Op de dag van hun deadline zijn de partijleiders van PVV, VVD, NSC en BBB dichtbij een hoofdlijnenakkoord dat de basis moet gaan vormen voor een nieuw kabinet. Vandaag hopen ze hun fracties mee te krijgen en het eens te worden over de naam van een formateur, die daarna ook premier mag worden.
Na een lange dag onderhandelen toonden de partijleiders en de informateurs zich woensdagnacht optimistisch over het perspectief op een kabinet. De kans daarop is gestegen maar ‘nog geen 100 procent', aldus informateur Elbert Dijkgraaf. Als de vier het onderling eens zijn, moet hun hoofdlijnenakkoord naar hun Kamerfracties. Als ook die instemmen, zal het naar de rest van de Kamer worden gestuurd. Dat moet sowieso vandaag gaan gebeuren, want het geduld van de informateurs is op. Zij hebben stellig laten weten dat zij na vandaag niet meer beschikbaar zijn om verder te praten.
Vandaag is ook de dag dat de partijleiders het eens moeten worden over de keuze van een formateur die een kabinetsploeg moet gaan samenstellen en daarna zelf zijn of haar intrek neemt in het Torentje. Doorgaans is dat een formaliteit, omdat de leider van de grootste regeringspartij die taak krijgt toebedeeld, maar nu is afgesproken dat PVV-leider Wilders in de Kamer blijft, ontstaat een nieuwe situatie.
Over de auteurs
Raoul du Pré is chef van de politieke redactie van de Volkskrant. Avinash Bhikhie is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Volg alles over de kabinetsformatie hier.
Wilders heeft wel het initiatief: hij moet vandaag officieel een kandidaat naar voren schuiven. Hij heeft iemand op het oog, die ook beschikbaar is. De partijleiders Yesilgöz (VVD), Omtzigt (NSC) en Van der Plas (BBB) lieten vannacht nogmaals weten dat zij nog niet zijn gepolst over die kandidaat. Wel zingt sinds enkele dagen nadrukkelijk de naam rond van voormalig PvdA-minister Ronald Plasterk, die eerder in de formatie ook al enige tijd informateur was.
NSC-leider Omtzigt waarschuwde vannacht dat de formatiefase naar verwachting langer zal duren dan gebruikelijk, omdat de aanstaande formateur dus geen deel uitmaakte van de inhoudelijke onderhandelingen. ‘Het is natuurlijk heel raar dat Nederland op 22 november gestemd heeft en morgen hoort wie de premierskandidaat is', aldus Omtzigt. ‘Dat is een bijzondere volgorde voor een democratie.’
Dat voor deze volgorde is gekozen is overigens in grote mate te danken aan de NSC-leider. In een eerder stadium van de formatie dwong hij af dat Wilders net als de andere drie partijleiders zitting zou nemen in de Kamer. Dit zou passend zijn bij de regeringsvorm van Omtzigts voorkeur: een extraparlementair kabinet.
Voor het slagen van een nieuw kabinet worden de vaardigheden van de aanstaande premier cruciaal. In veel opzichten wordt het een andere constructie dan het Binnenhof gewend is: het is immers nadrukkelijk de bedoeling dat het kabinet ‘op grotere afstand dan gebruikelijk’ gaat opereren van de vier Kamerfracties. De kabinetsploeg zal zelf het hoofdlijnenakkoord van de fracties moeten omzetten in concrete wet- en regelgeving en kan dus niet automatisch terugvallen op de steun van een Kamermeerderheid. Er zal veel worden gevraagd van de strategische-politieke vaardigheden van de nieuwe premier.
Dat de vier partijen na bijna zes maanden na de verkiezingen er alsnog uit lijken te komen mag bijzonder genoemd worden. De afgelopen maanden stond de formatie vooral in het teken van onderling wantrouwen, publieke sneren en geroddel achter de schermen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant