Bijna een op de acht Nederlanders heeft last van een specifieke fobie, zoals hoogtevrees. Hoe ontstaat die? En wat kun je ertegen doen?
Zweten, hartkloppingen en trillende handen. Dat ervaren mensen met hoogtevrees als ze op een uitkijkpunt op een berg staan, een hangbrug oversteken, of met een ladder omhoog moeten. Hoogtevrees wordt gekenmerkt door een overdreven angst voor hoogtes, in situaties die feitelijk gezien gewoon veilig zijn. Mensen met hoogtevrees vermijden daarom dit soort situaties, wat hen kan belemmeren in het dagelijks leven.
Hoogtevrees valt onder de specifieke fobieën, net als bijvoorbeeld claustrofobie en de angst voor spinnen. Samen behoren de specifieke fobieën tot de meestvoorkomende psychische stoornissen in Nederland: bijna een op de acht inwoners heeft er op enig moment in hun leven last van, meer dan 7 procent van de mannen en 16 procent van de vrouwen.
Beter/Leven
In de rubriek Beter/Leven beantwoorden we, samen met experts, praktische vragen op het terrein van o.a. gezondheid, geld en duurzaamheid.
Net als voor andere angststoornissen geldt dus dat vrouwen gevoeliger zijn voor hoogtevrees dan mannen. ‘We weten niet goed waarom’, zegt Neeltje Batelaan, psychiater en hoogleraar angst-gerelateerde stoornissen aan het Amsterdam UMC. ‘We zien wel dat zowel genetische factoren als omgevingsfactoren een rol spelen.’
Een nare ervaring, zoals een val van de trap, kan bijdragen aan het ontwikkelen van hoogtevrees. ‘Maar niet iedereen met hoogtevrees kan dat koppelen aan een specifieke situatie’, nuanceert Batelaan. ‘Het is ook niet zo dat iedereen met een hondenfobie ooit door een hond is gebeten.’
‘Dé behandeling voor hoogtevrees en alle andere angststoornissen is exposuretherapie’, zegt universitair hoofddocent klinische psychologie Tara Donker (VU Amsterdam). ‘Dat houdt in dat je je blootstelt aan datgene waar je bang voor bent.’
Exposuretherapie leidt er op twee manieren toe dat hoogtevrees afneemt. Allereerst is er sprake van gewenning: wanneer je vaker een hoge trap op gaat, dooft de angst daarvoor vanzelf uit. Daarnaast leren de hersenen langzaamaan dat je heus niet altijd valt en ernstig gewond raakt wanneer je je op een grote hoogte begeeft.
Donker adviseert mensen met hoogtevrees om rustig te beginnen. Wie gelijk de Domtoren van Utrecht gaat beklimmen, kan zoveel angst ervaren dat hij of zij daarna nooit meer opnieuw de lucht in wil, vreest ze.
‘Maak een lijst van situaties die je eng vindt en geef ze een score van 1 tot 10. Een situatie met een score van 1 geeft weinig angst, bijvoorbeeld op een krukje staan. Een situatie met een score van 10 is bijvoorbeeld een luchtballon instappen. Ga dan oefenen met een situatie met een score van 2 of 3. Als dat lukt, krijg je meer zelfvertrouwen en kun je in kleine stapjes de moeilijkere situaties opzoeken. Vervolgens kun je ook moeilijke en minder moeilijke situaties afwisselen.’
Voor Batelaan is het om het even of mensen met hoogtevrees in kleine stappen naar hun doel toewerken, of in een keer in het diepe springen. ‘Het belangrijkste is dat je het gaat doen. Je kunt allerlei tussenstapjes bedenken zodat het haalbaar is voor jezelf, maar elke oefening zal gepaard gaan met angst. Dat is volstrekt normaal.’
Zowel Donker als Batelaan benadrukt dat het essentieel is om in verschillende contexten te oefenen. Ben je bang voor trappen, oefen dan niet alleen in het stenen trappenhuis op kantoor, maar ook met roltrappen op het station en met wenteltrappen in een kerk. En oefen niet alleen op rustige dagen, maar ook als er meer mensen op de trap lopen.
Plan daarnaast tijd in om te reflecteren op je angst. Sommige mensen zijn bang dat ze uitglijden op de trap en twintig verdiepingen lager zwaargewond neerkomen. ‘Een logischer gedacht zou kunnen zijn: de meeste mensen vallen niet van de trap. Soms gebeurt het wel, maar ernstiger dan een verstuikte enkel is het meestal niet’, aldus Batelaan.
‘Een angstbehandeling is het moeilijkste wat er is’, zegt Donker tot slot. ‘Het is naar om jezelf met je angst te confronteren. Dus als je aan de slag gaat, mag je jezelf daar een schouderklopje voor geven. Als je een situatie hebt opgezocht, kun je jezelf belonen met iets kleins zoals ergens een cappuccino drinken of een mooi tijdschrift kopen. Zo houd je de motivatie erin.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant