Het Eurovisiesongfestival stond in het teken van politiek en boosheid, eerst al over de deelname van Israël, daarna ook over de diskwalificatie van Joost Klein. Op weg naar de volgende editie, bij winnaar Zwitserland, moeten er stevige gesprekken gevoerd worden.
Zaterdagmiddag, een kleine negen uur voor de start van de finale van het Eurovisiesongfestival, maakte de organisator, de EBU, bekend Joost Klein definitief te diskwalificeren. De beslissing volgde op 24 uur vol onzekerheid en speculatie, nadat Klein vrijdag zonder uitleg was overgeslagen bij een repetitie. Wel werd bekend dat de Zweedse politie onderzoek deed. De EBU sprak over een ‘incident’ rond de artiest en wilde daar verder weinig over kwijt. Het was voor het eerst in de geschiedenis van het Songfestival dat een kandidaat tijdens de competitie gediskwalificeerd wordt.
In de uren daarna bleek het om een aanvaring met een cameravrouw te gaan. Volgens AvroTros maakte Klein een dreigende beweging richting de cameravrouw, nadat zij geen gehoor had gegeven aan zijn verzoek om niet gefilmd te worden. De omroep noemt de diskwalificatie van Klein dan ook buitenproportioneel. Volgens de EBU heeft de cameravrouw een ‘ander verhaal’, maar details blijven uit.
Over de auteur
Els de Grefte is popredacteur van de Volkskrant.
De NPO heeft mede namens AvroTros officieel bezwaar gemaakt. Het is de vraag hoe de verbolgen omroep zich in de toekomst zal verhouden tot de EBU en het Songfestival. De finale werd zaterdag wel gewoon uitgezonden, volgens AvroTros vanwege ‘contractuele verplichtingen’. Commentatoren Jacqueline Govaert en Cornald Maas waren in hun commentaar op de finale hoorbaar verbolgen over het besluit van de EBU. ‘Joost mocht dus niet’, zegt Maas op het moment dat Nederland had moeten optreden. ‘En Israël wel, want daar is natuurlijk niks mee aan de hand.’
Hij refereert aan de andere donkere wolk die boven het liedjesfeest hing. De deelname van Israël riep vanwege de oorlog in Gaza veel weerstand op, temeer daar Rusland eerder van het festijn werd verbannen vanwege de grootschalige inval in Oekraïne. In Malmö liepen duizenden demonstranten mee in pro-Palestijnse demonstraties en de EBU schroefde de veiligheidsmaatregelen rond de Malmö Arena op tot voor het Songfestival ongekende hoogte. Zo’n dertig demonstranten werden opgepakt bij de ingang van de concertzaal, nadat zij hadden geprobeerd de ingang naar het evenement te blokkeren.
Het leidde zaterdagavond tot een gespannen sfeer in de Arena. De EBU probeerde het Songfestival ook deze editie krampachtig apolitiek te houden. In de finale werd met geen woord gerept over de deelname van Israël of de diskwalificatie van Klein. Althans, niet door de presentatoren. In de zaal ontstond meermaals een luid boegeroep. Het vrolijke Songfestival kent niet vaak zo’n onvrede vanuit het publiek.
Tijdens het optreden van de Israëlische kandidaat Eden Golan klonk luid gejoel vanuit het publiek. Door technische slimmigheden was daar in de televisie-uitzending weinig van te horen. Onverwachter boegeroep, vooral op de momenten waarop Israël punten kreeg, was wel te horen. Uiteindelijk werd Golan vijfde, met vooral veel punten van de thuisstemmers. Het lijkt erop dat een deel van die stemmen (ook) politiek gemotiveerd is, zo sprak PVV-leider Geert Wilders op X zijn steun uit voor de Israëlische. De Nederlandse televisiekijkers kenden haar ook de meeste – douze – punten toe.
Ook Songfestivalbaas Martin Östendahl werd luidkeels uitgejoeld en uitgefloten toen hij namens de Nederlandse vakjury de punten uitdeelde – ‘en terecht’, aldus commentator Cornald Maas. Östendahl nam deze rol op zich, aangezien Nikkie de Jager kort voor de uitzending had bedankt voor deze taak vanwege de diskwalificatie van Klein.
Wat de spanning in de Arena zaterdag verder opvoerde, waren de plotselinge hoge verwachtingen van Eden Golan. Na de halve finale liet de Italiaanse omroep RAI per abuis stemresultaten zien, waarbij bijna de helft van de Italiaanse thuisstemmers op Israël had gestemd. Hoe zou er in de Arena en door de demonstranten buiten gereageerd worden op de winst van de omstreden kandidaat?
Uiteindelijk won niet Israël, maar Zwitserland. De Zwitserse Nemo werd de grote winnaar bij de vakjury’s en kreeg in totaal de meeste punten: 365. The Code van Nemo is een technisch complex nummer en Nemo een erg bekwame zanger. Nemo wisselt in het nummer, wat over diens coming-out als non-binair gaat, moeiteloos tussen loepzuivere opera, rap en zang. Het is voor het eerst sinds 1988 dat Zwitserland de wedstrijd wint.
Het publiek gaf de meeste punten aan Baby Lasagna uit Kroatië, dat met het Rammsteinachtige Rim Tim Tagi Dim meedeed. De zanger heeft een aanstekelijk charisma, wat hem populair maakte bij de thuisstemmers. Baby Lasagna eindigde daardoor op de tweede plaats.
Na een door politiek en boosheid overschaduwde editie is het volgend jaar de taak aan de Zwitserse publieke omroep om het Songfestival te organiseren. De EBU zal daarvoor goed moeten nadenken over de identiteit van het festijn, want dat heeft dit jaar alle geloofwaardigheid als apolitiek evenement verloren. En ook tussen Hilversum en de EBU zullen stevige gesprekken gevoerd moeten worden. Zondag waren de NPO en AvroTros niet bereikbaar voor commentaar over de toekomst van Nederland en het Songfestival.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant