Bij een aanslag in de stad Handlová is de Slowaakse premier Robert Fico levensgevaarlijk gewond geraakt. We bellen over de aanslag met correspondent Centraal-Europa Arnout le Clerq. ‘Fico is een man met twee gezichten.’
‘Robert Fico is een veteraan in de Slowaakse politiek. Hij is al voor de derde keer premier. De eerste keer was 2006-2010, de tweede keer 2012-2018, en sinds oktober vorig jaar opnieuw.
‘Fico is de leider van de partij SMER. Dat is in naam een sociaaldemocratische partij, maar in zijn manier van politiek bedrijven is het een populistische, nationalistische partij met het sociale beleid als een soort sausje eroverheen. SMER is in het politiek versplinterde landschap van Slowakije de grootste partij. Bij de laatste verkiezingen, in september behaalden zij ruim 20 procent van de stemmen: genoeg voor Fico om, met hulp van enkele gelijkgezinde partijen, een regering te vormen.
Lees het laatste nieuws in ons liveblog.
‘Fico is een man met twee gezichten: in het binnenland is hij kritisch op Oekraïne, de Navo en op de EU, maar eenmaal in Brussel slaat hij een heel andere toon aan en toont hij zich vaak heel constructief. Hij is niet zo’n stoorzender als de Hongaarse premier Viktor Orbán.’
Wat voor politiek landschap heeft Slowakije?
‘Fico heeft de afgelopen twintig jaar duidelijk zijn stempel op de Slowaakse politiek gedrukt. Hij geldt als een polariserende figuur. Voor de laatste verkiezingen was er al een duidelijke tweespalt in Slowakije, waar de bevolking is verdeeld in de progressieve helft, die pro-Europa is, en in de aanhang van Fico, die nationalistisch, anti-Oekraïens, en soms zelfs pro-Russisch is.
‘Sinds zijn aantreden is de politieke spanning in het land sterk toegenomen. In vrij snel tempo nam Fico een aantal beslissingen die slecht vielen bij zijn tegenstanders en leidden tot grote demonstraties. Hij hief onder meer het kantoor van de speciale officier van justitie op, die was belast met omvangrijke corruptiezaken. En recenter gingen mensen de straat op om te protesteren tegen zijn plannen om de Slowaakse publieke omroep te hervormen: volgens dat plan zou de regering meer greep krijgen op het management, en daarmee ook de politieke koers van de omroep. Demonstranten betoogden tegen wat zij noemden: ‘de terugkeer naar de maffiastaat’. Fico’s bewind wordt gezien als een gevaar voor de rechtsstaat, hij zet de persvrijheid onder druk en er is sprake van grootscheepse corruptie.’
Fico’s vorige premierstermijn kwam ten einde na grote protesten. Hoe zat dat?
‘In 2018 werd Fico door aanhoudende massademonstraties tot aftreden gedwongen. De demonstraties volgden op de moord op de Slowaakse onderzoeksjournalist Ján Kuciak en zijn verloofde. Kuciak werd volgens de oppositie vermoord vanwege zijn werk: hij onderzocht de betrokkenheid van adviseurs van Fico bij omvangrijke corruptie.
Waarom werd Fico dan toch herkozen?
‘Omdat hij de economische recessie in Slowakije heel handig wist te koppelen aan de hulp aan Oekraïne. Een groot deel van de bevolking in Slowakije heeft van oudsher nog altijd pro-Russische sympathieën.’
‘De aanslag heeft geleid tot een zeer gespannen situatie, ook in het parlement. Alle politici veroordelen de aanslag natuurlijk, maar leden van SMER geven ook al de progressieve oppositie de schuld. Die heeft volgens hen de polarisatie aangewakkerd die tot deze gewelddaad heeft geleid. Maar de polarisatie komt natuurlijk van twee kanten.’
Over de auteur
Michel Maas is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuid-Oost Azië.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant