaal is voor de olympische ambitie: een permanente plek behouden in de toptien van de sportlanden.
‘Het stipendium is een van de pijlers onder de Nederlandse sport’, meent André Cats, directeur topsport van NOCNSF. Volgens een onderzoek van KPMG, uit 2023, behoort het stelsel tot de beste in de wereld en heeft het ertoe bijgedragen dat het aantal topsporters de laatste decennia flink is gegroeid. Cats: ‘Maar er is ruimte voor verbetering.’
Het stipendium is volgens Cats ontstaan als ‘een WW-achtige regeling’, met nadelen als een strikte limiet op bijverdiensten. Hij wil toe naar een situatie waarin topsport een beroep is, ook in juridische zin, met naast een fatsoenlijk inkomen ook een pensioenvoorziening en andere arbeidsrechten. Dat kan topsportcarrières verlengen en zorgen voor meer sportief succes.
NOCNSF hoopt dat de nieuwe regering een extra investering van zo’n 20 miljoen euro wil doen ter aanvulling van de huidige begroting van 65 miljoen en de 18,7 miljoen die beschikbaar is voor de stipendia. ‘We zitten in een heel inflatiegevoelige bedrijfstak. Veel vliegen, veel hotels, veel loonkosten. 20 miljoen per jaar extra is een bedrag dat we absoluut nodig hebben voor het doorontwikkelen van de sport.’
Met een extra 3 tot 5 miljoen euro denkt Cats ook iets te kunnen doen voor de huidige groep van 231 talenten die er nu bekaaid afkomt. Ze hebben de zogeheten selectiestatus, een naam met weinig meer dan een prestigieuze klank. Ze krijgen slechts 300 euro per maand, Cats wil dat bedrag opschroeven naar 1.000 euro, zodat de talenten zelfstandig kunnen wonen. ‘Ze steken net zo veel tijd en arbeid in hun sport als de huidige olympiërs en zijn dus niet in staat op een andere manier geld te verdienen.’
Naast de beroepsvoetballers en gesubsidieerde olympiërs is er nog een derde groep. Dat zijn de topsporters die hun eigen geld verdienen, via een dienstverband bij clubs, via sponsors, via prijzengeld of een combinatie van die drie manieren. Dat gebeurt bijvoorbeeld in sporten als wielrennen, hockey, basketbal, schaatsen, volleybal, handbal, paardensport en vrouwenvoetbal.
Het gaat per sport om enkele tientallen mannen en vrouwen, die in het binnenland of buitenland actief zijn en niet tot de top-8a van de wereld behoren. Ze hebben dus geen recht op een olympisch stipendium en zijn buiten de kleine kring van sportliefhebbers vaak niet erg bekend.
Sommigen verdienen uitstekend, zoals volleyballer Nimir Abdelaziz in Italië, of handballer Luc Steins in Frankrijk. Maar net als bij de olympiërs is de groep die blij mag zijn met een inkomen rond het wettelijke minimum aanzienlijk. Dat bedraagt, afhankelijk van leeftijd en contracturen, zo’n 25 duizend per jaar.
Deze groep telt volgens een inventarisatie van de Volkskrant zo’n vijfhonderd topsporters. Dat brengt het totaal aantal Nederlandse sporters dat kan leven van sport, inclusief de grote groep voetballers en gesubsidieerde olympiërs, op circa drieduizend.
Dat is minder dan in de telling van het Mulier Instituut, uit 2022. De sociaal wetenschappers kwamen na een inventarisatie van 54 sporten (inclusief dansen, jeu de boules en bridge, maar zonder darts) tot 4.120 topsporters, maar gebruikten het inkomen niet als criterium. NOCNSF gaat ervan uit dat een werkweek van 40 uur nodig is voor de wereldtop. Dat kan alleen als er een salaris tegenover staat.
Wat deze derde groep verdient, varieert flink. De beste handbalsters uit de nationale ploeg kunnen bij buitenlandse clubs meer dan een ton verdienen. Anderen kunnen net rondkomen. Hetzelfde geldt in het volleybal: in het buitenland is geld, in Nederland nauwelijks. In het vrouwenvoetbal verdienen speelsters als Vivianne Miedema en Lieke Martens in het buitenland tonnen, maar speelsters uit de eredivisie verdienen slechts tussen de 7.000 en 20.000 euro per jaar.
Bij schaatsers is een gemengd beeld, waarvan ook de KNSB niet precies weet hoeveel van de circa 50 rijders op zijn minst een minimuminkomen verdienen bij hun commerciële ploegen.
Wielrenners vormen waarschijnlijk de grootste groep, met momenteel 109 beroepsrenners: volgens de vakbonden kunnen 61 mannen en 48 vrouwen leven van hard fietsen. Waar in sporten als hockey en schaatsen de inkomsten de laatste jaren zijn teruggelopen, verbetert de situatie van renners juist. Er gelden minimuminkomens van 28- tot 35 duizend euro per jaar, voor mannen en vrouwen.
Vooral bij de vrouwen is het salaris de laatste jaren gestegen, zegt vakbondsvrouw Iris Slappendel. ‘Er is niet veel aanbod van rensters, wel veel van ploegen. Dat drijft de prijs op. Er zijn nu meer rensters die 60- tot 80 duizend euro verdienen. Twee jaar geleden was dat nog 40- tot 50 duizend.’
Uit een KPMG-onderzoek uit 2023 blijkt dat topsporters doorgaans minder verdienen dan leeftijdsgenoten met een maatschappelijke carrière, hoe mooi hun bestaan van de buitenkant ook lijkt. ‘Succesvol zijn in sport is niet synoniem met een hoog inkomen verdienen’, zegt Adam Bakker van NL Sporter. ‘De burger maakt die koppeling wel, maar het zijn echt verschillende dingen.’
André Cats van NOCNSF herkent die situatie. Toch vindt hij het geen wrange constatering dat Max Verstappen in zijn eentje bijna viermaal zoveel verdient als het budget voor alle olympiërs. Hij misgunt Verstappen zijn inkomen niet. Lachend: ‘Ik heb geen problemen met het salaris van Max Verstappen, al komt dat wel overeen met mijn droombudget.’
Vrouwen dringen slechts zelden door tot de ranglijst van Forbes: wereldsterren als Maria Sjarapova, Serena Williams en Naomi Osaka behoren tot de uitzonderingen met salarissen van 30 tot 50 miljoen. In Nederland behoren vrouwen die per jaar meer dan een miljoen verdienen al tot de uitzonderingen. Tennisster Kiki Bertens lukte dat in het verleden, atlete Sifan Hassan is het in 2023 ook gelukt.
De overstap naar de marathon is voor Hassan een sportief en financieel succes gebleken. Met haar overwinningen en toptijden in Londen en Chicago vergaarde ze meer dan 253 duizend dollar; haar prijzengeld voor zilver en brons bij het WK in Boedapest bedroeg 55 duizend dollar. Daarnaast staat ze al jaren op de loonlijst van sponsor Nike, dat opmerkelijke tijden en klasseringen beloont met hoge bonussen en zogeheten rollovers: de bonus van topprestaties gaat deel uitmaken van het basissalaris voor het volgende jaar (er gaat bij slechte prestatie ook veel af: de zogeheten reduction clauses).
Hassan verovert al jaren mondiale medailles, met twee gouden medailles bij de Olympische Spelen van Tokio als hoogtepunt. Haar verdiensten zouden nog hoger zijn als zij Amerikaanse was geweest, in plaats van een geboren Ethiopische met een Nederlands paspoort. Nike betaalt atleten van eigen bodem beter, aangezien er in Amerika veel meer schoenen en sportkleding worden verkocht dan in Nederland en Ethiopië.
Andere vrouwelijke topverdieners zijn voetbalsters Lieke Martens en Vivianne Miedema, schaatssters Jutta Leerdam en Irene Schouten, atlete Femke Bol en wielrenster Demi Vollering. Zij hebben in hun loopbaan al een miljoen verdiend, of zullen die grens gedurende hun actieve carrière overschrijden.
Ook tennisster Arantxa Rus kan dat lukken, al blijven haar sportieve prestaties achter bij die andere vrouwen. In tennis is voor sportvrouwen dankzij het hoge prijzengeld verreweg het meest te verdienen. Rus won met het bereiken van de tweede ronde in de Australian Open al 108 duizend euro . Negen van de tien best verdienende vrouwen zijn volgens Forbes tennissters.
Waar voetbalsters Miedema en Martens het leeuwendeel van hun inkomen verdienen bij hun clubs, en Hassan en Bol afhankelijk zijn van sponsors en prijzengeld, heeft Jutta Leerdam de sociale media als inkomstenbron ontdekt. Dankzij haar 4,3 miljoen volgers kan Leerdam geld verdienen door reclame te maken op bijvoorbeeld Instagram.
Voor dit verhaal zijn onder meer de volgende bronnen geraadpleegd: NOCNSF, NL Sporter, Kamer van Koophandel, KPMG, CFK, wielervakbonden, KNSB, Women Inc, CBS, atletenmanagers, Transfermarkt.nl, Forbes, Content Icons.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant