Het Eurovisie Songfestival draait volgens de organisatie om verbinding, maar binnen en buiten het stadion ontbrak die zaterdag. Pro-Palestijnse betogers demonstreerden tegen de deelname van Israël, een rabbijn besloot juist met haar gezin de stad te verlaten.
Op kleurrijke borden staat ‘unity’, maar eenheid is ver te zoeken tussen drie groepen die de sfeer bepalen in het centrum van Malmö. Op een straathoek bij het stadhuis worden ze vertegenwoordigd door een blije man op glitterhakken die zijn lippenstift bijwerkt, een minder blije vrouw met meloenenoorbellen die een Palestijnse vlag in de lucht steekt en een koele agent met een Heckler&Koch MP5 machinegeweer.
De 68ste editie van het Eurovisiesongfestival werd in de straten van Malmö overschaduwd door demonstraties tegen Israël en een terreurdreiging. Verscheurde posters met ‘zeg nee tegen antisemitisme’, protestmarsen en zwaar bewapende agenten tonen zaterdag dat er meer op het spel staat dan een liedjesverkiezing met als slogan ‘united by music’.
Ylva Kroona, de vrouw met de meloenenoorbellen en de Palestijnse vlag, behoort tot de duizenden mensen die niet voor de muziek naar Malmö zijn gekomen. ‘Je nodigt geen moordenaar uit bij een muziekfestival’, zegt Kroona, die twee uur heeft gereisd om te demonstreren tegen de deelname van de Israëlische kandidaat Eden Golan. ‘Ik ken Golan niet, maar ze vertegenwoordigt een staat van moordenaars.’
De spanningen in Malmö zijn zo hoog opgelopen dat een deel van de inwoners de stad heeft verlaten. Rubin, een vrouw die zich niet veilig genoeg voelt om met achternaam in de krant te gaan, zegt zaterdagochtend bij een bakkerij dat ze wakker is geworden in een verlaten straat. Ze begrijpt wel dat haar buren angstig zijn. De protesten tegen Israël ondermijnen de harmonie in de stad, vindt ze. ‘Ik kom uit een maatschappij waar mensen bruggen bouwen, niet uit een maatschappij waar mensen bruggen verbranden.’
De Zweedse politie is massaal uitgerukt voor de bescherming van inwoners en bezoekers en krijgt daarbij versterking van agenten uit Noorwegen en Denemarken. Voor de Joodse gemeenschap hebben ze extra maatregelen genomen. Golan, de 20-jarige Israëlische kandidaat, wordt door een politie-escorte naar de arena begeleid en is opgedragen om niet buiten haar hotelkamer te komen. Bij de synagoge en een joods gemeenschapscentrum staan politiebussen opgesteld.
Maar rabijn Rebecca Lillian heeft besloten haar favoriete festival te mijden, zelfs nu het plaatsvindt in haar eigen woonplaats. ‘Ik vind het heel verontrustend dat dit prachtige festival, waar ik al meer dan twintig jaar fan van ben, een politieke nachtmerrie is geworden’, zegt ze.
Onrust over de oorlog in Gaza is niet nieuw in Malmö. Er is hier veel gebeurd sinds 7 oktober, de dag waarop Hamas Israël aanviel. Honderden mensen gingen na die aanval met Palestijnse vlaggen de straat op. Israëls oorlog in Gaza leidde tot grotere demonstraties en de verbranding van een Israëlische vlag voor de synagoge. Een anti-moslimkamp liet van zich horen met een koranverbranding, een week voor het Songfestival.
Malmö staat bekend als een migrantenstad met een groot aantal moslims. Veel migranten komen hier het land binnen via de brug uit Denemarken, en besluiten te blijven. De helft van de 360 duizend inwoners is in het buitenland geboren of heeft buitenlandse ouders. In sommige wijken wonen vrijwel alleen mensen met een migratieachtergrond en is de islam de grootste godsdienst.
De wijk Rosengard, vrijwel uitsluitend bewoond door mensen met een migratieachtergrond, is geregeld in het Zweedse nieuws. Er hebben gewelddadige protesten plaatsgevonden als reactie op koranverbrandingen, waarbij demonstranten auto’s afbrandden en de politie met stenen bekogelden. In de wijk, die door de Zweedse overheid is aangemerkt als ‘zeer kwetsbaar’, wapperen Palestijnse vlaggen. Bovenop Ali’s Bakkerij, in de showroom van de lokale meubelwinkel en aan sommige balkons. ‘Free Palestine’, is met graffiti op muren gespoten. ‘All eyes on Rafah.’
Veel moslims in Malmö doen al maanden mee aan protesten tegen Israëls oorlog. Maar voor Yahya Abdallah (39), een 39-jarige Gazaan werkzaam in de zorg, is het zaterdag pas de tweede keer. Hij voelt zich verplicht mee te lopen door de dood van zijn 15-jarige broer Amr, die in maart in Gaza omkwam bij een Israëlisch bombardement, vertelt Abdallah. ‘Twee dagen daarvoor had ik hem en mijn vader nog aan de telefoon. Hij zei: ‘Doe iets, haal ons hier weg.’ Ik zei dat ik mijn best zou doen. 36 uur later was hij dood.’
Een andere deelnemer aan de protestmars wil ‘de hypocrisie’ van Eurovisie laten zien. ‘Waarom mag Israël wél meedoen en Rusland niet’, zegt Tawfik Fada, een student biomedische wetenschappen uit Jordanië.
De protestmars verloopt zonder grote incidenten, al storen enkele omstanders zich aan de omstreden leus ‘from the river to the sea, Palestine will be free.’ Een kleinere groep van enkele honderden demonstranten rukt later op naar de arena waar de artiesten optreden en gooit met glazen flessen, maar de politie krijgt de situatie snel onder controle.
In de arena keren sommige deelnemers zich tegen het Israëlische team. De Ierse kandidaat roept vlak voor de finale op tot diskwalificatie van Eden Golan en een artiest die de Noorse puntenverdeling bekend zou maken trekt zich terug wegens de Israëlische deelname. ‘United by music’ zijn ‘lege woorden’ tijdens dit festival, zegt ze. De diskwalificatie van de Nederlandse kandidaat Joost Klein wordt door de Zweedse muziekjournalist Tali da Silva omschreven als ‘de nagel aan de doodskist voor de competitie die over muziek moest gaan’.
In het Volkspark van Malmö, waar mensen het festival gratis kunnen volgen op schermen, gaat zaterdagavond boegeroep op bij het optreden van Eden Golan. Maar er wordt ook gejuicht voor Golan, die later een enorme hoeveelheid punten krijgt van kijkers – alleen Kroatië krijgt er meer. ‘Ik ben tegen haat’, zegt Slava, een jongen uit Kyiv die sinds de Russische oorlog in Slowakije woont. ‘Ik vind dat ze wel wat steun verdient na wat zij dit festival heeft meegemaakt.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant