Een extra ingelaste formatiesessie op de zaterdag heeft de onderhandelende partijen PVV, VVD, NSC en BBB nog niet tot een akkoord bewogen. Maandag praten de onderhandelaars verder. PVV-leider Geert Wilders is er voor zichzelf al wel uit wie de volgende premier wordt. Wie hij in gedachte heeft houdt hij om nog onduidelijke redenen geheim.
De formerende vier kwamen zaterdag voor het eerst in het weekend bijeen. ‘Ik had ook liever in mijn bed gelegen’, aldus Wilders voor aanvang van de gesprekken.
Dat er in het weekend onderhandeld wordt geeft aan dat de partijen krap in de tijd zitten en de druk in de eindfase van de onderhandelingen oploopt. Extra tijd is er niet. Informateurs Richard van Zwol (CDA) en Elbert Dijkgraaf (SGP) zijn niet van plan hun opdracht met ook maar één minuut te verlengen; uiterlijk woensdag 15 mei gaat het verslag naar de Tweede Kamer. ‘Deze twee protestanten zijn heel erg van de heiligheid van die datum’, zei Van Zwol afgelopen vrijdag. Ook bij de formerende partijen is te horen dat het ‘een keer ophoudt’.
Over de auteur
Avinash Bhikhie is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Volg alles over de kabinetsformatie hier.
Aanvankelijk hadden Van Zwol en Dijkgraaf hun zinnen gezet op een doorbraak in wat de ‘finaleweek’ is gaan heten. Afgelopen maandag, dinsdag en woensdag zouden PVV, VVD, NSC en BBB zes maanden na de verkiezingen dan toch echt een keer knopen moeten doorhakken.
Dat blijkt wederom complexer dan voorzien. Het ging zaterdag opnieuw over het thema migratie, een onderwerp waar de vier partijen in de campagne dezelfde richting op leken te kijken. Maar zelfs nu er onderhandeld wordt over een programkabinet dat aan de slag moet gaan met een akkoord op hoofdlijnen lukt het de vier partijen nog niet om hier tot een akkoord op te komen.
Aan de aftrap van de finaleweek liet PVV-onderhandelaar Gidi Markuszower zich fotograferen met een formatiedocument onder de arm waarop te lezen was dat de vier partijen ‘concrete stappen’ willen nemen om tot ‘het strengste toelatingsregime voor asiel’ te komen. Het verschil met de oppositierol die PVV en BBB tot voor kort innamen, is dat deze partijen nu moeten komen met werkbare oplossingen. Iets waar de VVD de afgelopen jaren telkens tegenaan liep en waar oud-CDA’er Pieter Omtzigt over kan meepraten.
Zonder in te gaan op specifieke thema’s erkende Dijkgraaf eerder deze week dat het de vier partijen moeite kost elkaar te vinden. ‘De vier partijen aan tafel hebben verschillende opvattingen. In de loop der tijd zijn de opvattingen wel echt naar elkaar toegekomen, maar een aantal van de bestaande verschillen bestaat nog steeds.’
Zondag wordt er niet onderhandeld, voor SGP’er Dijkgraaf is de zondagsrust heilig en bovendien is het moederdag. Maandag praten de partijen verder. Dan zal het ook moeten gaan over wie Wilders naar voren schuift als minister-president namens zijn radicaal-rechtse eenmanspartij. Zelf is hij er al over uit wie het gaat worden. Wie de komende jaren namens de PVV in het Torentje zal plaatsnemen wil Wilders om onduidelijke redenen nog niet bekendmaken. Wanneer de kiezer mag weten wie het wel wordt, wil Wilders nog niet zeggen.
Hoewel de partijen nog steeds met elkaar aan tafel zitten en het alweer een tijd geleden is dat ze elkaar voor rotte vis hebben uitgemaakt zal de komende week moeten blijken of de vier partijen echt tot een akkoord kunnen komen. De informateurs merkten eerder op dat het onderhandelingsresultaat ook nog aan de fracties moet worden voorgelegd. In voorgaande formaties schreven de fractiespecialisten op hun portefeuilles aan zijtafels mee aan de regeerakkoorden waardoor het groene licht voor het totaalpakket een formaliteit was.
Deze formatie verloopt zonder zijtafels en het is de vraag in hoeverre de fracties met het eindresultaat kunnen leven. Het is geen geheim dat een aantal Kamerleden van Omtzigt grote principiële bezwaren heeft tegen samenwerking met de PVV, iets dat is terug te zien in de NSC-formatiebrief van november met een waslijst aan redenen om niet met Wilders in zee te gaan.
Ook binnen de VVD is niet iedereen even enthousiast over de coalitie over rechts. VVD-Kamerlid en demissionair minister van Landbouw Christianne van der Wal was de afgelopen jaren het politieke doelwit van BBB en de boerenachterban vanwege haar stikstofaanpak. Fractiegenoot en demissionair staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel) kreeg geregeld de wind van voren van de PVV en ook BBB vanwege zijn aanpak van de opvangcrisis in de asielketen. Wilders noemde zijn potentiële toekomstige coalitiegenoot vorige maand nog een ‘eng mannetje’. BBB-kamerlid en kandidaat-vicepremier Mona Keijzer vroeg zich in een interview met NRC af of Van der Burg ‘ze wel allemaal op een rijtje’ had.
Mochten de onderhandelende partijen dan net voor de formatiefinish opnieuw struikelen, dan zal dit keer het initiatief naar de tweede partij gaan: GroenLinks-Pvda. Frans Timmermans zei zaterdag op een partijbijeenkomst dat hij in dat geval niet in zijn eentje het voortouw zal nemen. Hij wil samen met VVD en NSC optrekken omdat de verschillen in zetelaantallen klein zijn.
Timmermans deed in ieder geval alvast een stap in de richting van de rechtse partijen door aan te geven open te staan voor gesprekken over ‘de tekortkomingen in het asielstelsel’, maar alleen als de discussie over migratie over de volle breedte gevoerd wordt. Dan moet het ook gaan over veel omvangrijkere arbeidsmigratie die een grotere druk op de woningvoorraad en publieke voorzieningen veroorzaakt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant