Het dodental in de Gazastrook is naar beneden bijgesteld, klonk het de afgelopen dagen. Op sociale media werd zelfs gerept van een halvering van het dodental. Dat blijkt niet het geval te zijn. Wel is er discussie over wie de slachtoffers zijn.
Hoeveel doden er exact zijn gevallen is in de fog of war niet te zeggen, maar over de orde van grootte bestaat weinig twijfel. Ruim 35 duizend Palestijnen in Gaza zijn om het leven gekomen. Waar discussie over is: wie zijn deze overledenen?
Wat is er aan de hand met de sterftecijfers in de Gazastrook?
Vrijwel dagelijks publiceert VN-mensenrechtenorganisatie OCHA een flash update over de situatie in Gaza met daarin de laatste sterftecijfers. Hiervoor is de organisatie afhankelijk van het Gazaanse ministerie van Gezondheid. Het is in Gaza voor internationale (hulp)organisaties niet mogelijk om eigen data over overledenen en slachtoffers te verkrijgen.
De sterftecijfers van het ministerie zijn eerder in twijfel getrokken, omdat het onder controle staat van Hamas, maar de data worden door internationale organisaties als de VN en de Wereldgezondheidsorganisatie als betrouwbaar gezien.
Over de auteur
Serena Frijters is datajournalist van de Volkskrant. Ze analyseert en schrijft over het nieuws in cijfers.
Op 8 mei was er een toevoeging aan het dagelijkse rapport. Behalve de totale sterftecijfers, die toen waren opgelopen tot 34.844, berichtte OCHA van 24.868 geïdentificeerde slachtoffers. Dit werd opgevat als een bijstelling van het aantal doden naar beneden, en riep twijfel op over de nauwkeurigheid van de getallen. The Times of Israel sprak van een halvering van het aantal geïdentificeerde vrouwen en kinderen onder de slachtoffers. Dit ging op sociale media al snel rond als een halvering van het totale aantal doden in Gaza.
Onterecht, meldden de VN. Deze nieuwe manier van rapporteren betekent niet dat het eerdere slachtofferaantal een overschatting is, zei VN-woordvoerder Farhan Haq tegen Al Jazeera. Het verschil is dat er nu onderscheid wordt gemaakt tussen doden van wie de naam bekend is en onbekende slachtoffers. ‘Er zijn ruim 10 duizend lichamen die nog geïdentificeerd moeten worden.’ Volgens Palestijnse gezondheidsautoriteiten gaat dit om onbekende overledenen die naar een ziekenhuis of mortuarium zijn gebracht.
Ook de Wereldgezondheidsorganisatie ziet geen reden om na deze publicatie eerdere berichten in twijfel te trekken. Er is ‘niets mis’ met de data van het gezondheidsministerie, zei woordvoerder Christian Lindmeier tijdens een persconferentie. Hij noemde het een ‘stap vooruit’ dat er nu ongeveer 25 duizend mensen geïdentificeerd zijn.
Wie zijn de doden in Gaza?
Israël en het Gazaans gezondheidsministerie zijn het grofweg eens over hoe hoog het aantal slachtoffers in Gaza is. De Palestijnse autoriteiten spreken van 35 duizend doden, van wie er 25 duizend met naam en toenaam bekend zijn. De Israëlische schatting zit hier niet ver vandaan: rond de 30 duizend.
Onenigheid is er over wie de doden zijn: Hamasstrijders of onschuldige burgers? President Benjamin Netanyahu zei vorige week in een interview dat inmiddels 14 duizend Hamasstrijders zijn gesneuveld, en 16 duizend Gazaanse burgers. Hamas antwoorde op vragen van persbureau Reuters dat er minder Hamasleden zijn omgekomen dan Israël claimt, maar heeft recent geen exacte aantallen genoemd. In februari berichtte Hamas dat er sinds 7 oktober 6 duizend Hamasstrijders zijn gesneuveld.
Het ministerie maakt geen onderscheid tussen Hamasstrijders en burgers, maar wel tussen mannen, vrouwen en kinderen. Die verhouding ligt behoorlijk anders in de nieuw gepubliceerde cijfers dan in eerdere rapporten. Dit was de reden voor Israëlische media om over een halvering te spreken.
Eerder zeiden Palestijnse autoriteiten dat zich onder de slachtoffers naar schatting 70 procent vrouwen en kinderen bevonden. Toen er nog geen onderscheid werd gemaakt tussen wel of niet geïdentificeerde doden, berichtte het ministerie over ongeveer 14,5 duizend overleden kinderen en 9,5 duizend vrouwen.
De nu geïdentificeerde 25 duizend overledenen zijn 10 duizend mannen, 5 duizend vrouwen, 2 duizend senioren (zowel mannen als vrouwen) en bijna 8 duizend kinderen (zowel jongens als meisjes). Ervan uitgaand dat de helft van de senioren vrouw is, komt dit neer op bijna 60 procent vrouwen en kinderen, een lager aandeel dan voorheen werd ingeschat. Het kan wel zo zijn dat er zich onder de niet geïdentificeerde slachtoffers nog veel vrouwen en kinderen bevinden.
Hoe wordt het dodental in Gaza bepaald?
De eerste maanden van het conflict werden alleen overledenen geregistreerd in ziekenhuizen. Dat werd, naarmate er minder gezondheidsinstellingen in Gaza operationeel werden, minder goed mogelijk volgens het ministerie. De VN berichten dat van de 36 ziekenhuizen in de Gazastrook er nog 12 gedeeltelijk operationeel zijn. Nu wordt het aantal doden ook deels bepaald op basis van nabestaanden. Van de 35 duizend slachtoffers zijn er volgens het gezondheidsministerie 21 duizend geïdentificeerd in mortuaria en ziekenhuizen, een kleine 4 duizend zijn door nabestaanden gerapporteerd en de overige 10 duizend zijn niet geïdentificeerde overledenen.
Volgens de VN zijn de 35 duizend slachtoffers eerder een onder- dan een overschatting van het werkelijke dodental. Veel inwoners van de Gazastrook worden vermist, en onder het puin van de vele ingestorte gebouwen liggen waarschijnlijk nog veel slachtoffers.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant