Het kost een beetje, maar dan heeft Parijs deze zomer wel spektakel: olympische sporters die zwemmen in de Seine. Als het lukt tenminste. Want minder dan drie maanden voor aanvang van de Spelen is de waterkwaliteit nog altijd beneden peil.
Groen als een bak waterige snert stroomt de Seine onder de Pont d’Austerlitz door, een van de brede bruggen die beide zijden van Parijs met elkaar verbindt. Marie (17), een middelbare scholier die over de brug loopt, slaat de rivier misprijzend gade. ‘Zwemmen, hier? Mij niet gezien!’
Al sinds 1923 is zwemmen in de Seine verboden, maar daar moet na ruim een eeuw verandering in komen. Net als in 1900, toen Parijs voor het eerst de Olympische Spelen verwelkomde, moeten olympische sporters zich deze zomer in de rivier wagen. De 10 kilometer zwemmen in open water wordt hier gehouden, net als het zwemonderdeel van de triatlon. Een setting die spectaculaire beelden belooft, met uitzicht op de Eiffeltoren. En het mooie is: volgend jaar zomer mogen ook Parijzenaren – op een aantal plekken – een duik nemen in de Seine.
Over de auteur
Eline Huisman is correspondent Frankrijk voor de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Althans, dat is de bedoeling. Het zwemwaardig maken van de Seine is een van de meest ambitieuze plannen van deze Spelen, en een belangrijke belofte voor de ‘erfenis’ die het evenement aan de stad moet nalaten. Al jaren wordt daarom hard gewerkt aan het opschonen van de rivier, een missie waarvoor 1,4 miljard euro beschikbaar is gemaakt. De belangrijkste uitdaging: het doseren van menselijke uitwerpselen die via het riool de rivier instromen.
Met de Parijse riolering is iets opmerkelijks aan de hand. Het netwerk werd ontworpen in de 19de eeuw, in de tijd van de grote stadsvernieuwing door Baron Haussmann, de beroemde architect van Napoleon. Door dat systeem komen het regen- en afvalwater terecht in dezelfde pijpleidingen. Bij storm of hevige buien lopen die leidingen snel vol en stroomt een deel van het water, compleet met ontlasting, rechtstreeks de Seine in. De rivier kampt daardoor met te hoge hoeveelheden bacteriën zoals E. coli, wat zwemmen in het water ongezond, zo niet gevaarlijk maakt.
Sinds 2019 werkt een speciale ‘taskforce zwemmen’ aan de schoonmaakoperatie. Waterzuiveringsfabrieken zijn gemoderniseerd, en de woonboten in de Seine werden verplicht op de riolering aangesloten zodat ze hun afvalwater niet in de rivier lozen. Talloze rioolaansluitingen zijn gecontroleerd en opgeknapt.
Op een steenworp afstand van de Austerlitz-brug, recht voor het statige 17de-eeuwse ziekenhuis Hôpital de la Salpêtrière, gaapt een gigantisch gat. Het is een van de belangrijkste maatregelen om de Seine schoon te krijgen: een bassin van 30 meter diep en 50 meter doorsnee dat zo’n 50 duizend kubieke meter water kan opvangen, het equivalent van twintig olympische zwembaden. Bij zware regenval moet afvalwater het reservoir inlopen in plaats van de Seine. Zodra de druk op de riolering zakt, stroomt het bassin daar weer in leeg.
De ‘ondergrondse kathedraal’, wordt het bouwwerk in Franse media liefkozend genoemd. De installatie, die vorige week door burgemeester Anne Hidalgo geïnaugureerd werd, heeft 90 miljoen euro gekost. Of het genoeg is om de Seine op tijd schoon te krijgen, is nog maar de vraag.
Al maanden wordt hardop getwijfeld over de haalbaarheid van de plannen om de rivier zwemklaar te maken. Een rondvraag in de buurt van het bassin levert vooral sceptische reacties op. Zoals van de bewaker in oranje hesje bij de ingang van het bouwterrein, die het uitschatert bij de gedachte alleen al. ‘Zwemmen in de Seine, ja natuurlijk!’
Afgelopen zomer werden testwedstrijden in de Seine afgelast omdat de vervuiling ver boven de aanbevolen maximumwaarden uitsteeg. En in april nog waarschuwde milieuorganisatie Surfrider dat de waterkwaliteit ‘alarmerend’ zou zijn. Van de veertien watermonsters die de organisatie in de afgelopen maanden nam, voldeed er slechts een aan de Europese voorwaarden voor veilig zwemwater.
President Emmanuel Macron en burgemeester Hidalgo mogen optimistisch volhouden dat ze straks zeker een duik wagen in de Seine, experts op het gebied van waterkwaliteit zijn sceptisch. ‘In dit dossier zijn er degenen die er niet in geloven, en degenen die doen alsof ze erin geloven’, citeerde weekblad Le Nouvel Obs begin mei een anonieme rioleringsexpert.
Ook sporters maken zich publiekelijk zorgen over de waterkwaliteit. De Braziliaanse olympisch kampioen Ana Marcela Cunha riep de organisatoren op te accepteren dat de wedstrijden misschien niet op de gewenste plek kunnen plaatsvinden. De Nederlandse triatleet Maya Kingma suggereerde dat in de Franse bergen ongetwijfeld frisse blauwe meren zijn te vinden waar het veilig zwemmen is.
Daar wil de organisatie van de Olympische Spelen voorlopig niets van weten. Er is geen plan B, stelde prefect Marc Guillaume begin mei nog in Franse media. Als forse regen een veilige wedstrijd in de weg staat, kan die simpelweg met een paar dagen worden uitgesteld, is zijn suggestie.
Tussen de Austerlitz-brug en het waterbassin zitten de meeste passerende Parijzenaren in de groep van ongelovigen, zoals scholier Marie. Geen van de ondervraagde voorbijgangers verwacht ooit een duik in de Seine te nemen. Ook voor de Olympische Spelen zelf is het enthousiasme overigens matig. Slechts een enkeling zegt in de stad te blijven, de rest wil Parijs te ontvluchten uit weerzin tegen de drukte, chaos en vanwege zorgen over veiligheid. ‘Iedere zomer vertrekken we naar Spanje’, zegt Marie. ‘Maar dit jaar blijven we extra lang weg.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant