Toeristen in Amsterdam staan in enorm lange rijen voor een frietje dat ze op socialemediaplatforms als TikTok zijn tegengekomen. Buurtbewoners klagen steen en been, maar voorlopig mag de zogenoemde TikTokrij blijven staan.
Het vliegtuig van Jillian en Colin Doggett uit Columbus in de Amerikaanse staat Ohio is nog maar net geland of het echtpaar (respectievelijk 33 en 34 jaar oud) stapt al in een taxi die even later stopt in het centrum van Amsterdam. Bestemming: Fabel Friet, op nummer 1 in de Runstraat tussen de Prinsengracht en de Keizersgracht, waar tot vier jaar geleden een onduidelijke cafetaria zat waaraan bijna iedereen voorbijliep.
Dit is verleden tijd. Inmiddels is het voor de deur bij Fabel Friet zo druk dat de gemeente Amsterdam vorig jaar september wilde maximeren hoeveel bezoekers tegelijkertijd op straat op hun bestelling mogen wachten. Bij de rechter vocht Fabel Friet het besluit van de gemeente aan om de exploitatievergunning op die manier in te perken. Voorlopig met succes, bleek deze week.
Voor de deur van Fabel Friet staan dinsdag niet alleen de koffers van het Amerikaanse echtpaar dat net uit het vliegtuig komt, er lopen ook vier crowd managers rond, mannen met op hun hesje een beveiligings-v’tje. En op de brug over de Keizersgracht staan bordjes met wachttijden en palen met linten, zoals op het vliegveld. Voor de deur van de kledingwinkel tegenover de frietzaak lopen twee van de crowd managers. ‘Wil je je friet alsjeblieft aan de andere kant van de brug opeten? Niet hier voor de deur.’
Jillian heeft friet met truffelmayonaise en parmezaan (6,40 euro) besteld, haar man gaat voor een patatje oorlog (5,55 euro). ‘Ik heb dit nog nooit gegeten, maar het smaakt geweldig.’ De rij was niet lang deze keer: Fabel Friet is net open, wachten hoefden ze niet.
Dat is weleens anders. Wie in het weekeinde komt, loopt tegen een meterslange rij aan, soms tot aan de andere kant van de brug. De bekendheid van de zaak wordt aangezwengeld via socialemediaplatforms als TikTok en Instagram. Er zijn meer winkels in Amsterdam waarbij dit speelt, zoals koekwinkel Van Stapele en broodjeszaak Chun, waar klanten soms wel veertig minuten in de rij staan.
Bij Fabel kan de wachtende via een QR-code op een bordje langs de rij het frietmenu lezen in 27 talen. Binnen bestellen gaat vlot: achter de krappe toonbank staan acht jonge mensen in witte T-shirts, die samen afrekenen, bakjes klaarzetten, friet scheppen, parmezaan snipperen en sauzen spuiten. Vorkje erin, servetje erbij. ‘Geniet van je friet.’ Of: ‘Enjoy your fries.’
Floris Feilzer (29) en Abel Klatser (27) openden Fabel Friet midden in de eerste coronalockdown in 2020. In een Opel Rocks-e, een antracietkleurig, elektrisch tweepersoonswagentje, komen ze aanrijden; ze parkeren op de stoep - ‘dat doen we anders nooit’. Feilzer en Klatser zijn twee Amsterdamse vrienden. Fabel is een samenvoeging van hun voornamen Floris en Abel. In het begin draaiden ze ‘80 euro omzet per dag.’ Sindsdien, vertellen de ondernemers, ook in wit T-shirt, is dat elke maand ongeveer 10 procent meer geworden.
Voor winkels als Fabel, Chun en Van Stapele drentelen vooral jonge mensen. Allemaal vonden ze Fabel Friet op TikTok of Instagram, vertellen ze. Maar noem Fabel Friet, wat Feilzer en Klatser betreft, geen TikTokfenomeen, en de rij geen TikTokrij. ‘Het is een sneeuwbaleffect’, zeggen ze.
‘Overal op TikTok’, antwoorden Emily Crawford en Anthony Wright (allebei 23) uit Londen op de vraag waar ze Fabel Friet voor het eerst zagen. De friet omschrijft het stel als ‘crispy, fluffy, heerlijk’.
‘De toeristen lopen hier met een bak vol blubber’, vertelt een buurtbewoner, die het eerder deze maand na bijna veertig jaar voor gezien hield op de Keizersgracht. Met zijn naam wil hij niet in de krant. ‘Ik ergerde me aan de TikTokrijen. Ik vind het niet per se slecht dat de buurt verandert. Maar ik stoorde me, dus zijn we vertrokken naar een rustiger deel van Amsterdam.’
Ook andere buurtbewoners klagen. Na het verlengen van de exploitatievergunning in september 2023 maakten ze bij de gemeente bezwaar tegen de drukte bij Fabel Friet. De wachtenden en frieteters zouden zorgen voor overlast. Bovendien wordt de toch al smalle stoep op de brug over de Keizersgracht geregeld geblokkeerd door de lange rij, waardoor voetgangers over de weg moeten lopen.
De gemeente bepaalde daarom in april dat Fabel Friet het aantal mensen dat buiten in de Runstraat op een bestelling wacht tot tien moest beperken. Fabel Friet vond dit een onwerkbare maatregel, onder meer omdat het niet mogelijk is om continu te tellen hoeveel klanten er staan te wachten op hun bestelling. Feilzer en Klatser stapten naar de rechter.
Deze week kregen ze voorlopig gelijk van de voorzieningenrechter. Die oordeelde dat er tot de uitspraak in de lopende beroepsprocedure een onbeperkt aantal klanten op de stoep mag wachten. Wanneer de uitspraak in die procedure is, is volgens de rechtbank nog onbekend.
‘We vinden het vervelend dat dit een rechtszaak is geworden’, zegt Feilzer. ‘Wij nemen al alle maatregelen, we legen de vuilnisbakken en houden de buurt schoon. Ons motto is: laten we alles doen om overlast te voorkomen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant