Hoe hebben de studentenprotesten in Amsterdam afgelopen week zo kunnen escaleren? Drie docenten van de Universiteit van Amsterdam geven hun visie.
‘Ik ben kapot van het buitensporige politiegeweld tegen onze studenten en docenten afgelopen week’, zegt Yolande Jansen, universitair hoofddocent filosofie aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). Bij de ontruiming van twee bezettingsacties van studenten op de campus van de UvA zijn vijf agenten en een onbekend aantal studenten en docenten gewond geraakt.
Het besluit van het universiteitsbestuur de politie te laten ingrijpen heeft veel docenten geschokt, waardoor een groeiend aantal van nu zo’n 150 zich achter het studentenprotest schaart, stelt docent sociologie Sam Hamer. Deze docenten organiseren maandag een ‘walk-out’ uit protest tegen het besluit van het universiteitsbestuur de politie tot twee keer toe te vragen de acties rap te beëindigen. Zij stellen het bestuur verantwoordelijk voor ‘extreem politiegeweld’ dat daarbij is gebruikt. En beschuldigen het in een verklaring van ‘kwade trouw tijdens de onderhandelingen met studenten en medewerkers’ en ‘absolute minachting’ jegens zijn personeel en studenten. Rector magnificus Peter-Paul Verbeek noemt deze lezing ‘heel verdrietig’.
Drie bij de protesten betrokken docenten kijken terug op de gebeurtenissen van de afgelopen week, die zij van nabij of op afstand volgden.
Wie zijn de studenten die protesteren?
Sam Hamer (28), docent sociologie: ‘Het is een gemengde, ook Joodse, groep studenten van uiteenlopende faculteiten die maandenlang het college van bestuur van de UvA met brieven, debatten, teach-ins en sit-ins ervan bewust heeft proberen te maken dat het banden onderhoudt met universiteiten, instanties en bedrijven in Israël die betrokken zijn bij schendingen van de mensenrechten in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever. Zij pleiten ervoor die samenwerking te verbreken zolang die voortduren. Het gaat bijvoorbeeld om samenwerking op institutioneel niveau met universiteiten die technologie ontwikkelen voor het leger, niet om individuele academici. Al maanden zegt het bestuur: dit gaan we onderzoeken. Het geduld van deze studenten was op. Ze besloten een ander middel in te zetten om druk uit te oefenen: een bezetting van een grasveldje met tenten op het UvA-complex Roeterseiland.’
Yolande Jansen (53), universitair hoofddocent filosofie: ‘Veel studenten bekijken elke dag op Instagram beelden uit Gaza van vermoorde kinderen, zwaargewonde wezen, Gazanen die honger lijden – en zijn boos dat het geweld niet wordt gestopt. Het is een gemêleerde, internationale groep met een sterk rechtvaardigheidsgevoel.’
Wat deed u besluiten zich solidair te verklaren met deze protestactie?
Sam Hamer: ‘Ik begrijp de frustratie van studenten dat het universiteitsbestuur niet in beweging kwam. Ik sta achter hun eisen. Zo’n dertig docenten, onder wie ik, hebben de afgelopen maanden achter de schermen voor hetzelfde doel gelobbyd. Uit het onlangs gepubliceerde boek van wetenschapper Maya Wind, Towers of Ivory and Steel – How Israeli Universities Deny Palestinian Freedom, blijkt dat universiteiten in Israël onderdeel zijn van de repressie tegen Palestijnen.’
Rébecca Franco (28), docent sociologie en postdoctoraal onderzoeker: ‘Ik deel hun zorgen over de genocide in Gaza. Ik was maandag een aantal uren op het kampement, de sfeer was goed.’
Yolande Jansen: ‘De studenten stellen redelijke eisen en hebben een goed gevoel voor rechtvaardigheid.’
Was het ingrijpen door de politie maandag en woensdag volgens u noodzakelijk?
Rébecca Franco: ‘Bij de bezetting woensdag had gekozen kunnen worden voor de-escalatie in plaats van het hele politieapparaat op studenten en docenten af te sturen. We leiden studenten op tot onafhankelijke denkers, dat is met het geweld schade toegebracht.’
Sam Hamer: ‘Wat is er zo erg aan studenten die overnachten in tentjes, op een grasveldje waar ze niemand in de weg zitten? Het college van bestuur had maandag kunnen beslissen: het is ons niet waard hier aangifte van te doen bij de politie wegens erfvredebreuk, wat het wel heeft gedaan. Ingrijpen door de politie had niet gehoeven als de politie de demonstranten had beschermd tegen zo’n tien oproerkraaiers van buitenaf. De studenten hebben hen uiteindelijk zelf van het terrein verjaagd. Woensdagavond bij het Binnengasthuis kwamen er mensen met fakkels aan. Ook die had de politie kunnen verjagen.’
Yolande Jansen: ‘Ik ben afgelopen week op de achtergrond aanwezig geweest bij gesprekken tussen studenten en het college van bestuur. Er leek welwillendheid om over de eisen van de studenten te praten. Het had geholpen als het bestuur niet zo bang was geweest in beweging te komen en woensdag had besloten verder te onderhandelen en niet opnieuw de politie af te sturen op zijn medewerkers en studenten. Het grijpt mij enorm aan dat daarbij grof geweld is gebruikt.’
Hoe zag dat geweld eruit?
Sam Hamer: ‘De ME heeft woensdag een slagveld aangericht. Ik heb bebloede studenten en docenten gezien, ook Joden onder hen zijn geslagen door de politie. Ik heb huilende en trillende studenten en docenten in mijn armen gehad.’
Yolande Jansen: ‘Ik heb een collega gezien die aan zijn neus omhoog werd getrokken. Een ander stond op afstand te kijken en wilde wegrennen voor politiehonden, struikelde en werd gemept met een wapenstok. Ik heb huilende collega’s en studenten gezien met hoofdwonden. Twee collega’s zagen maandagnacht een bulldozer op zich afkomen, hielpen studenten eraf te komen, en kregen klappen. Dit terwijl via een megafoon werd geroepen dat ze wilden meewerken met de politie.’
De rector magnificus van de UvA, Peter-Paul Verbeek, weersprak donderdagavond in Nieuwsuur dat het bestuur met een aangifte om politie-inzet had gevraagd terwijl de onderhandelingen nog voortduurden. Tot ingrijpen werd besloten, zei hij, omdat de situatie onveilig werd. ‘Stenen werden uit de straat gehaald, er kwamen mensen met fakkels die de demonstratie poogden te verstoren, en de barricades maakten het onmogelijk voor hulpdiensten om erbij te komen.’
Een betoger heeft ammoniak naar een agent gegooid, anderen gooiden stenen, in gebouwen zijn vernielingen aangericht, wat vindt u daarvan?
Sam Hamer: ‘Daar sta ik niet achter en ik vind het jammer dat het is gebeurd, want het creëert een beeld van studenten die gewelddadig zouden zijn en dat zijn zij beslist niet. Je hoopt dat de politie ziet dat het een enkeling is die zich zo gedraagt en zich er niet door laat provoceren, maar het wordt als aanleiding gebruikt om in te grijpen. Ik weet dat de leiding van de studenten alles heeft gedaan om te de-escaleren, maar zij heeft niet alles in de hand.’
Er waren ook mensen van buiten bij de protesten. Wie waren dat?
Rébecca Franco: ‘Ik weet alleen dat er ook veel alumni en academici van andere universiteiten op afkwamen.’
Sam Hamer: ‘Vooral bezorgde burgers, maar ook kwaadwillige personen, die de politie provoceerden en escalatie en evacuatie probeerden uit te lokken. Dit zagen we maandag ook in het tentenkamp gebeuren.’
Kunt u zich verplaatsen in de opstelling van het college van bestuur?
Sam Hamer: ‘De leden zijn opgegroeid in een milieu waarin het moeilijk is te zeggen dat de regering van Israël mensenrechtenschendingen begaat. Dat komt door het antisemitisme tijdens de Tweede Wereldoorlog en het grote aantal Joden in Nederland dat is afgevoerd en vermoord. Israël is erin geslaagd elke kritiek op het land als antisemitisme af te schilderen en daar is vooral de oudere generatie gevoelig voor.’
Er zijn Joodse studenten die zich onveilig voelen op de universiteit vanwege de protesten, baart u dat zorgen?
Rébecca Franco: ‘Dat vind ik heel rot voor deze studenten. Op de campus is absoluut geen plek voor antisemitisme. Ik kan niet voor iedereen spreken, maar ik vind wel dat wij onveiligheid en oncomfortabele gevoelens van elkaar moeten scheiden. Ik kan mij voorstellen dat het heel moeilijk is voor Israëlische studenten als jouw land medeplichtig is aan genocide of als – zoals bij Joodse studenten – jouw identiteit wordt ingezet om dit uit jouw naam goed te praten. Dat is oncomfortabel. Maar het wordt heel moeilijk om met elkaar over deze gevoelens te spreken als kritiek op Israël wordt gelijkgesteld aan antisemitisme.
‘Het gevoel van onveiligheid wordt ook opgehitst om repressie te kunnen doorvoeren. Onveilig is het vooral als er politiegeweld plaatsvindt op de campus, ook tegen Joodse studenten en docenten.’
Hoe nu verder?
Sam Hamer: ‘De keuze van het bestuur de politie in te zetten tegen zijn eigen medewerkers en studenten doet de protestbeweging groeien. Het aantal solidaire docenten is toegenomen van 30 tot 130 à 150, vooral met medewerkers die woedend zijn over de handelwijze van het universiteitsbestuur. Uit protest verlaten we maandag om 11 uur alle universiteitsgebouwen – en hebben we andere universiteiten opgeroepen mee te doen aan deze walk-out.’
Yolande Jansen: ‘Ik vind dat het bestuur zijn excuses moet aanbieden voor het besluit tot politie-ingrijpen. Dat heeft niet alleen tot gewonden geleid, maar was ook een traumatische ervaring voor heel jonge mensen. Het bestuur moet zorgen voor opvang en begeleiding en inzien dat medewerkers en studenten samen de universiteit zijn.’
Geselecteerd door de redactie
Bijen hebben het zwaar: wat kun je doen om ze een handje te helpen?
Bioboeren smachten naar goedkopere landbouwgrond – burgers schieten te hulp en kopen grond
Heineken schenkt uitstervende Britse pubs een tweede leven: ‘Er breken betere tijden aan’
Source: Volkskrant