Opnieuw tekent zich in deze democratie op de Kaukasus een belangrijke strijd af over de internationale oriëntatie en vrijheid van het land.
Het is wellicht wat onderbehandeld gebleven in Nederlandse media vanwege lokale studentenprotesten, maar in Georgië is een massale protestbeweging opgestaan tegen de invoering van een ‘buitenlandse-agentwet’. Die wet dwingt elke ngo die meer dan 20 procent van zijn financiering uit het buitenland krijgt, zichzelf te registreren als ‘organisatie die buitenlandse belangen dient’. De wet is geënt op de Russische wet waarmee Vladimir Poetin de maatschappelijke organisaties in Rusland onder druk zette.
Toen vorig jaar de Georgische variant werd ingediend, leidde dat tot massale protesten in het land zelf en waarschuwingen vanuit Brussel dat invoering schade zou berokkenen aan de Georgische integratie in de EU – een lang en moeizaam proces dat door de overgrote meerderheid van de Georgiërs wordt gesteund.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Vorig jaar waren de protesten succesvol en trok de regering de ontwerpwet in, met de belofte dat dit voorgoed was. Dat de wet nu alsnog is aangenomen, is omineus en heeft alles te maken met de oligarch Bidzina Ivanisjvili, de oprichter van de grootste regeringspartij, Georgische Droom, en de man die achter de schermen aan de touwtjes trekt.
Ivanisjvili is de in Rusland groot geworden oligarch die in 2012 het stokje overnam van Saakasjvili, de pro-westerse leider van Georgiës vreedzame Rozenrevolutie in 2003. Diens imago brandde af door de Russische inval in Georgië in 2008, en zijn eigen steeds onwelriekender bestuurspraktijken. Ivanisjvili bleef jarenlang lippendienst bewijzen aan de EU-integratie, maar probeerde tegelijkertijd de relatie met Rusland, dat nog altijd eenvijfde van Georgiës grondgebied beheerst, te verbeteren.
Onder Ivanisjvili dreef Georgië langzaam af van zijn Europese aspiraties, tegen de wens van de bevolking in, zoals de protesten en opiniepeilingen steevast tonen. Maar Poetins oorlog tegen Oekraïne heeft ook de druk op Georgië verhoogd en getoond hoezeer de huidige autoriteiten aan de leiband lopen van Moskou. Dat de ‘buitenlandse-agentwet nu uit de kast is gehaald, past in het beeld: waar mogelijk bestrijdt Rusland westerse invloeden.
Tegen die achtergrond wordt gespeculeerd over de precieze beweegredenen van Ivanisjvili, die onlangs definitief uit de kast kwam als Kremlin-trol met een antiwesterse speech vol overdrijving. Behalve door druk vanuit Moskou wordt hij mogelijk ook gemotiveerd door de angst de verkiezingen later dit jaar te verliezen en door persoonlijke belangen. In het kader van het besluit Georgië de status van kandidaat-lid te verlenen, eist Brussel namelijk dat de rol van de oligarchen wordt beperkt.
Zo beleeft Georgië opnieuw een dramatisch moment en niet zonder gevaar, gezien de machtsverhoudingen in de regio. De EU heeft niet de machtsmiddelen om de uitkomst ervan te dicteren en moet Georgiës prille kandidaat-lidmaatschap bevriezen zolang de wet overeind blijft. Tegelijk zal ze alles moeten doen om de dappere mensen te blijven steunen die vreedzaam voor zwaar bevochten vrijheden de straat op gaan. Veel westerlingen zegt het niets meer, maar in landen als Georgië is het streven naar vrijheid nog tastbaar.
Source: Volkskrant