Een bevel tot staakt-het-vuren in Gaza? De rechters van het Internationaal Gerechtshof in Den Haag beslissen er nogmaals over. Israël kan hen het laatste zetje geven.
Zuid-Afrika probeert opnieuw voor elkaar te krijgen dat het Internationaal Gerechtshof Israël een staakt-het-vuren in Gaza oplegt. Eerdere pogingen daartoe mislukten, maar sindsdien zijn de rechters aanmerkelijk kritischer geworden over het Israëlische optreden in de Gazastrook. Het is denkbaar dat Zuid-Afrika ditmaal wel zijn zin krijgt.
Donderdag en vrijdag komt het hof bijeen om zich te buigen over het Zuid-Afrikaanse verzoek om Israël opdracht te geven zich terug te trekken uit de Gazastrook en het militaire offensief in de zuidelijke stad Rafah te staken. Op de eerste dag komen vertegenwoordigers van Zuid-Afrika aan het woord. Israël mag een dag later reageren. Een beslissing kan deze maand al komen.
Over de auteur
Rob Vreeken is correspondent in Istanbul voor de Volkskrant. Hij schrijft over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden. Voorheen specialiseerde hij zich op de buitenlandredactie in mensenrechten en het Midden-Oosten.
Zuid-Afrika meent dat Israël in de Gazastrook handelt in strijd met het Genocideverdrag uit 1948. In januari noemde het hof het al ‘aannemelijk’ dat er een risico bestaat van genocide in Gaza. De rechters troffen ‘voorlopige maatregelen’ om dat risico te beperken, maar gingen niet zo ver dat ze Israël geboden de wapens geheel te laten zwijgen.
In februari en maart probeerde Zuid-Afrika opnieuw het hof tot strenger optreden te bewegen. De tweede maal lukte dat. Het hof vond dat de situatie in Gaza zodanig was verslechterd, dat de maatregelen van eind januari niet meer toereikend waren. ‘Het hof stelt vast dat de hongersnood in Gaza al begonnen is’, aldus het tussenvonnis. Een verdere verslechtering ‘is zeer wel mogelijk’. Toch riep het hof niet op tot een staakt-het-vuren.
Uit achterliggende stukken bleek echter dat het een dubbeltje op zijn kant was. De leden van het rechterlijk college schoven in de richting van een geweldverbod. Zeven van de zestien rechters waren inmiddels van mening dat ze liever een staakt-het-vuren hadden gezien.
Een achtste rechter, Nawaf Salam, was daar eigenlijk ook voor, zo blijkt uit zijn individuele schriftelijke toelichting. Omdat zijn stem de doorslag zou hebben gegeven (hij is voorzitter van het hof) durfde hij het mogelijk niet aan zo’n verstrekkend besluit door te drukken. De Libanese rechter staat van oudsher te boek als een criticus van het beleid van Israël in de bezette gebieden.
Inmiddels is de toestand in Gaza verder verslechterd en heeft Israël nog altijd weinig gedaan om de humanitaire toestand in het gebied te verbeteren. Integendeel, zeer tegen de zin van de internationale gemeenschap is het Israëlische leger toch begonnen aan het gevreesde slotoffensief in Rafah, ‘het laatste bolwerk van Hamas’. De VN waarschuwen voor een humanitaire catastrofe. Ook de Amerikaanse regering, Israëls belangrijkste steunpilaar, is tegen de operatie in Rafah.
Duidelijk is dat de rechters in de loop der weken van gedachten zijn veranderd en dat de opinie van het hof aan het kantelen is. Er lijkt niet veel voor nodig om de rechters het laatste zetje te geven richting een staakt-het-vuren, een zetje dat van Israël zelf kan komen. Wordt de aanval ingezet op Rafah, zo schreef de Somalische rechter Abdulqawi Ahmed Yusuf eind maart, dan komen ‘alle seinen van genocide op rood te staan’.
Drie andere landen hebben zich inmiddels als partij gevoegd in de door Zuid-Afrika aangespannen zaak: Nicaragua, Colombia en Libië, als eerste Arabische land. Ook Turkije en Egypte hebben verklaard Zuid-Afrika te willen steunen. De website van het hof maakt echter nog geen melding van zo’n besluit. Een definitief oordeel van het Internationaal Gerechtshof in de genocidezaak kan enkele jaren op zich laten wachten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant