Waar zijn de media in het buitenland vol van? Vandaag: Duitsland-correspondent Remco Andersen ziet de Duitse journalistenvakbond in woede ontsteken nadat CDU-leider Friedrich Merz zich verschuilt voor een satirisch nieuwsprogramma. Achter zijn vrouw.
Plaats van handeling was het partijcongres van de CDU afgelopen weekend in Berlijn. Daar hobbelde een verslaggever van het satirische nieuwsprogramma Heute Show van partijprominent naar partijprominent met de vraag: wat is Deutsche Leitkultur? Het begrip is de Duitse versie van normen en waarden, populair onder conservatieve politici. Die bedoelen er doorgaans mee dat immigranten zich de Duitse cultuur eigen moeten maken. Maar wat is die dan precies? Bier? Worst? Meningsvrijheid?
‘Dat vrouwen gelijke rechten hebben’, antwoordt Julia Klöckner, penningmeester van de christen-democratische CDU. Verslaggever: ‘Hoe gaan we dan om met parallele gemeenschappen die daar niet aan doen, zoals de katholieke kerk?’ Aan de CDU-partijsecretaris van Noordrijn-Westfalen: ‘Wat is het lievelingsgedicht van Goethe uit zijn vroeg-Italiaanse tijd?’ Antwoord: ‘Het zijn er vele, volgende vraag gaarne.’ Aan de CDU-premier van deelstaat Sleeswijk-Holstein: ‘Is onderdeel van de Leitkultur dat we elke paar jaar het thema Leitkultur van stal halen?’ Antwoord: ‘Absoluut, als we niks anders hebben kunnen bedenken.’
Geestige televisie. Totdat verslaggever Lutz van der Horst zijn hoofddoel nadert: CDU-partijleider Friedrich Merz (68) zelf. Die maakt zich subiet uit de voeten. Over de schouder van een blokkerende beveiliger weet de journalist hem nog net na te roepen: ‘Meneer Merz, Leitkultur betekent toch ook dat men vragen van de pers beantwoordt?’
En dan verschijnt plotseling – en op het oog volstrekt onnodig – de echtgenote van de partijleider. Ze stapt met een strakke glimlach op de verslaggever af, duwt zijn arm met microfoon naar beneden, en brengt haar gezicht dichtbij dat van hem. ‘Leitkultur betekent ten eerste dat men vraagt of iemand antwoord wil geven’, zegt mevrouw Merz. Onder het scherm staat: ‘Charlotte Merz, echtgenote en extreem pissig.’
Der Spiegel kreeg zo zijn gelijk op een presenteerblaadje aangereikt. Juist het voorgaande weekend publiceerde het prominente weekblad, dat uitblinkt in persoonlijke aanvallen op politici, dat Merz een nogal kort lontje heeft. Hij kan volgens het weekblad slecht tegen kritiek, voelt zich snel aangevallen, en hecht groot belang aan respectvolle bejegening. Hij is al meermaals in woede uitgebarsten bij interne tegenstand. Onderkop van het omslagartikel: ‘Merz’ gevaarlijkste tegenstander? Hijzelf.’
De laatste tijd is hij relaxed, schrijft Der Spiegel. Het gaat goed met hem, na decennia ijveren en maar liefst drie mislukte eerdere pogingen (2002, 2018, 2021) is hij eindelijk CDU-leider. De oppositieleider ligt op kop in de peilingen, met 30 procent van de stemmen. Volgend jaar hoopt Merz officieel tot CDU-kandidaat voor het kanselierschap te worden benoemd, met nationale verkiezingen op komst in de herfst van 2025.
‘Maar hoe gaat Merz reageren naarmate de druk stijgt?’, vraagt Der Spiegel. ‘Komt dan de oude Merz weer naar buiten, die men in de partij vreest omdat hij zo onberekenbaar is?’
Het partijcongres was een uitgelezen kans om die vrees weg te nemen. Even stal Merz zelfs de online krantenkoppen door uitbundig met zijn vrouw te dansen op Frank Sinatra’s New York, New York – hoezo bozige oude conservatief?
Maar inmiddels domineert het Leiktkultur-incident de sociale media en berichtgeving. ‘Dat de voorzitter van de grootste partij zich door lijfwachten laat afschermen van journalisten, getuigt van weinig soevereiniteit’, zegt de woordvoerder van de Duitse journalistenvakbond DVJ tegenover de Keulse krant Kölner Stadt-Anzeiger. ‘Dat zijn echtgenote journalisten gedragsregels wil bijbrengen, getuigt van onbeschaamdheid.’
Het is onhandig, ook gezien de politieke context. Sinds Merz’ aantreden heeft hij de CDU teruggebracht naar haar rechts-conservatieve wortels. De enige naam die bij Merz nóg sneller de bloeddruk laat oplopen dan die van huidig bondskanselier en Merz’ politieke tegenstander Olaf Scholz, schrijft Der Spiegel, is Angela Merkel. Nog altijd kun je CDU-prominenten horen klagen dat de partij onder haar leiding tot een soort halve sociaal-democratie werd (Merkel trekt zich ondertussen stilletjes terug uit haar vroegere politieke Heimat).
Met de conservatieve koers – het hoge aantal migranten is onbetaalbaar, al te draconische klimaatmaatregelen richten de economie te gronde – hoopt Merz kiezers van de extreem-rechtse AfD naar zijn partij te lokken. Tegelijk laat hij geen gelegenheid onbenut om te onderstrepen dat de CDU ferm onderdeel van het democratische midden is en blijft. Slogan voor de EU-verkiezingen: ‘In vrijheid. In veiligheid. In Europa.’
Dat van die vrijheid zal Merz wellicht nog eens willen onderstrepen, na het Heute Show-incident. Der Spiegel heeft sindsdien al drie gretige stukken aan Charlotte Merz gewijd. Welk beeld van Merz beklijft in de aanloop naar de Bondsdagverkiezingen van 2025, en of de CDU het aandurft hem officieel tot haar Kanzlerkandidat te benoemen, blijft nog even een open vraag.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant