De invoering van belastingen op bewerkt ongezond voedsel, zoals in Hongarije, kan helpen de zorgkosten te verlagen en de bestaanszekerheid te verbeteren.
De Tweede Kamer debatteert donderdag over leefstijlpreventie en het stimuleren van gezonde voeding. Zou Geert Wilders wat dat betreft geleerd hebben van zijn vriend Viktor Orbán in Hongarije, waar hij eind april op bezoek was? Minder bekend is dat Orbán zodra hij in 2010 weer premier werd, een taks heeft ingevoerd in de strijd tegen obesitas en overgewicht, waarmee 60 procent van de bevolking te maken heeft (in Nederland 50 procent).
Gezondheidseconomen zijn enthousiast, want de Hongaarse belasting op voorverpakt voedsel dat te zout, te zoet of te vet is, zoals op chips, frisdrank, chocola, cruesli en sauzen doet zijn werk. Driekwart van de Hongaren kocht hier minder van. Tweederde van hen kocht vaker gezonde alternatieven zoals water, vers fruit en groente. De heffingsopbrengst ging naar gezondheidsprogramma’s en fors hogere salarissen voor zorgpersoneel.
Over de auteurs
Patrick Dekkers is voorzitter van Caring Doctors dat 190 huisartsen en 2.000 zorgprofessionals vertegenwoordigt. Jeroom Remmers is directeur van TAPP Coalitie. Jaap Seidell is hoogleraar voeding en gezondheid aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Wilders wil het eigen risico in de zorg afschaffen, maar dat kost de overheid minimaal
3,6 miljard euro. Daarnaast wil hij veel meer geld voor zorgpersoneel. Een deel van dit bedrag zou gedekt kunnen worden door de invoering van belastingen op bewerkt ongezond voedsel, zoals in Hongarije. Hoe meer ongezonde producten aan de lijst worden toegevoegd, en hoe hoger het tarief, hoe meer men in de buurt komt van de 3,6 miljard euro. Daarbij zou ook aan rood en bewerkt vlees gedacht kunnen worden. Volgens Wageningen Universiteit zorgt de overconsumptie hiervan voor 0,6 miljard euro aan hogere zorgkosten per jaar. Een andere universiteit berekende dat een heffing de zorgkosten met bijna 0,4 miljard euro per jaar kan verlagen.
In december 2023 liet de Gezondheidsraad nog weten dat meer plantaardig eten gezonder is dan vlees. De Raad schreef: ‘Van vlees is bekend dat een verandering in prijs een relatief groot effect heeft op de aanschaf daarvan’. Tegelijk is bekend dat een op de zes mensen die gezond willen eten, dit niet kan omdat het te duur is. Daarom is het heel belangrijk dat gezond voedsel goedkoper wordt, zoals groenten en fruit. Invoeren van 0 procent btw op groenten en fruit zou 1 miljard euro aan lagere belastingen opleveren, maar dit goede plan lijkt helaas gesneuveld. Belangrijk is minstens zo’n bedrag - en liefst drie keer zoveel - vrij te maken om op andere wijze groente, fruit en plantaardige eiwitproducten goedkoper te maken, om de doelen van de Gezondheidsraad en de Schijf van Vijf te gaan halen.
Dat kan door een aantal keer per jaar huis aan huis creditcards te verspreiden met een bedrag om gratis deze producten in te kopen. Bij lagere inkomens kan de creditcard hoger zijn dan bij hogere inkomens. Nul procent btw zou voor een 4 procent hogere consumptie van groente en fruit gezorgd hebben. Bij 3 miljard euro aan jaarlijkse gezondheidscreditcards kan de gezonde consumptie dus 12 procent stijgen. Zo kunnen de zorgkosten eindelijk weer eens gaan dalen.
Dan zullen politici net als in Hongarije het lef moeten tonen soms ook impopulaire maatregelen te nemen, die uiteindelijk goed zijn voor iedereen. Maak ongezond voedsel wat duurder, en maak gezond voedsel fors goedkoper. Netto kan het boodschappenmandje zo zelfs goedkoper worden, en kunnen zorgkosten gaan dalen. Ook dat helpt bij een betere bestaanszekerheid, iets waar elke politieke partij nu voor strijdt.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant