Het aanstaande ‘kabinet van hoop, lef en trots’ verlangt nogal wat van de Europese Unie. Hoe groot is de kans dat al die wensen – onder meer op het gebied van migratie en milieu – worden ingewilligd?
Het nieuwe Nederlandse kabinet rolt zwaar geschut richting Brussel. Het vraagt uitzonderingen op het Europese asielbeleid, het milieubeleid én eist dat de afdracht aan het EU-budget met 1,6 miljard euro per jaar omlaaggaat. EU-diplomaten spreken met scepsis over een ‘driefrontenoorlog’. ‘Zelfs Poetin waagt zich daar niet aan’, merkt een van de diplomaten op.
Officieel neemt de Europese Commissie alleen maar kennis van het hoofdlijnenakkoord waarmee PVV, VVD, NSC en BBB het afgelopen etmaal instemden. Ze wacht op de nieuwe regering en de daadwerkelijke plannen waarmee de Nederlandse ministers en premier straks naar Brussel komen. Nu al commentaar geven zou worden bekritiseerd als inmenging in de nationale politiek.
Over de auteur
Marc Peeperkorn is sinds 2008 de EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Dat neemt niet weg dat EU-ambtenaren, diplomaten en Europarlementariërs de tekst donderdag al hebben gelezen en gewogen. Te beginnen met ‘het strengste toelatingsregime voor asiel ooit’ dat de nieuwe coalitie voor ogen staat. Dat regime leidt tot de meeste gefronste wenkbrauwen.
Nederland wil de komende twee jaar geen enkele asielaanvraag meer in behandeling nemen, de zogenoemde ‘asielbeslisstop’. Asielzoekers die in die tijd arriveren, zullen in zeer sobere locaties worden opgevangen. EU-ambtenaren benadrukken dat zo’n generieke opschorting van alle asielaanvragen niet mogelijk is onder de huidige EU-asielwetgeving en ook niet onder het nieuwe Migratiepact waarover de lidstaten (inclusief Nederland) het deze week eens werden.
De huidige en nieuwe EU-asielregels verplichten EU-landen binnen vastgestelde termijnen een asielaanvraag in behandeling te nemen en af te ronden. Inclusief alle mogelijke verlengingen moet er na maximaal 21 maanden een besluit liggen over de aanvraag. Pas beginnen met de behandeling na 24 maanden, zoals de nieuwe coalitie voorstelt, leidt onherroepelijk tot strafprocedures van de Commissie tegen Nederland, uiteindelijk resulterend in boetes. GroenLinks-Europarlementariër Tineke Strik, tevens hoogleraar migratierecht, onderschrijft deze lezing van de ambtenaren.
Opvallend is ook het voorstel van PVV, NSC, VVD en BBB om ‘zo snel mogelijk’ het verzoek bij de Commissie in te dienen voor een opt-out op het Europese migratiebeleid zodat Nederland zich daar niet langer aan hoeft te houden. Zo’n uitzondering kan alleen verkregen worden met een wijziging van het Europees Verdrag, een procedure van vele jaren die de instemming van alle lidstaten en parlementen vereist. Kennelijk heeft de coalitie zelf niet veel vertrouwen in een goede afloop, want in hetzelfde hoofdlijnenakkoord staat ook dat het nieuwe Europese migratiepact ‘zo snel mogelijk’ moet worden uitgevoerd.
Verbazing wekt verder de passage dat Nederland ‘met lef alles op alles zal zetten’ om de bestaande Europese wetten voor nitraat, mest en natuur te veranderen zodat de boeren meer ruimte krijgen om op de oude voet door te gaan. Ambtenaren en diplomaten wijzen erop dat de benodigde politieke meerderheid in de EU voor een dergelijke drastische herziening van de wetgeving er niet is. ‘Het is illusiepolitiek’, zegt een ambtenaar. Minister van Landbouw Piet Adema weet er alles van, hij is al verschillende malen met lege handen teruggekeerd uit Brussel. De nieuwe ministers wacht eenzelfde lot.
Diplomaten benadrukken dat Brussel één grote onderhandelingstafel is. Landen die iets willen, moeten ook iets kunnen geven. De nieuwe coalitie wil veel: niet alleen uitzonderingen op het asiel- en milieubeleid, maar ook dat de betaling van Nederland aan de EU vanaf 2028 met 1,6 miljard per jaar daalt. Dit mede als compensatie voor de huidige korting van bijna 2 miljard per jaar die in 2027 afloopt. Wat het de andere EU-landen biedt, is de belofte dat Nederland ‘een constructieve partner in de EU blijft’, een wat verdwaalde zin op pagina 23 van het hoofdlijnenakkoord.
‘Waarom zou Italië bereid zijn Nederland te steunen als Den Haag tegen Rome roept: hou jij die asielzoekers maar lekker zelf?’ merkt een diplomaat op. Waarom zouden Polen, Bulgarije en Roemenië gevoelig zijn voor de Nederlandse wensen als Den Haag de afdracht aan het EU-budget wil verlagen? EU-ambtenaren zeggen hetzelfde: de Commissie is best bereid tot flexibiliteit, maar niet als een land – zoals Nederland bij het mestbeleid – jarenlang met souplesse is behandeld zonder dat het orde op zaken heeft gesteld.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant